کیان (شهرکرد)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از شهر کیان)
پرش به: ناوبری، جستجو
کیان
شهرک
عکس هوایی شهر کیان سال2007.jpg
کشور  ایران
استان چهارمحال و بختیاری
شهرستان شهرکرد
بخش مرکزی
نام(های) قدیمی شَه رُز، سُرخ لار، شَهرَک
سال شهرشدن ۱۳۷۰ خورشیدی[۱]
مردم
جمعیت ۱۲٬۹۴۸ نفر[۲] (سال ۱۳۹۵)
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا ۲۰۵۷ متر
اطلاعات شهری
ره‌آورد پولکی، نبات، کاکولی، کشک، قُروت
پیش‌شماره تلفنی ۰۳۸[۳]
کد آماری ۲۱۲۳
به شهر کیان
مهد فرهنگ و تمدن
خوش آمدید

کیان شهری از توابع بخش مرکزی شهرستان شهرکرد در استان چهارمحال و بختیاری ایران است.

نام[ویرایش]

نام‌های قدیم این شهر «شَه رُز» و «سُرخ لار» بوده که بعدها به «شَهرَک» و در چند دهه اخیر با نام «کیان» یاد می‌شود. در شناسنامه اهالی شهر کیان بعد از فامیل پسوند «شهرکی» آمده‌است.

چه خوش گفت آن شاه با داد و دین سر داستان کی قباد گزین
پدر بر پدر دارم از هر که یادز نسل فریدون منم کی قباد
سرافراز مردی دگرگونه گفتنماند نژاد و هنر در نهفت
که این شهر با این دلیل و بیانبه خود نام بگزید شهر «کیان»

زبان[ویرایش]

زبان اصلی مردم شهر کیان ترکی است و به هر دو زبان فارسی و ترکی نزدیک به ترکی قشقائی صحبت می‌کنند.[۴]

اقتصاد[ویرایش]

اقتصاد شهر کیان بر پایه کشاورزی و دامپروری می‌باشد و این شهر با داشتن درحدود ۲۷۰۰ هکتار زمینهای کشاورزی حاصلخیز یکی از شهرهای مهم کشاورزی در شهرستان شهرکرد می‌باشد. برخی از مزارع و کشتزارهای این شهر عبارتند از: مزرعه تجره، نوغفران، نورآباد، محب آباد، احمدآباد و…

جمعیت[ویرایش]

جمعیت این شهر براساس سرشماری سال ۱۳۹۵، برابر با ۱۲٬۹۴۸ نفر می‌باشد.

جمعیت تاریخی
سال جمعیت  %±
۱۳۳۵ ۴٬۲۲۵
۱۳۴۵ ۴٬۷۳۷ ۱۲٫۱ ٪
۱۳۵۵ ۶٬۱۲۵ ۲۹٫۳ ٪
۱۳۶۵ ۸٬۸۰۰ ۴۳٫۷ ٪
۱۳۷۵ ۱۰٬۰۷۹ ۱۴٫۵ ٪
۱۳۸۵ ۱۰٬۹۲۲ ۸٫۴ ٪
۱۳۹۰ ۱۲٬۰۲۰ ۱۰٫۱ ٪
۱۳۹۵ ۱۲٬۹۴۸ ۷٫۷ ٪

مکان‌های سیاحتی زیارتی[ویرایش]

پارک قزل حصار[ویرایش]

پارک قزل حصار در جنوب شرقی شهر کیان و در کنار جاده خوزستان و در زمینی به مساحت ۲۳۰۰۰۰ متر مربع واقع شده‌است و مساحت فضای سبز آن در حال حاضر ۳۲۰۰۰ متر مربع می‌باشد. اطراف این پارک مسیر زیبایی به طول بیش از ۲ کیلومتر به منظور پیاده‌روی و دوچرخه سواری موسوم به جاده نشاط احداث شده‌است.

پارک بوستان کتاب[ویرایش]

پارک بوستان کتاب در ضلع جنوبی امامزاده شاهزاده عزیزالله و در فضایی بیش از ۸۰۰۰ متر مربع احداث شده‌است. این پارک با دارا بودن تجهیزات تفریحی کودکان، تجهیزات ورزشی بزرگسالان و همچنین همجواری با آستان امامزاده شاهزاده عزیزالله یکی از مکان‌های مناسب گردشگری در شهرکیان می‌باشد.

