کیان (شهرکرد)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از شهر کیان)
پرش به: ناوبری، جستجو
کیان
شهرک
کشور  ایران
استان چهارمحال و بختیاری
شهرستان شهرکرد
بخش مرکزی
نام(های) قدیمی سُرخ لار، شَهرَک
سال شهرشدن ۱۳۷۰ خورشیدی[۱]
مردم
جمعیت ۱۲٬۹۴۸ نفر[۲] (سال ۱۳۹۵)
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا ۲۰۵۱ متر
اطلاعات شهری
شهردار شیرزاد خسروی
ره‌آورد پولکی، نبات، کاکولی، کشک، قُروت
پیش‌شماره تلفنی ۰۳۸[۳]
کد آماری ۲۱۲۳
به شهر کیان
مهد فرهنگ و تمدن
خوش آمدید
یک گندم‌زار در حاشیهٔ شهر کیان

کیان شهری از توابع بخش مرکزی شهرستان شهرکرد در استان چهارمحال و بختیاری ایران است.

نام[ویرایش]

نام اول این شهر «سرخ لار» بوده که بعدها به «شهرک» و در چند دهه اخیر با نام «کیان» یاد می‌شود. هنوز در شناسنامه اهالی شهر کیان بعد از فامیل پسوند شهرکی در شناسنامه آنها هست.

چه خوش گفت آن شاه با داد و دین سر داستان کی قباد گزین
پدر بر پدر دارم از هر که یاد ز نسل فریدون منم کی قباد
سرافراز مردی دگرگونه گفت نماند نژاد و هنر در نهفت
که این شهر با این دلیل و بیان به خود نام بگزید شهر «کیان»

زبان[ویرایش]

اگر چه این شهر در حومه شهرکرد واقع است که مردم شهرکرد و اکثر حومه‌های آن به فارسی و بختیاری تکلم می‌کنند، اما بیشتر مردم شهر کیان از ترکان قشقائی مهاجر بوده و به ترکی نیز صحبت می‌کنند.[۴] ولی نسل جدید بیشتر به زبان فارسی صحبت می‌کنند.

اقتصاد[ویرایش]

مردم این شهر بیشتر به کارهای کشاورزی مشغولند. عده کثیری از مردم این شهر به کار دامداری و دامپروری مشغول هستند. عده زیادی از تحصیل‌کردگان آن در شهرکرد و تهران مشغول بکارند؛ و تعدادی از اهالی مرد این شهر در کشورهای حاشیه خلیج فارس بخصوص کویت مشغول به کار هستند.

جمعیت[ویرایش]

جمعیت این شهر براساس سرشماری سال ۱۳۹۵، برابر با ۱۲٬۹۴۸ نفر می‌باشد.

جمعیت تاریخی
سال جمعیت  %±
۱۳۳۵ ۴٬۲۲۵
۱۳۴۵ ۴٬۷۳۷ ۱۲٫۱ ٪
۱۳۵۵ ۶٬۱۲۵ ۲۹٫۳ ٪
۱۳۶۵ ۸٬۸۰۰ ۴۳٫۷ ٪
۱۳۷۵ ۱۰٬۰۷۹ ۱۴٫۵ ٪
۱۳۸۵ ۱۰٬۹۲۲ ۸٫۴ ٪
۱۳۹۰ ۱۲٬۰۲۰ ۱۰٫۱ ٪
۱۳۹۵ ۱۲٬۹۴۸ ۷٫۷ ٪

آثار تاریخی[ویرایش]

گورگای تپه (تپه شهر کهنه)[ویرایش]

گورگای تپه، تپه‌ای باستانیست در شمال شهر کیان، پیشینه این محوطه متعلق به دوره پیش از تاریخ و خصوصاً دوره نوسنگی به بعد است. آثار هفت هزار ساله این تپّه بیانگر قدمت فراوان و اهمیت ثبت ملی این تپّه می‌باشد. این تپّه باستانی برای اولین بار در سال ۱۳۵۶ خورشیدی توسط آلن زاگارل، باستان‌شناس شهیر آلمانی مورد بررسی و گمانه زنی باستان شناختی قرار گرفت.[۵]

تپه سراب (گنبدک)[ویرایش]

تپه سرآب مربوط به دوران پیش از تاریخ است و در شهرستان شهرکرد، بخش مرکزی، شهر کیان واقع شده و این اثر در تاریخ۹ آذر ۱۳۸۹ با شمارهٔ ثبت ۲۹۷۰۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

مسجد جامع محب علی بیگ[ویرایش]

مسجدجامع محب علی بیگ مربوط به دوره افشار است و در کیان، داخل شهر واقع شده و این اثر در تاریخ۱۶ شهریور ۱۳۷۶ با شمارهٔ ثبت ۱۹۱۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.[۶]

مشاهیر[ویرایش]

