پسوریازیس

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
پسوریازیس

یک فرد که دارای پسوریازیس در ناحیه دست‌ها و پشت کمر می‌باشد.
آی‌سی‌دی-۱۰ L40
آی‌سی‌دی-۹ 696
اُمیم 177900
دادگان بیماری‌ها 10895
مدلاین پلاس 000434
ای‌مدیسین emerg/489
سمپ D011565

پسوریازیس ، صدفک[۱] یا داءالصَدَف بیماری پوستی مزمن خودایمنی است. این بیماری هنگامی رخ می‌دهد که سیستم ایمنی بدن سیگنال‌های اشتباهی می‌فرستد. این سیگنال‌ها باعث افزایش سرعت چرخهٔ رشد سلول‌های پوست می‌شود؛ یعنی افزایش بیش از حد سلول‌های پوستی از میزان ریختن آن‌ها.پسوریازیس مسری نیست.

ريشهٔ لغت پسوريازيس از يك كلمهٔ يونانی است كه به معنای خارش است.پسوريازيس اغلب در سنين جوانی شروع می شود، اما می تواند در هر سنی از دوران نوزادی تا سنين كهولت شروع شود. هم زنان و هم مردان تقريباً به يك نسبت به اين بيماری مبتلا می شوند.[۲]

در کل پنج نوع پسوریازیس وجود دارد. شایع‌ترین آن پسوریازیس پلاک مانند است که با ناحیه‌هایی قرمز رنگ با پوششی نقره ای و سفید از سلول‌های مردهٔ پوست مشخص می‌شود. پسوریازیس در هر نقطه‌ای از بدن مانند زانو، آرنج و پوست سر می‌تواند مشاهده شود و با سایر شرایط جسمی جدی مانند دیابت، بیماری‌های قلبی و افسردگی در ارتباط است.حدود ۳۰ درصد از افراد مبتلا به پسوریازیس به ورم مفاصل پسوریاتیک مبتلا می شوند. برای بعضی از افراد بیماری پسوریازیس فقط آزاردهنده است، اما برای بعضی دیگر این بیماری بخصوص اگر با ورم مفاصل پسوریاتیک همراه باشد، باعث از کار افتادگی می‌شود.[۳]

پسوریازیس شایع‌ترین بیماری خودایمنی در آمریکا می‌باشد به طوری که ۷٫۵ میلیون آمریکایی پسوریازیس دارند.[۴]

بیش از ۱۲۵ میلیون نفر از مردم جهان مبتلا به پسوریازیس هستند و ۲۹ اکتبر (۷ آبان) روز جهانی پسوریازیس می‌باشد.[۵]

بیماریزایی[ویرایش]

پسوريازيس يك بيماری مرتبط با سيستم ايمنی بدن است. در طی اين بيماری سيستم ايمنی با ارسال سيگنال‌های معيوب موجب تسريع رشد سلول‌های پوست می شود. در واقع در حالت عادی سلول‌های پوست بطور دائم از لايه‌های زيرين به طرف سطح حركت كرده، در آنجا هسته‌های خود را از دست داده و بصورت پوسته‌های مرده از بدن دفع می شوند. اين روند بطور معمول حدود يك ماه به طول می انجامد، اما در جريان پسوريازيس، چرخه حيات سلول‌های پوست بر اثر همان اشكالات سيستم ايمنی، سرعت يافته، در نتيجه چندين لايه سلول مرده در سطح پوست تجمع پيدا می كنند كه همان پوسته‌های پسوريازيس را تشكيل می دهند.[۲]

شیوع[ویرایش]

پسوريازيس از جمله بيماری های شايع پوست است،البته شيوع پسوريازيس نيز همانند بسياری از بيماری های ديگر در نواحی مختلف دنيا متفاوت است و به نظر می رسد بخصوص در كشورهای اسكانديناوی بيشترين شيوع را داشته تا ۶ درصد از جمعیت اين نواحی ممكن است به پسوريازيس مبتلا باشند، در حاليكه بر عكس در ميان اسكيموها، ژاپنی ها و غرب آفريقا پسوريازيس بيماری نادری محسوب می شود. اگرچه آمار دقيقی در مورد شيوع بيماری در مملكت ما وجود ندارد، اما بايد گفت پسوريازيس در ايران نیز جزو بيماری های شايع پوستی بوده و به نظر می رسد در شمال ايران حتی از شيوع بالاتری نيز برخوردار باشد.[۲]