امامزاده شاهزاده عزیزالله[ویرایش]

آستان با شکوه امامزاده شاهزاده عزیزالله در انتهای پارک زیبای بوستان کتاب شهر کیان، مقابل آرامگاه شهدای گمنام این شهر واقع شده‌است. بنای قبلی ساختمان بقعه از خشت و گل بود و بنای کنونی آن جدید می‌باشد و شامل ایوان، سردر، مناره، گنبد، ضریح، حرم است. پس از عبور از سردر باشکوه، به صحن بقعه و از آنجا به مدخل اصلی بقعه (ایوان) می‌رسیم که توسط ۶ پلکان به آن راه می‌یابد. در پیشانی ایوان کتیبه ای در زمینه کاشی سبز با خط خوش نستعلیق نوشته شده: «یا شاهزاده عزیزالله فرزند امام حسن مجتبی (علیه السلام). دور اتاق مرقد را یک شبستان بزرگ احاطه نموده و در جانب غرب آن یک مسجد نسبتاً بزرگی الحاق شده‌است.

آثار تاریخی[ویرایش]

گورگای تپه (تپه شهر کهنه)[ویرایش]

گورگای تپه، تپه‌ای باستانیست در شمال شهر کیان، پیشینه این محوطه متعلق به دوره پیش از تاریخ و خصوصاً دوره نوسنگی به بعد است. آثار ۷۰۰۰ ساله این تپّه بیانگر قدمت فراوان و اهمیت ثبت ملی این تپّه می‌باشد. این تپّه باستانی برای اولین بار در سال ۱۳۵۶ خورشیدی توسط آلن زاگارل، باستان‌شناس شهیر آلمانی مورد بررسی و گمانه زنی باستان شناختی قرار گرفت.[۵]

تپه سراب (گنبدک)[ویرایش]

تپه سرآب مربوط به دوران پیش از تاریخ است و در شهرستان شهرکرد، بخش مرکزی، شهر کیان واقع شده و این اثر در تاریخ ۹ آذر ۱۳۸۹ با شمارهٔ ثبت ۲۹۷۰۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

مسجد جامع محب علی بیگ[ویرایش]

بنای اولیه این مسجد قبل از دوره تیموری پایه گذاری شده است و در دوره افشار در سنه ۱۱۵۱ ه ق مورد بازسازی قرار گرفته است و متعاقب آن در سنه ۱۳۱۸ ه ق مورد باز سازی اساسی با مصالح آجر قرار گرفته است. این مسجد در شهر کیان واقع شده و در تاریخ ۱۶ شهریور ۱۳۷۶ با شمارهٔ ثبت ۱۹۱۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.[۶] این مسجد دارای دو شبستان بهاره و زمستانه است و رواق شرقی آن دارای شبستان ستوندار سنگی بوده و کاربندی های سقف و آجر کاری های آن از ویژگی های معماری این مسجد محسوب می شود.

مشاهیر[ویرایش]

محب علی بیگ

از سرداران بزرگ نادر شاه که پس از سرکوبی عصیان علیمراد خان توسط نادر شاه از طرف وی به عنوان حاکم منطقه چهار محال انتخاب و قریه شهرک (کیان امروزی) بعنوان مرکز حکومت چهارمحال انتخاب شد. محب علی بیگ از رؤسای طایفه قلچه ای از طوایف ترکمان و در زمان نهضت اردوی خدیو کشورستان اعنی مرزبان کامکار مرحوم مغفور نادرشاه افشار به دارالسلطنه اصفهان به صوابدید امنای دولت، پای حکومت در چهارمحال گذاشته و به واسطه طول زمان و اعتدال هوا و میل به صحبت همدمان در قریه مشهور به شهرک ساکن و مقیم گشته، الحق امیری بود با ثروت و دولت و صاحب شمشیر در کمال هیبت و صولت.[۷]

ماه‌طلعت خانم ملقب به خانم کوچک تاج الدوله

ماه‌طلعت (نخستین زن ادیب چهار محال) فرزند محمد بیگ و نوهٔ محب علی بیگ (سردار بزرگ نادرشاه) ملقب به خانم کوچک تاج الدوله و متخلص به خان. صاحب کتاب گرانقدر مخزن الدرر عمان سامانی در شرح حال وی چنین می‌نویسد: «خان مخدره‌ای بوده فصاحت و بلاغت توامان و مصدره اعجوبه و نادره نسوان زمان».

