حرکت تقدیمی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
برای معنی‌ای که معمولا در نجوم برای حرکت تقدیمی به کار می‌رود، مقالهٔ تقدیم محوری را ببینید.
حرکت تقدیمی یک ژیروسکوپ

حرکت تقدیمی (به انگلیسی: Precession) به معنی پیچیدن و تغییر جهتگیری محور جسمی چرخان است. می‌توان این گونه تعریف کرد: تغییر سویهٔ محور چرخش در حالتی که زاویهٔ اویلر دوم ثابت باشد.

در نجوم چند جور حرکت تقدیمی داریم که مربوط به تغییر پارامترهای چرخشی یا مداری جسم آسمانی است. به معنای اخص برای زمین به کار می‌رود که تغییر تقدیم محوری زمین و تغییر ستارهٔ قطبی و پیشروی اعتدالین براثر اوست.

در فیزیک دو جور تقدیم داریم: وابسته به گشتاور، مستقل از گشتاور

فیزیک[ویرایش]

وابسته به گشتاور[ویرایش]

کلاسیک (نیوتنی)[ویرایش]

نسبیتی[ویرایش]

وارسته از گشتاور[ویرایش]

اخترشناسی[ویرایش]

حرکت تقدیمی (یا پیشروی) در ستاره‌شناسی چند جور حرکت است.

پیچش و چرخش مخروطی محور چرخش جسم آسمانی یا مدارش بر اثر گرانش (که آهسته و پیوسته است)، تقدیم اعتدالین، تقدیم حضیض خورشیدی و اوج و حضیض مدارها، تغییر انحراف محوری زمین نسبت به مدار، خروج از مرکز مداری در چندده‌هزار سال همهٔ اجزای مهم نظریهٔ نجومی عصر یخبندان است.

حرکت تقدیمی محوری[ویرایش]

نوشتار اصلی: تقدیم محوری


پیشروی نقطهٔ اعتدال نسبت به ستارگان دور
تغییر قطب شمال آسمان براثر حرکت تقدیمی. دایرهٔ سفید مسیر حرکت قطب شمال آسمان در ستارگان است.

واژهٔ «حرکت تقدیمی» وقتی مطلق به کار می‌رود معمولا اشاره به همین مفهوم نجومی دارد. پیش‌روی محوری یا تقدیم محوری (حرکت تقدیمی محوری) یکی از حرکات ویژهٔ محور چرخش زمین است که به موجب خم بودن محور زمین نسبت به مدار خود ایجاد می‌شود و در نتیجهٔ کشش گرانشی خورشید، ماه و سیاره‌ها بر برآمدگی استوای زمین به‌وجود می‌آید. این حرکت موجب می‌شود که نقاط اعتدال در میان صورت‌های فلکی به سمت مغرب حرکت کنند.[۱] محور چرخش زمین، مخروطی را طی ۲۵۷۶۵ سال طی می‌کند. در حال حاضر محور چرخشی زمین تقریباً در امتداد ستاره قطبی است ولی به‌دلیل این حرکت چند هزار سال دیگر نمی‌توان از این ستاره به‌عنوان ستارهٔ قطبی استفاده کرد.

حرکت تقدیمی اوج و حضیض[ویرایش]

نوشتار اصلی: تقدیم حضیض


چرخش مدار بیضوی پیرامون خورشید. (خروج از مرکز بیضی مدارهای خورشیدی معمولا خیلی کمتر است)

مدار سیاره به دور خورشید بیضی کامل نیست و گلبرگی‌شکل است. این حرکت باعث می‌شود که قطر دراز (اطول) بیضی مدار پیرامون خورشید بچرخد و حضیض خورشیدی پیشروی کند.

نوشتار(های) وابسته: حرکت تقدیمی ماه و حرکت تقدیمی گرهی

پانویس[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • دگانی، مایر. نجوم به زبان ساده. ترجمهٔ محمدرضا خواجه‌پور. تهران: موسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی، ۱۳۸۸. شابک ‎۹۷۸-۹۶۴-۳۴۲-۲۵۴-۷.