انواع پسوریازیس[ویرایش]

پسوریازیس روی آرنج یک پسر ۱۵ ساله
بیماری پسوریازیس روی مناطق نرم پاها
  • پسوریازیس پلاک مانند (به انگلیسی: (Plaque Psoriasis (psoriasis vulgaris): شایع‌ترین نوع بیماری پسوریازیس می‌باشد. حدود ۸۰ درصد کسانی که پسوریازیس دارند دچار این نوع عارضه هستند. این نوع با زخم‌های قرمز ملتهب و برجسته که روی آن‌ها یک پوشش نقره‌ای و سفید است قابل تشخیص می‌باشد. بیشتر در نواحی اکستانسور انام مانند آرنج، زانو، پوست سر ، بیضه و کمر قابل مشاهده است.
  • پسوریازیس خالدار (به انگلیسی: Guttate [GUH-tate] psoriasis): یک نوع از بیماری است که معمولاً در سنین کودکی یا جوانی شروع می شود. این شکل از پسوریازیس به شکل لکه‌های تکی کوچک و قرمز رنگ روی پوست می‌باشد. ضایعات خال‌خالی معمولاً روی تن و اندام‌ها مشاهده می‌شوند. این لکه‌ها معمولاً به ضخامت لکه‌های پسوریازیس پلاک مانند نیستند.
    پسوریازیس خالدار اکثراً به صورت ناگهانی می‌آید. شرایط مختلفی می‌تواند در یک حمله پسوریازیس خالدار سهیم باشد ازجمله عفونت‌های تنفسی فوقانی، عفونت‌های گلو استرپتوکوکی (گلودرد)، ورم لوزه، استرس، آسیب‌های پوستی و تجویز برخی داروها از جمله آنتی‌مالاریا و بتابلاکرها.
  • پسوریازیس معکوس : بر عکس نوع شایع پسوریازیس در نواحی فلکسور و در چین های پوستی مثل کشاله ران یا زیر بغل بصورت سطح نرم و خیس خورده (در دیابت و مصرف موضعی استرویید باید ابتدا علل قارچی را رد کرد)
  • پسوریازیس قطره‌ای : در اطفال با سابقه عفونت مخملک با GAS و عفونت های ویروسی و با شیوع کمتر پس از قطع استرویید
  • پسوریازیس پوستولر لوکالیزه: در کف دست و پا و با تنباکو ارتباط دارد
  • پسوریازیس ناخن: بصورت اونیکولیز یعنی جدا شدن ناخن از بستر و منقوط شدن ناخن Pittingو ایجاد لکه های روغنی oil spot
  • ورم مفاصل پسوریاتیک: در ۷۰درصد موارد بصورت الیگوارتریت غیر قرینه
  • پسوریازیس اریترودرمیک : ۹۰ درصد پوست قرمز می شود و نیاز به درمان اورژانسی دارد
  • پسوریازیس پوست سر(به انگلیسی: (Scalp psoriasis)): این نوع پسوریازیس می‌تواند تنها در بخشی از پوست سر و یا همه نواحی پوست سر خود را نشان‌دهد. دربعضی از افراد مبتلا به پسوریازیس پوست سر، ناحیه شدیدا خارش دارد. در موارد پیشرفته بیماری می‌تواند باعث ریزش موی موقتی شود، که با درمان بیماری ریزش مو هم بهبود می‌یابد.[۳]

علایم[ویرایش]

علایم پسوریازیس می‌تواند بین افراد مختلف، متفاوت باشد و شامل یک یا چندتا از نشانه های زیر شود:

  • تکه های قرمز روی پوست که با فلس‌های نقره‌ای پوشیده شده است.
  • نقاط کوچک پوسته پوسته شده (معمولا در کودکان دیده می‌شود).
  • پوست خشک و ترک خورده که ممکن است خونریزی هم بکند.
  • خارش، سوزش و یا درد در نقاطی از پوست.
  • ناخن ضخیم، سوراخ شده و یا برآمده.
  • مفاصل متورم و سفت شده.[۳]

علل[ویرایش]