محب علی بیگ

از سرداران بزرگ نادر شاه که پس از سرکوبی عصیان علیمراد خان توسط نادر شاه از طرف وی به عنوان حاکم منطقه چهار محال انتخاب و قریه شهرک (کیان امروزی) بعنوان مرکز حکومت چهارمحال انتخاب شد. محب علی بیگ از رؤسای طایفه قلچه ای از طوایف ترکمان و در زمان نهضت اردوی خدیو کشورستان اعنی مرزبان کامکار مرحوم مغفور نادرشاه افشار به دارالسلطنه اصفهان به صوابدید امنای دولت، پای حکومت در چهارمحال گذاشته و به واسطه طول زمان و اعتدال هوا و میل به صحبت همدمان در قریه مشهور به شهرک ساکن و مقیم گشته، الحق امیری بود با ثروت و دولت و صاحب شمشیر در کمال هیبت و صولت.[۷]

ماه‌طلعت خانم ملقب به خانم کوچک تاج الدوله

ماه‌طلعت (نخستین زن ادیب چهار محال) فرزند محمد بیگ و نوهٔ محب علی بیگ (سردار بزرگ نادرشاه) ملقب به خانم کوچک تاج الدوله و متخلص به خان. صاحب کتاب گرانقدر مخزن الدرر عمان سامانی در شرح حال وی چنین می‌نویسد: «خان مخدره‌ای بوده فصاحت و بلاغت توامان و مصدره اعجوبه و نادره نسوان زمان».

آقا لطیف خان فروزنده شهرکی

آقا لطیف خان فروزنده شهرکی فرزند حاجی علیخان شهرکی از جوانان روشنفکر منطقه که در کشاکش جنگهای مشروطه رشادتها به خرج داد اما با به انحراف کشیده شدن انقلاب مشروطه به یاری رجال برجسته قرای چهار محال بر علیه ظلم خوانین حاکم بر منطقه قیام نمود و رهبری این قیام را برعهده گرفت. وی در دی ماه ۱۳۰۶ شمسی در سن ۳۶ سالگی در پی توطئه حکام منطقه، مسموم و کشته شد.[۷]

عبدالله خان خدابنده شهرکی

عبدالله خان خدابنده شهرکی (فرزند نورالله بیگ) از مردان شجاع و فعال بود که در جنگ بین‌الملل اول با جمع زیادی از ایرانیان به خاک عثمانی مهاجرت و پس از سه سال توقف دراستانبول و رفع مخاطرات به ایران مراجعت نمود و دنباله اقدامات و خدمات ملی را با سایر هموطنان ادامه داد. در موقع اقتدار خوانین بختیاری و جنبش مشروطیت نیز از آزادیخواهان فعال محسوب می‌شد و سالها به سبب کسالت پا که در جنگ تیر خورده بود از ماموریت‌های خارج معاف بود. در سال ۱۳۰۴ شمسی و سلطنت پهلوی، درنتیجه اذیت و آزار خوانین، جنبش ملی اهالی چهارمحال به عمل آمده و او به همراه آزادی خواهان و نمایندگان مردم به طرف تهران حرکت و شبانه روز فعالیتهای دامنه‌داری را برای خاتمه دادن به حکمرانی خوانین چهارمحال تا نتیجه نهایی ادامه داد. در سال ۱۳۴۲ شمسی قلعه محل سکونت خویش را افتخارا جهت تأسیس مدرسه دولتی مهرگان به اداره فرهنگ واگذارنمود.[۷]

ملا علی دانش شهرکی

ملا علی دانش شهرکی یکی از اعضای هسته اولیه بنیان گذاران آموزش و پرورش نوین چهارمحال بود.[۷]

نبی الله خان خدابنده شهرکی

نبی الله خان فرزند هدایت الله خان که در کشاکش جنگهای مشروطه رشادتها به خرج داد و ملقب به شجاع نظام گردید. وی از اعضای اصلی قیام اتحادیه چهارمحال بود.[۷]

پانویس[ویرایش]

  1. http://rc.majlis.ir/fa/law/show/113343
  2. «تعداد جمعیت و خانوار به تفکیک تقسیمات کشوری براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵» (اکسل). درگاه ملی آمار. 
  3. «اجرای طرح هم کد سازی تلفن ثابت»(فارسی)‎. وب‌گاه شرکت مخابرات ایران. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۲۶ اکتبر ۲۰۱۴. بازبینی‌شده در ۱ نوامبر ۲۰۱۴. 
  4. سایت ایرانگردی وجهانگردی
  5. Zagarell, A. (1982). The Prehistory of the Northeast Bakhtiari Mountains, Iran “The Rise of a Highland Way of Life
  6. «دانشنامهٔ تاریخ معماری ایران‌شهر». سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۲۳ اکتبر ۲۰۱۵. بازبینی‌شده در ۱۹/۵/۲۰۱۱. 
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ ۷٫۲ ۷٫۳ ۷٫۴ شناخت سرزمین چهارمحال، مرحوم نیکزاد امیر حسینی دهکردی، شهرکرد، ۱۳۵۷

پیوند به بیرون[ویرایش]