نیروی هوافضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی
| نیروی هوافضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی | |
|---|---|
 | |
 پرچم رسمی | |
| فعال | ۱۳۸۸–تاکنون |
| کشور |  ایران |
| وفاداری | نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران |
| اندازه | ۱۵۰۰۰ نفر |
| بخشی از | سپاه پاسداران انقلاب اسلامی |
| پشتیبان | وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح سازمان جهاد خودکفایی سپاه |
| تجهیزات | ۸۲ فروند هواگرد ۸۱ فروند بالگرد ۳۸۹ فروند پهپاد |
| نبردها | درگیری ۱۴۰۳ ایران و اسرائیل جنگ ایران و اسرائیل جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران |
| فرماندهان | |
| فرمانده | سرتیپ پاسدار سید مجید موسوی |
| معاون هماهنگکننده | سرتیپ پاسدار فریدون محمدی سقایی[۱] |
| نشان | |
| راندل |  |
| نشان شناسایی |   |
| پرچم تشریفاتی |  |
| ناوگان هوایی | |
| بمبافکن | سوخو-۲۲ |
| هواگرد آموزشی | امبرائر ئیامبی ۳۱۲ توکانو |
| هواپیمای باری | ایلیوشین ایل-۷۶، آنتونوف-۷۴، داسو فالکن ۲۰، هاربین وای-۱۲ |
نیروی هوافضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (بهاختصار: نهسا) شاخهای از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی است،[۲] که در سال ۱۳۸۸ با ادغام نیروی هوایی سپاه پاسداران و بخش فضایی (موشکی و فضایی) به آن، تشکیل شد.[۳] این سازمان علاوه بر وظایف نیروی هوایی، مأموریتهای موشکی و فضایی سپاه پاسداران را نیز برعهده دارد.[۴]
فرماندهی این نیرو از زمان تأسیس تا حمله اسرائیل به ایران در ژوئن ۲۰۲۵ (۲۳ خرداد ۱۴۰۴) برعهده سرتیپ پاسدار امیرعلی حاجیزاده بود.[۵][۶] به جز سید مجید موسوی، فرمانده کنونی نیرو، در این حمله بقیه رده بالای فرماندهی نیروی هوافضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی کشته شدند.[۷]
شلیک موشک به پرواز شمارهٔ ۷۵۲ هواپیمایی بینالمللی اوکراین
[ویرایش | اشتراکگذاری]پرواز شمارهٔ ۷۵۲ هواپیمایی بینالمللی اوکراین، پروازی مسافربری متعلق به هواپیمایی بینالمللی اوکراین از مبدأ تهران به مقصد کییف بود که در ۱۸ دی ۱۳۹۸ (۸ ژانویه ۲۰۲۰) هدف شلیک پدافند هوایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی قرار گرفت و ساقط شد. همهٔ ۱۷۶ سرنشین این پرواز جان باختند. حکومت جمهوری اسلامی و سپاه مسئولیت آن را برعهده گرفتند. امیرعلی حاجیزاده به عنوان فرمانده این نیرو و مقام مسئول با حاضر شدن در برنامه تلویزیونی از مردم و بازماندگان عذر خواهی و قبول عهده مسئولیت این واقعه کرد. سر انجام دادگاه ایتالیا و کانادا مقصر بودن شرکت اوکراینی را در این حادثه تأیید کرد و ملزم به پرداخت دیه به خانواده جانباختگان کرد و طرف نظامی ایران را علیرغم عدم حضور نماینده دائمی و حضور وکیل تسخیری تبرئه کردند.
