استوا

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۰°۰′۰″ شمالی ۷۷°۵۹′۳۱″ غربی / ۰.۰۰۰۰۰° شمالی ۷۷.۹۹۱۹۴° غربی / 0.00000; -77.99194 (highest point on the Equator)

خط استوا.
کشورهایی که خط استوا از آن‌ها می‌گذرد (رنگ قرمز) و کشورهایی که نصف‌النهار مبدأ از آن‌ها می‌گذرد (آبی).

اِستِوا (عامیانه: اُستُوا) یا نیمگان[۱] نام خطّی فرضی است که کره زمین را به دو بخش نیمکره شمالی و نیمکره جنوبی بخش می‌کند. فاصلهٔ نقاط بر روی خط استوا از قطب‌های شمال و جنوب به یک اندازه‌است.

خط استوا مبدأ عرض جغرافیایی و درجهٔ آن صفر می‌باشد. ۹۰ درجه عرض جغرافیایی به سوی شمال خط استوا و ۹۰ درجه دیگر آن به سوی جنوب خط استوا کشیده شده‌است. در کره زمین، هر یک از این عرض‌ها به فاصله‌های برابر قرار گرفته و به طور میانگین هر درجهٔ آن معادل ۰۴۲/۱۱۱ کیلومتر و یا ۶۹ مایل محاسبه شده‌است.[۲]

خط استوای زمین هم‌چنین بزرگ‌ترین محیط را با درازای ۴۰۰۷۶ کیلومتر دارا می‌باشد. هر اندازه به سوی شمال و یا جنوب خط استوا برویم، محیط عرض جغرافیایی کوچک می‌شود تا این که در نقطهٔ قطب به درجهٔ صفر نزدیک می‌شود.[۲]

سطح کره زمین در خط استوا به مقدار ۴۰۰۰۰ کیلومتر در شبانه‌روز حرکت می‌کند. این به معنای سرعتی برابر ۱۶۷۰ کیلومتر بر ساعت است. این سرعت از تقسیم محیط کره زمین در خط استوا (حدود ۴۰۰۷۰ کیلومتر) بر تعداد ساعات شبانه‌روز (۲۴) محاسبه می‌شود.[۳]

نام خط استوا در فارسی کاربردی دیرینه دارد و در اشعار فارسی نیز دیده می‌شود: نمونه از خاقانی[۴]:

مرکب همت بتاز یک‌ره و بیرون جهان از سر طاق فلک تا به حد استوا

نظامی خمسه

خط استوا بر افق سرنهاد میانجی به قطب شمال اوفتاد

سعدی

بر استوای قامتشان گویی ابروان بالای سرو راست هلالی خمیده‌اند

کشاورزی در مناطق استوایی[ویرایش]

در مناطق استوایی بیشتر کشت قهوه و کائوچو رواج دارد. چرا که این مناطق محیط بسیار مناسبی برای کشت این محصولات هستند و می توان گفت که مواد اولیه ی بیشتر شرکت های مشهور تولید قهوه ی جهان، در این مناطق وجود دارد و این کارخانه ها در مناطق استوایی دارای مزارع انحصاری هستند. در آغاز قرن نوزدهم میلادی هم کشور های استعمارگر از این مسئله و سود زیادی که در کشت قهوه و کائوچو در این مناطق وجود دارد، با خبر بودند. از همین رو در آن سال ها بخش زیادی از جنگل های استوایی را با آتش زدن یا قطع کردن درختان از بین بردند و به مزارع تبدیل کردند.

گذر از مناطق[ویرایش]