عوامل متعددی در ايجاد شدن بيماری پسوريازيس موثرند و به اصطلاح اين بيماری يك بيماری چند عاملی يا موتی فاكتوريال است. از ميان اين عوامل بدون شک وراثت نقش اساسی دارد. بررسی های متعدد ژنتيكی نقش ارث را ثابت كرده است، هرچند تنها در ۱/۳ موارد، سابقهٔ وجود بيماری در ساير اعضای خانواده ديده می شود. اين مسئله نشان دهندهٔ آن است كه عوامل ديگری غير از وراثت نيز در پديد آمدن اين بيماری دخيل هستند كه از مهمترين اين عوامل مي‌توان به موارد زير اشاره كرد؛

استرس: بی شک استرس‌های مختلف روحی و هيجانی در بروز يا تشديد بيماری پسوريازيس موثرند و در بسياری از موارد خود بيمار به رابطه اين استرس‌ها با بيماری خويش پی می برد.

عفونت: در مورد ارتباط عفونت‌ها با پسوريازيس اتفاق نظر وجود ندارد. شايد تنها رابطه ثابت شده بين اشكال قطره‌ای پسوريازيس و عفونتهای حاد استرپتوكوكی باشد.

صدمه به پوست: علاوه بر استرس‌های روحی، صدمات فيزيكی به پوست نيز می تواند باعث ايجاد شدن پسوريازيس در محل ورود آسيب شود. بطور شايع خود بيمار نيز اين تجربه را پيدا مي كند كه درست در محل خراشيدگی پوست يا محل برش جراحی، ضايعات پسوريازيس ايجاد می شوند. روی همين اساس است كه به بيمار مبتلا به پسوريازيس توصيه می شود كه از كندن پوسته‌ها و خراشيدن پوست خود پرهيز كند، چراكه اين عمل می تواند باعث تشديد بيماری وی شود.

داروها: بسياری از داروهايی كه بيمار مصرف می كند می تواند باعث ايجاد شدن يا شعله‌ور شدن پسوريازيس شود. از مهمترين اين داروها می توان به تركيبات ليتيوم، داروهاي مسدود كننده بتا مثل پروپرانولول و اتنولول، داروهای ضد مالاريا مثل كلروكين، كلونيدين و تركيبات يد اشاره كرد. .[۲]

تشخیص[ویرایش]

پسوريازيس اغلب با معاينه بالينی تشخيص داده مي‌شود و هيچ تست خونی برای تشخيص آن وجود ندارد، هر چند گاهی اوقات انجام برخی آزمايشات براي يافتن علل شعله‌ور كنندهٔ آن ضروری است. در هر حال در موارد مشكوک، می توان از بيوسپی پوست استفاده كرد. در اين روش پزشك با بريدن تكهٔ كوچكی از پوست و بررسی آن زير ميكروسكوپ، بيماری را تشخيص می دهد.

عواقب مورد انتظار[ویرایش]

این بیماری مانند خیلی از بیماری های دیگر از جمله دیابت و فشار خون قابل درمان قطعی نیست اما علایم آن با درمان و مراقبت های عمومی کاملا قابل کنترل است. بیماری ممکن است بین حملات مدت‌های طولانی غیرفعال باقی بماند. در خانم‌ها شدت بیماری در طی بارداری کاهش می‌یابد. کربنات لیتیم و بتابلوکرها و هیپوکلسمی باعث تشدید بیماری می شود.

عوارض احتمالی[ویرایش]

عفونت باکتریایی ثانویه در محل درگیر پوستی، پسوریازیس پوستولی (تاول چرکی)، آرتریت مرتبط با پسوریازیس، افسردگی ناشی از وجود بیماری و دوری از اجتماع.

درمان[ویرایش]

در حال حاضر اين بيماری درمان قطعی ندارد. اما داروهای بسياری وجود دارند كه با استفاده از آنها، بيماری پسوريازيس كنترل می شود. با توجه به متفاوت بودن پسوريازيس در افراد مختلف، روش درمان در هر فرد بسته به سن، جنس، شغل، وسعت بيماری و بسياری از عوامل ديگر متفاوت خواهد بود.[۲]