سرنگونی پهپاد آمریکایی توسط ایران
[ویرایش | اشتراکگذاری]در ۱۹ ژوئن ۲۰۱۹ یک پهپاد نورثروپ گرومن آر کیو-۴ گلوبال هاوک در تنگه هرمز توسط یک موشک زمین به هوای ایرانی مورد اصابت قرار گرفت. سامانه سوم خرداد این پهپاد را شکار کرده است.[۸]
فرماندهان ارشد
[ویرایش | اشتراکگذاری]- فرمانده: سرتیپ پاسدار سید حسین موسوی افتخاری
- جانشین فرمانده:؟
- معاون هماهنگکننده: سرتیپ پاسدار فریدون سقایی
- فرمانده فضایی: سرتیپ دوم پاسدار علی جعفرآبادی[۹]
- فرمانده پدافند هوایی: سرتیپ پاسدار رضا شبان[۱۰]
فرماندهان
[ویرایش | اشتراکگذاری]| ر. | تصویر | فرمانده | آغاز تصدی | پایان تصدی | طول دوران | منبع |
|---|---|---|---|---|---|---|
| ۱ | سرتیپ پاسدار امیرعلی حاجیزاده (۱۴۰۴–۱۳۴۰) | ۱۲ مهر ۱۳۸۸ | ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ | ۱۵ سال | [۱۱] | |
| ۲ | سرتیپ پاسدار سید حسین موسوی افتخاری (زادهٔ ۱۳۴۳) | ۲۴ خرداد ۱۴۰۴ | متصدی | ۱ سال | [۱۲] |
.jpg)
هواپیما ها
[ویرایش | اشتراکگذاری]|
هواپیما |
تصویر | نوع کاربری | در حال خدمت[۱۳] | توضیحات |
|---|---|---|---|---|
| جنگندهها و جنگندههای پشتیبانی نزدیک هوایی | ||||
| سوخو-۲۲ فیتر | _test_flight_in_2019.jpg) |
بمبافکن تاکتیکی | ۹ فروند[۱۴] | فراری از عراق |
| امبرائر ئیامبی ۳۱۲ توکانو |  |
آموزشی تهاجمی سبک | ۱۵ فروند [۱۴] | نوع تهاجمی سبک |
| امافآی-۱۷ |  |
آموزشی | ۲۵ فروند [۱۴] | |
| ترابری | ||||
| ایل-۷۶ |  |
هواپیمای راهبردی | ۳ فروند[۱۴] | فراری از عراق |
| داسو فالکن ۲۰ |  |
پشتیبانی ترابرد | ۱ فروند [۱۴] | حمل مقامات |
| آنتونوف-۷۴ |  |
ترابرد تاکتیکی | ۸ فروند [۱۴] | |
| هاربین وای-۱۲ |  |
ترابرد | ۱۲ فروند [۱۴] | |
| پهپاد[۱۵] | ||||
| ابابیل۱ | پهپاد | ۲۰۰ الی ۳۰۰ فروند | ||
| ابابیل ۲ |  |
پهپاد | ۲۰۰ فروند | |
| ابابیل ۳ |  |
پهپاد | ۱۵۰ فروند | |
| ابابیل ۴ | پهپاد | ۱۲۰ فروند | ||
| ابابیل ۵ | پهپاد | نامشخص | نیروی زمینی و دریایی سپاه | |
| حدید ۱۱۰ | پهپاد | نامشخص | ||
| غزه | .jpg) |
پهپاد | نامشخص | نام دیگر آن شاهد ۱۴۹ میباشد |
| مهاجر ۶ | .jpg) |
پهپاد | نامشخص | بیش از ۲۰۰ فروند در نیروی زمینی و دریایی سپاه |
| مهاجر ۱۰ |  |
پهپاد | ۱۲ فروند | فعال در نیروی زمینی سپاه |
| کرار | .jpg) |
پهپاد | نامشخص | فعال در نیروی پدافند هوایی و دریایی ارتش |
| شاهد ۱۲۹ |  |
پهپاد | ۴۱ فروند | |
| شاهد ۱۴۷ | پهپاد | ۱ فروند | ||
| شاهد ۱۶۱ | نسخه موتور جت آرکیو ۱۷۰ در مقیاس ۶۰ درصد | پهپاد | نامشخص | |
| شاهد ۱۴۱ | نسخه موتور پیستونی آرکیو ۱۷۰ در مقیاس ۶۰ درصد | پهپاد | نامشخص | |
| شاهد ۲۳۸ | پهپاد | نامشخص | نسخه توربو جت شاهد ۱۳۶ | |
| شاهد ۱۳۶ |  |
پهپاد | نامشخص | |
| سایه |  |
پهپاد | نامشخص | کپیبرداری از بوئینگ اسکنایگل |
| سیمرغ |  |