لطیف خان فروزنده شهرکی

لطیف خان فروزنده شهرکی فرزند حاجی علیخان شهرکی از جوانان روشنفکر منطقه که در کشاکش جنگهای مشروطه رشادتها به خرج داد اما با به انحراف کشیده شدن انقلاب مشروطه به یاری رجال برجسته قرای چهار محال بر علیه ظلم خوانین حاکم بر منطقه قیام نمود و رهبری این قیام را برعهده گرفت. وی در دی ماه ۱۳۰۶ شمسی در سن ۳۶ سالگی در پی توطئه حکام منطقه، مسموم و کشته شد.[۷]

عبدالله خان خدابنده شهرکی

عبدالله خان خدابنده شهرکی (فرزند نورالله بیگ) از مردان شجاع و فعال بود که در جنگ بین‌الملل اول با جمع زیادی از ایرانیان به خاک عثمانی مهاجرت و پس از سه سال توقف دراستانبول و رفع مخاطرات به ایران مراجعت نمود و دنباله اقدامات و خدمات ملی را با سایر هموطنان ادامه داد. در موقع اقتدار خوانین بختیاری و جنبش مشروطیت نیز از آزادیخواهان فعال محسوب می‌شد و سالها به سبب کسالت پا که در جنگ تیر خورده بود از ماموریت‌های خارج معاف بود. در سال ۱۳۰۴ شمسی و سلطنت پهلوی، درنتیجه اذیت و آزار خوانین، جنبش ملی اهالی چهارمحال به عمل آمده و او به همراه آزادی خواهان و نمایندگان مردم به طرف تهران حرکت و شبانه روز فعالیتهای دامنه‌داری را برای خاتمه دادن به حکمرانی خوانین چهارمحال تا نتیجه نهایی ادامه داد. در سال ۱۳۴۲ شمسی قلعه محل سکونت خویش را افتخارا جهت تأسیس مدرسه دولتی مهرگان به اداره فرهنگ واگذارنمود.[۷]

ملا علی دانش شهرکی

ملا علی دانش شهرکی یکی از اعضای هسته اولیه بنیان گذاران آموزش و پرورش نوین چهارمحال بود.[۷]

نبی الله خان خدابنده شهرکی

نبی الله خان فرزند هدایت الله خان که در کشاکش جنگهای مشروطه رشادتها به خرج داد و ملقب به شجاع نظام گردید. وی از اعضای اصلی قیام اتحادیه چهارمحال بود.[۷]

نگارخانه[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. http://rc.majlis.ir/fa/law/show/113343
  2. «تعداد جمعیت و خانوار به تفکیک تقسیمات کشوری براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵» (اکسل). درگاه ملی آمار. 
  3. «اجرای طرح هم کد سازی تلفن ثابت»(فارسی)‎. وب‌گاه شرکت مخابرات ایران. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۲۶ اکتبر ۲۰۱۴. بازبینی‌شده در ۱ نوامبر ۲۰۱۴. 
  4. سایت ایرانگردی وجهانگردی
  5. Zagarell, A. (1982). The Prehistory of the Northeast Bakhtiari Mountains, Iran “The Rise of a Highland Way of Life
  6. «دانشنامهٔ تاریخ معماری ایران‌شهر». سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۲۳ اکتبر ۲۰۱۵. بازبینی‌شده در ۱۹/۵/۲۰۱۱. 
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ ۷٫۲ ۷٫۳ ۷٫۴ شناخت سرزمین چهارمحال، مرحوم نیکزاد امیر حسینی دهکردی، شهرکرد، ۱۳۵۷

پیوند به بیرون[ویرایش]