در درمان پسوریازیس مدیریت و کنترل بیماری اهمیت دارد. صحبت با دکتر برای پیدا کردن یک درمان برای کاهش یا حذف نشانه های پسوریازیس لازم است.یک درمان برای یک فرد مبتلا به پسوریازیس ممکن است برای دیگری کار نکند. بنابراین مهم است که گزینه های درمانی مختلف را بدانید و سعی در پیدا کردن روش مناسب برای درمان پسوریازیس داشته باشید.انواع روش های درمانی عبارتند از:داروهای بیولوژیک ، سیستمیک ، نور درمانی ، درمان های موضعی مانند پمادها و درمان های مکمل و جایگزین.[۶]

  • بیولوژیک

داروهای بیولوژیک معمولا برای پسوریازیس متوسط ​​تا شدید و ورم مفاصل پسوریاتیک است که به درمانهای دیگر پاسخ نمی دهد تجویز می شوند. آنها توسط تزریق یا داخل وریدی (IV) وارد بدن می شوند.[۶]

با شناخت بهتری كه از چگونگی ايجاد شدن بيماری پسوريازيس طی سال‌های اخير حاصل شده است و با عنايت به اين نكته كه سيستم ايمنی نقش مهمی در ايجاد شدن بيماری دارد، طي چند سال گذشته طيف جديدی از داروها غالباً به روش فن آوري زيستي (بيوتكنولوژی) ساخته شده‌اند كه قادرند با تصحيح اختلالات حاصل شده از پسوريازيس، بيماری را بهبود بخشند. اين داروها كه غالباً به درمانهای «بيولوژيک» معروفند، گاهي اوقات با نتايج بسيار درخشانی همراه هستند اما نكته مهم در مورد آنها قيمت بسيار بالای آنهاست و از اين رو فعلاً فقط در موارد بسيار شديد بيماری مصرف می شوند.[۲]

  • Systemics

داروهای سیستمیک داروهای تجویزی است که به صورت خوراکی یا تزریقی و کار در سراسر بدن است. آنها معمولا برای افراد با پسوریازیس متوسط ​​تا شدید و ورم مفاصل پسوریاتیک استفاده می شود.[۶]

معمولاً متوتركسات اولين دارويی است كه برای اين منظور بكار مي‌رود. اين دارو كه در سال 1951 برای اولين بار در درمان پسوريازيس مصرف شد تكثير سلول‌هاي پوست را كم كرده غالباً بخوبی بيماری را كنترل مي‌كند. متوتركسات می تواند هم بصورت خوراكی و هم تزريقی مصرف شود و غالباً پس از چند هفته اثر آن ظاهر می شود.

همچنين مشتقات ويتامين A كه به رتينوئيدها معروف هستند با كاستن تكثير سلول‌های پوست، باعث بهبودی پسوريازيس می شوند. از داروهای ديگر می توان به سيكلوسپورين و هيدروكسی اوره اشاره كرد. طبيعی است كه تمام اين داروها با نظر پزشك تجويز شده، برای اطمينان از بی عارضه بودن آنها، انجام آزمايشات پايه و دوره‌ای ضروري است.

در هر حال, آنچه در مورد داروهای سيستميك در پسوريازيس بسيار اهميت دارد، اين است كه بجز موارد استثنايی، نبايد از كورتيكوستيرروئيدهای خوراكی يا تزريقی در اين بيماری استفاده شود. مصرف اين داروها، اگرچه ممكن است باعث بهبودی ظاهری اوليه شوند، ولی متعاقباً علاوه بر اثرات سوء متعددی كه دارند، باعث شعله‌ور شدن بيماری يا تبديل شدن آن به اشكال خطيرتر می شود.

نكته ی ديگری كه بسيار اهميت دارد، اين است كه هنگامی كه يك خانم مبتلا به پسوريازيس در سنين باروری تحت درمان با داروهای سيستميك قرار می گيرد، بايد بدقت از نظر پيشگيری از بارداری توجيه شود. در مورد برخی از اين داروها حتی تا ماهها پس از قطع دارو نيز بارداری می تواند خطراتی براي جنين در پی داشته باشد.[۲]

  • نور درمانی

نور درمانی ، شامل افشای پوست به نور ماوراء بنفش به صورت منظم و تحت نظارت پزشکی است. درمان در کلینیک پوست یا در خانه با دستگاه فتوتراپی انجام می شود.[۶]