پهپاد | نامشخص | نسخه کپیشده از لاکهید مارتین آر کیو ۱۷۰ سنتینل |
| شاهد ۱۹۱/۱۸۱ | .jpg) |
پهپاد | نامشخص | نسخه رزمی و کپیشده از لاکهید مارتین آر کیو ۱۷۰ سنتینل
در مقیاس ۸۰ درصد |
موشکها
[ویرایش | اشتراکگذاری]| نام موشک | نوع موشک | برد تقریبی | توضیح کوتاه |
|---|---|---|---|
| شهاب ۱ | راکت/بالستیک برد کوتاه | ۳۰۰ کیلومتر | نسل اول موشکهای خانواده شهاب |
| شهاب ۲ | ۳۰۰ کیلومتر | نسخه ارتقا یافته شهاب ۱ | |
| فاتح ۱۱۰ | ۳۰۰ کیلومتر | سوخت جامد، دقت بالا | |
| فاتح ۳۱۳ | ۵۰۰ کیلومتر | نسخه جدید فاتح با دقت بیشتر | |
| فاتح مبین | ۳۰۰ کیلومتر | نسخه مجهز به هدایت اپتیکی فاتح | |
| زلزال ۱/۲/۳ | تا حداکثر ۲۵۰ کیلومتر | راکت کوتاه برد با کلاهک سنگین | |
| فجر ۳ | نامشخص | موشک راکتی با دقت نسبی | |
| قیام ۱ | ۷۰۰ کیلومتر | فناوری جدید، دقت و برد متوسط | |
| رعد ۵۰۰ | ۵۰۰ کیلومتر | موشک تاکتیکی متوسط برد | |
| فتح ۳۶۰ | ۱۲۰ کیلومتر | موشک تاکتیکی با برد متوسط | |
| جهاد | حداکثر ۱۰۰۰ کیلومتر | سرعت و دقت بالا | |
| قدر ۱۱۰ | بالستیک برد متوسط | ۱۶۵۰ کیلومتر | نسخه ارتقا یافته شهاب ۳ |
| سجیل | ۲۰۰۰ کیلومتر | سوخت جامد دو مرحله ای | |
| عماد | ۱۷۰۰ کیلومتر | سوخت مایع، دقت بالا | |
| ذوالفقار | ۷۰۰ کیلومتر | سرجنگی سنگین، دقت بالا | |
| خرمشهر | ۲۰۰۰
کیلومتر |
برد بالا، دقت متوسط، سرجنگی سنگین | |
| حاج قاسم | ۱۴۰۰ کیلومتر | سرعت ۵ ماخ، دقت بالا | |
| دزفول | ۱۰۰۰ کیلومتر | نسخه پیشرفته ذوالفقار | |
| خیبرشکن | ۱۴۵۰–۱۸۰۰ کیلومتر | عبور از سپر موشکی با مانورهای پیچیده | |
| فتاح ۱ | هایپرسونیک | ۱۴۰۰ کیلومتر | سرعت ۱۳ ماخ |
| فتاح ۲ | نامشخص | نسخه پیشرفته فتاح ۱ | |
| یا علی | کروز | ۷۰۰ کیلومتر | موشک کروز دوربرد |
| سومار | ۷۰۰ کیلومتر | موشک کروز با برد بالا | |
| هویزه | ۱۳۵۰ کیلومتر | موشک کروز | |
| پاوه | ۱۶۵۰ کیلومتر | قابلیت عبور از مسیرهای پیچیده | |
| بینا | هوا به زمین | ۲۰ کیلومتر | تسلیحات هدایتشونده هوا به زمین |
| سدید ۳۴۵ | ۱۰–۸ کیلومتر | ||
| قائم | ۶ کیلومتر | ||
| دهلاویه هواپایه | ۸ کیلومتر | ||
| الماس | ۸ کیلومتر |
پدافند هوایی
[ویرایش | اشتراکگذاری]| دستهبندی | نام سامانه / رادار | نوع | برد تقریبی | توضیح کوتاه |
|---|---|---|---|---|
| سامانههای پدافندی | ۹ دی[۱۶] | پدافند کوتاه برد | نامشخص | سامانه موشکی زمین به هوا کوتاهبرد |
| طبس | پدافند برد متوسط و کوتاه | نامشخص | طراحی شده برای مقابله با اهداف در برد متوسط و کوتاه | |
| مجید | موشکی کوتاهبرد | حدود ۸ کیلومتر | مقابله با پهپادها و موشکهای کروز ارتفاع پایین | |
| Tor-M1 | پدافند کوتاه برد | حدود ۱۲ کیلومتر | دفاع هوایی کوتاهبرد روسی | |
| سپهر | رادار برد بلند | حدود ۳۰۰۰ کیلومتر | رهگیری اهداف هوایی | |
| قدیر | رادار پیشرفته | حدود ۱۱۰۰ کیلومتر | رادار پیشرفته با برد بلند | |