بسیاری از اوقات هنگامی كه صحبت از درمان با اشعه می شود، بيمار آن‌را با راديوتراپی يا پرتو درمانی يكسان تصور مي‌كند، در حاليكه غالباً منظور از درمان با اشعه در پسوريازيس در واقع درمان با طول موج‌های خاصی از نور می باشد. درواقع در اين روش كه از قديمی ترين روش‌های درمانی در بيماريهای جلدی می باشد، بيمار پس از مصرف دارويی به نام پسورالن (P)، كه قبلاً از عصارهٔ گياهان خانواده هويج بدست می آمد، در برابر اشعه ماوراء بنفش (UVA) قرار می گيرد. از همين روست كه به اين روش درمانی، PUVA درمانی گفته می شود. هرچند PUVA درمانی نيز عاری از عارضه نمی باشد، اما در كل روش بسيار موثری در درمان پسوريازيس‌های وسيع و مقاوم بوده، معمولاً تا ماهها هم تأثير آن پايدار باقی می ماند. امروزه علاوه بر PUVA از طيف‌های اختصاصي تری از ماوراء بنفش همچون UVB نيز در درمان پسوريازيس دستگاه می شود. اين روش‌های درمانی غالباً در بخش‌های پوست بيمارستانها و گاهی نيز در مطب پزشكان و يا با استفاده از نور خورشيد انجام می شود.[۲]

  • Topicals

درمان های موضعی با تماس به پوست استفاده می شوند و معمولا اولین درمان است که امتحان می کنید زمانی که با پسوریازیس تشخیص داده میشوید. Topicals را می توان بدون نسخه و یا با نسخه پزشک خریداری کرد.[۶]

كورتيكوستيروئيدهای موضعی معمولاً شايعترين درمانی است كه برای پسوريازيس استفاده شده، باعث كم شدن التهاب و تحريك پذيری پوست می شود. خيلی از اوقات پزشک تركيبی از يك داروی از بين برنده لايه شاخی (كراتوليتيک) و استيروئيد موضعی را برای شما تجويز می كند. نكته ی مهم در مصرف كورتيكوستيروئيدهای موضعی آن است كه غالباً پس از مدتی، ديگر آن پاسخ مطلوب ابتدايی حاصل نمی شود، ضمن آنكه خطر نازک شدن پوست در اثر مصرف اين داروها نيز وجود دارد. بنابراين انتخاب دقيق نوع استيروئيد موضعی و مصرف درست آن می تواند باعث كم شدن اين اثرات ناخواسته شود.

علاوه بر كورتيكوستيروئيدهای موضعی و داروهای كراتوليتيک داروهای قديمي‌تری چون تركيبات تار قطران و آنترالين نيز از مدت‌ها قبل در درمان پسوريازيس بكار رفته، با اثرات قابل قبول همراه هستند. همچنين استفاده از تركيبات موضعی ويتامين D نيز در درمان اين بيماری با نتايج خوبی همراه بوده است.[۲]

  • مکمل و جایگزین

مکمل و جایگزین پزشکی (CAM) گروهی متنوع از مراقبت های پزشکی و سلامت سیستم، شیوه ها و محصولات است که در حال حاضر به نظر نمی رسد که بخشی متعارف از طب غربی باشد. [۶]

درمان‌های خانگی:

  • استفاده از مرطوب کننده
  • رژیم غذایی سالم
  • استفاده از داروها به تشخیص پزشک
  • عدم استفاده از مشروبات الکلی و دخانیات
  • استفاده مکرر و روزانه از سبزیجات و میوه
  • استفاده از موادغذایی حاوی ویتامین ها، عناصر معدنی و فیبر غذایی [۳]

وراثت[ویرایش]

تصور می شود که پسوریازیس یک بیماری ژنتیکی است، هر چند محققان دقیقا نمی دانند که چگونه پسوریازیس از یک نسل به نسل دیگر منتقل می شود. الگوی وراثت احتمالا شامل چندین ژن یا ترکیبی از بسیاری از ژن ها است.

اگر یکی از والدین پسوریازیس داشته باشد، یک کودک دارای احتمال ۱۰ درصد از داشتن پسوریازیس است. اگر هر دو پدر و مادر پسوریازیس داشته باشند، یک کودک دارای یک احتمال حدود ۵۰ درصد است که به این بیماری مبتلا شود.