| معراج ۴ | رادار سهبعدی | حدود ۴۰۰ کیلومتر | رادار سهبعدی برد متوسط | |
| بشیر | رادار مراقبتی | نامشخص | رهگیری پهپادها | |
| مطلعالفجر | رادار دفاعی | حدود ۵۰۰ کیلومتر | مقابله با تهدیدات موشکی | |
| آرش | رادار سهبعدی | حدود ۱۵۰ کیلومتر | رادار سهبعدی برد کوتاه تا متوسط | |
| علیم | رادار چندمنظوره | نامشخص | تشخیص اهداف زمینی، هوایی و دریایی | |
| سوم خرداد | پدافند برد متوسط و کوتاه | حدود ۵۰ تا ۷۵ کیلومتر | طراحی شده برای مقابله با اهداف در برد متوسط و کوتاه |
قابلیت اطمینان در جبهه
[ویرایش | اشتراکگذاری]نتیجهٔ حملات گسترده جمهوری اسلامی ایران به اسرائیل در تاریخهای ۱۳ آوریل و ۱ اکتبر، پرسشهایی را دربارهٔ کارایی نیروی موشکی این کشور و استراتژی نظامی مبتنی بر آن برانگیخته است. در حمله ماه آوریل، ایران حدود ۱۱۰ تا ۱۳۰ موشک بالستیک به سمت اسرائیل شلیک کرد. تقریباً نیمی از این موشکها پس از پرتاب دچار نقص فنی شدند، نزدیک به نیمی دیگر رهگیری و منهدم شدند، و تنها حدود ۷ تا ۹ موشک به هدف رسیدند که خسارت اندکی وارد کردند و هیچ تلفات جانی نداشتند. همچنین، ۱۸۵ پهپاد و ۶ موشک کروز نیز پرتاب شدند که همگی در مسیر سرنگون شدند.[۱۷]
در ماه اکتبر، ایران حدود ۲۰۰ موشک بالستیک پرتاب کرد. بهنظر میرسد که ۲۰ موشک بلافاصله پس از پرتاب دچار نقص شده و از کار افتادند؛ بیش از ۳۰ موشک به اسرائیل اصابت کردند و موجب وارد آمدن خساراتی به پایگاه هوایی نواتیم و چندین منطقه مسکونی شدند؛ شمار نامشخصی از موشکها نیز در مسیر منهدم شدند. در نتیجه این حمله، یک فلسطینی در کرانه باختری بر اثر برخورد تکههای موشک کشته شد و یک شهروند اسرائیلی نیز به دلیل حمله قلبی ناشی از این حمله جان خود را از دست داد. بهطور خلاصه، نتایج هر دو حمله در مقایسه با منابع صرفشده، نسبتاً ناچیز بود.[۱۷] با این وجود به علت هزینههای بالا سامانههای پدافندی اسرائیل مثل پیکان ۲ و ۳ و فلاخن داوود، طبیعتاً رهگیری موشکهای ایرانی برای اسرائیل هزینههای گزافی تراشیده است.
دانشگاه
[ویرایش | اشتراکگذاری]از دانشگاه علوم و فنون هوافضای عاشورا به عنوان دانشگاه نیروی هوافضای سپاه نام برده میشود.[۱۸][۱۹] مجتمع دانشگاهی هوافضای عاشورا با تجمیع مرکز آموزش آیت الله کاشانی و دانشکدههای پدافند موشکی، علوم و فنون و پرواز در سال ۱۳۸۳ تشکیل شد. این دانشگاه در زمینههای آموزش خلبانی ، کنترل هوایی، خدمات پروازی، عملیات موشکی، عملیات پدافند، برق، الکترونیک و مکانیک هواپیمایی و موشکی را در مقاطع کاردانی و کارشناسی توانایی دارد.[۲۰] مرکز انتشارات این دانشگاه ۱۸ کتاب در موضوعات هوافضا به چاپ رسانده است.[۲۱]
جستارهای وابسته
[ویرایش | اشتراکگذاری]منابع
[ویرایش | اشتراکگذاری]- ↑ «دشمن از قدرت نظامی ایران وحشتزده است». خبرگزاری فارس. ۱۶ اسفند ۱۳۹۷. دریافتشده در ۳۱ خرداد ۱۳۹۸.
{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «تشکیل هوانیروز سپاه با دستور رهبر جمهوری اسلامی». رادیو فردا. ۱۳۹۴-۱۲-۰۳. دریافتشده در ۲۰۲۲-۰۶-۱۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «نیروی هوایی سپاه». خبرگزاری تسنیم.
- ↑ «در حال طراحی سامانه راداری متحرک هستیم/ حفر شبانهروزی تونل برای شهرهای موشکی». خبرگزاری مشرق. ۸ مهر ۱۳۹۸. دریافتشده در ۲۰۲۲-۰۶-۱۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «جابهجایی فرماندهان و تغییر در ساختار سپاه». همشهری آنلاین. ۲۰۰۹-۱۰-۰۵. بایگانیشده از اصلی در ۱۴ نوامبر ۲۰۱۰. دریافتشده در ۲۰۲۲-۰۶-۱۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «چگونگی شکلگیری نیروی هوافضای سپاه پاسداران». خبرگزاری باشگاه خبرنگاران. ۱۳۹۱-۱۰-۰۷. دریافتشده در ۲۰۲۲-۰۶-۱۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «اسرائیل: فرماندهان ارشد نیروی هوافضای سپاه در قرارگاه زیرزمینی هدف قرار گرفتند». www.aa.com.tr. دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۶-۱۴.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ "IRGC Reveals More Details of Downing US Drone - Politics news". Tasnim News Agency.
- ↑ «سردار جعفرآبادی: مأموریت ماهواره «نور» شناسایی است/ «نور ۲» به فضا میرود». خبرگزاری فارس. ۴ اردیبهشت ۱۳۹۹. دریافتشده در ۲ تیر ۱۳۹۹.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «سردار شبان: سپاه وارد عرصه پدافند هوایی برد بلند میشود/ تست موفق سامانه سوم خرداد در دریا و اصابت به هدف». خبرگزاری فارس. ۳۱ خرداد ۱۳۹۹. دریافتشده در ۲ تیر ۱۳۹۹.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «فرماندهان نیروی هوافضای سپاه از ابتدای تأسیس تاکنون را بشناسید». خبرگزاری میزان. ۳۰ خرداد ۱۳۹۵. دریافتشده در ۲ شهریور ۱۳۹۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «انتصاب سرتیپ پاسدار سیدمجید موسوی به فرماندهی نیروی هوافضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی». پارسینه. ۲۴ خرداد ۱۴۰۴.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC) Aerospace Force». Iran Watch. دریافتشده در ۲۰۲۲-۰۶-۱۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - 1 2 3 4 5 6 7 Hoyle, Craig (2025). "World Air Forces 2026". Flight Global. Retrieved 27 December 2025.
- ↑ «فهرست پهپادهای سپاه اعلام شد». شرق. ۲۰۲۵-۰۶-۱۰. دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۶-۱۰.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ https://fararu.com/fa/news/873281/جزئیات-سامانه-دی-پدافند-چالاک
- 1 2 https://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/can-iran-restore-its-missile-mojo
- ↑ «مجتمع دانشگاهی هوا فضای سپاه میزبان یک شهید گمنام دفاع مقدس - ایرنا». www.irna.ir. دریافتشده در ۲۰۲۲-۰۶-۱۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «روزنامه کیهان (1386/01/29): در جشن اجتماع دانشجویان دانشگاه شاهد شریعتمداری: منظور از بی قانونی تولید بمب اتمی نیست». magiran. دریافتشده در ۲۰۲۲-۰۶-۱۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «مجتمع دانشگاهی هوافضای عاشورا». مرکز انجمنهای تخصصی. ۲۰۰۹-۱۲-۲۵. بایگانیشده از اصلی در ۲۳ آوریل ۲۰۲۲. دریافتشده در ۲۰۲۲-۰۶-۱۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «مرکز چاپ دانشگاه هوافضای عاشورا نیروی هوافضای سپاه». جویشگر علمی فارسی (علم نت). دریافتشده در ۲۰۲۲-۰۶-۱۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده)
| نظامی |
|  | ||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| انتظامی |
| |||||||||||||||||||||
| فرماندهی | | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| نیروها |
| ||||
| نیروهای ویژه |
| ||||
| نهادهای امنیتی | |||||
| بسیج |
| ||||
| قرارگاههای مرکزی | |||||
| شاخههای منطقهای | |||||
| مراکز علمی و آموزشی | |||||
| رسانهها | |||||
| نهادهای اقتصادی | |||||
| مرتبط | |||||