مطالعات از دوقلوهای همسان مبتلا به پسوریازیس نشان می دهد که پسوریازیس حداقل تا حدی ژنتیکی است. اما این مطالعات نیز تقویت پیچیدگی پسوریازیس را به همراه داشته است. در حدود یک سوم از دوقلوهای همسان که در آن پسوریازیس وجود داشته باشد، تنها یکی از دوقلو است که بیماری را داشته است، نشان می دهد که عوامل زیست محیطی یا محرک نقش در ابتلا به پسوریازیس بازی میکند. این نظریه که پسوریازیس از ترکیبی از ژن ها و نیروهای خارجی باعث می شود،هنگامی که ژن های مسئول برای پسوریازیس کشف شوند، الگوی وراثت ممکن است بهتر درک شود. [۷]

رژیم غذایی[ویرایش]

رژيم غذايی خاصی برای فرد مبتلا به پسوريازيس لازم نيست، هرچند مصرف زياد گوشت قرمز ممكن است باعث تشديد بيماری شود و از سويی ديگر مصرف روغن ماهی به علت اسيدهای چرب ضروری، اغلب نقش كمكی در درمان دارد. علاوه بر اسيدهای چرب اشباع نشده، ويتامين‌D نيز ممكن است اثرات مفيدی در درمان پسوريازيس داشته باشد. همچنين مصرف الكل و كشيدن سيگار ممكن است باعث تشديد بيماری شود.[۲]

حمایت از بیماران[ویرایش]

امروزه در مورد بسياری از بيماريهای مزمن، گروههای حمايتی وجود دارند كه به مشكلات مختلف بيماران رسيدگی می كنند. اين امر در مورد پسوريازيس نيز مصداق داشته و انجمن‌های مختلفی برای اين بيماران وجود دارد كه اغلب نيز توسط خود آنها گردانده شده و از كمك و مشاوره پزشكان نيز استفاده می كنند. هرچند در مملكت ما اين كار برای پسوريازيس هنوز انجام نشده است اما بيمار مبتلا به پسوريازيس از طريق اينترنت مي‌تواند در هر كجاي دنيا از اطلاعات و حمايت‌هاي اين گروه‌ها استفاده كند. مهمترين اين گروه‌ها شايد فدراسيون جهانی انجمن‌های پسوريازيس (IFPA) باشد كه درواقع يك اجماع جهاني از انجمن‌هايي است كه برای حمايت از بيماران مبتلا به پسوريازيس تشكيل شده‌اند و سالانه در يكي از كشورهای دنيا گردهمايي دارند. اين فدراسيون انجمن‌هايی فعال در بيش از ۲۰ كشور در سراسر دنيا را سازماندهی می كند.

بنياد ملی پسوريازيس (www.psoriasis.org) يكی از اين انجمن‌هاست كه با هدف ارتقای آگاهی و كمك به درمان و تحقيقات برای پسوريازيس تأسيس شده است و با بيش از ۴۰ سال سابقه كمكهای شايانی به بيماران مبتلا به پسوريازيس كرده است.[۲]

منبع[ویرایش]

  1. صدفک از واژه‌های مصوب فرهنگستان زبان و ادب فارسی به جای psoriasis در انگلیسی و در حوزهٔ پزشکی است. «فرهنگ واژه‌های مصوّب فرهنگستان: ۱۳۷۶ تا ۱۳۸۵، بخش لاتین». فرهنگستان زبان و ادب فارسی. ۱۶۴. بازبینی‌شده در ۴ فروردین ۱۳۹۱. 
  2. ۲٫۰۰ ۲٫۰۱ ۲٫۰۲ ۲٫۰۳ ۲٫۰۴ ۲٫۰۵ ۲٫۰۶ ۲٫۰۷ ۲٫۰۸ ۲٫۰۹ ۲٫۱۰ http://www.drzargari.com/fa/Details53.aspx
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ۳٫۳ «بیماری پسوریازیس چیست؟». راستینه. 
  4. http://psoriasis.org/about-psoriasis بنیاد ملی پسوریازیس.
  5. http://www.worldpsoriasisday.com روز جهانی پسوریازیس.
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ ۶٫۲ ۶٫۳ ۶٫۴ ۶٫۵ http://www.psoriasis.org/about-psoriasis/treatments
  7. http://www.psoriasis.org/about-psoriasis/women-and-psoriasis/before-conception
جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ پسوریازیس موجود است.