مختصات‌ها کشور، قلمرو یا دریا توضیحات
۰° شمالی ۰° شرقی / ۰° شمالی ۰° شرقی / 0; 0 (Prime Meridian) اقیانوس اطلس خلیج گینه
۰°۰′ شمالی ۶°۳۱′ شرقی / ۰.۰۰۰° شمالی ۶.۵۱۷° شرقی / 0.000; 6.517 (São Tomé and Príncipe) Flag of Sao Tome and Principe.svg سائوتومه و پرینسیپ Ilhéu das Rolas
۰°۰′ شمالی ۶°۳۱′ شرقی / ۰.۰۰۰° شمالی ۶.۵۱۷° شرقی / 0.000; 6.517 (Atlantic Ocean) اقیانوس اطلس خلیج گینه
۰°۰′ شمالی ۹°۲۱′ شرقی / ۰.۰۰۰° شمالی ۹.۳۵۰° شرقی / 0.000; 9.350 (Gabon) Flag of Gabon.svg گابون
۰°۰′ شمالی ۱۳°۵۶′ شرقی / ۰.۰۰۰° شمالی ۱۳.۹۳۳° شرقی / 0.000; 13.933 (Republic of the Congo) Flag of the Republic of the Congo.svg جمهوری کنگو
۰°۰′ شمالی ۱۷°۴۶′ شرقی / ۰.۰۰۰° شمالی ۱۷.۷۶۷° شرقی / 0.000; 17.767 (Democratic Republic of the Congo) Flag of the Democratic Republic of the Congo.svg جمهوری دموکراتیک کنگو Passing 9 km south of central Butembo
۰°۰′ شمالی ۲۹°۴۳′ شرقی / ۰.۰۰۰° شمالی ۲۹.۷۱۷° شرقی / 0.000; 29.717 (Uganda) Flag of Uganda.svg اوگاندا Passing 32 km south of central کامپالا
۰°۰′ شمالی ۳۲°۲۲′ شرقی / ۰.۰۰۰° شمالی ۳۲.۳۶۷° شرقی / 0.000; 32.367 (Lake Victoria) دریاچه ویکتوریا Passing through some islands of Flag of Uganda.svg اوگاندا
۰°۰′ شمالی ۳۴°۰′ شرقی / ۰.۰۰۰° شمالی ۳۴.۰۰۰° شرقی / 0.000; 34.000 (Kenya) Flag of Kenya.svg کنیا Passing 6 km north of central کیسومو
۰°۰′ شمالی ۴۱°۰′ شرقی / ۰.۰۰۰° شمالی ۴۱.۰۰۰° شرقی / 0.000; 41.000 (Somalia) Flag of Somalia.svg سومالی
۰°۰′ شمالی ۴۲°۵۳′ شرقی / ۰.۰۰۰° شمالی ۴۲.۸۸۳° شرقی / 0.000; 42.883 (Indian Ocean) اقیانوس هند Passing between Huvadhu Atoll and Fuvahmulah of the Flag of Maldives.svg مالدیو
۰°۰′ شمالی ۹۸°۱۲′ شرقی / ۰.۰۰۰° شمالی ۹۸.۲۰۰° شرقی / 0.000; 98.200 (Indonesia) Flag of Indonesia.svg اندونزی The Batu Islands, سوماترا and the Lingga Islands
۰°۰′ شمالی ۱۰۴°۳۴′ شرقی / ۰.۰۰۰° شمالی ۱۰۴.۵۶۷° شرقی / 0.000; 104.567 (Karimata Strait) Karimata Strait
۰°۰′ شمالی ۱۰۹°۹′ شرقی / ۰.۰۰۰° شمالی ۱۰۹.۱۵۰° شرقی / 0.000; 109.150 (Indonesia) Flag of Indonesia.svg اندونزی بورنئو
۰°۰′ شمالی ۱۱۷°۳۰′ شرقی / ۰.۰۰۰° شمالی ۱۱۷.۵۰۰° شرقی / 0.000; 117.500 (Makassar Strait) تنگه ماکاسار
۰°۰′ شمالی ۱۱۹°۴۰′ شرقی / ۰.۰۰۰° شمالی ۱۱۹.۶۶۷° شرقی / 0.000; 119.667 (Indonesia) Flag of Indonesia.svg اندونزی سولاوسی
۰°۰′ شمالی ۱۲۰°۵′ شرقی / ۰.۰۰۰° شمالی ۱۲۰.۰۸۳° شرقی / 0.000; 120.083 (Gulf of Tomini) Gulf of Tomini
۰°۰′ شمالی ۱۲۴°۰′ شرقی / ۰.۰۰۰° شمالی ۱۲۴.۰۰۰° شرقی / 0.000; 124.000 (Molucca Sea) دریای ملوک
۰°۰′ شمالی ۱۲۷°۲۴′ شرقی / ۰.۰۰۰° شمالی ۱۲۷.۴۰۰° شرقی / 0.000; 127.400 (Indonesia) Flag of Indonesia.svg اندونزی Kayoa and Halmahera islands
۰°۰′ شمالی ۱۲۷°۵۳′ شرقی / ۰.۰۰۰° شمالی ۱۲۷.۸۸۳° شرقی / 0.000; 127.883 (Halmahera Sea) دریای هالماهرا
۰°۰′ شمالی ۱۲۹°۲۰′ شرقی / ۰.۰۰۰° شمالی ۱۲۹.۳۳۳° شرقی / 0.000; 129.333 (Indonesia) Flag of Indonesia.svg اندونزی Gebe Island
۰°۰′ شمالی ۱۲۹°۲۱′ شرقی / ۰.۰۰۰° شمالی ۱۲۹.۳۵۰° شرقی / 0.000; 129.350 (Pacific Ocean) اقیانوس آرام Passing 570 m north of Waigeo island, Flag of Indonesia.svg اندونزی
Passing 13 km south of Aranuka atoll, Flag of Kiribati.svg کیریباتی
Passing 21 km south of جزیره بیکر, پرچم ایالات متحده آمریکا جزایر کوچک حاشیه‌ای ایالات متحده
۰°۰′ شمالی ۹۱°۳۵′ غربی / ۰.۰۰۰° شمالی ۹۱.۵۸۳° غربی / 0.000; -91.583 (Ecuador) Flag of Ecuador.svg اکوادور Isabela Island in the گالاپاگوس
۰°۰′ شمالی ۹۱°۱۳′ غربی / ۰.۰۰۰° شمالی ۹۱.۲۱۷° غربی / 0.000; -91.217 (Pacific Ocean) اقیانوس آرام
۰°۰′ شمالی ۸۰°۶′ غربی / ۰.۰۰۰° شمالی ۸۰.۱۰۰° غربی / 0.000; -80.100 (Ecuador) Flag of Ecuador.svg اکوادور Passing 24 km north of central کوئیتو, near Mitad del Mundo
۰°۰′ شمالی ۷۵°۳۲′ غربی / ۰.۰۰۰° شمالی ۷۵.۵۳۳° غربی / 0.000; -75.533 (Colombia) Flag of Colombia.svg کلمبیا Passing 4.3 km north of the border with پرو
۰°۰′ شمالی ۷۰°۳′ غربی / ۰.۰۰۰° شمالی ۷۰.۰۵۰° غربی / 0.000; -70.050 (Brazil) Flag of Brazil.svg برزیل آمازوناس
رورایما
Amazonas
پارا
آماپا
Pará - islands in the mouth of the آمازون (رود)
۰°۰′ شمالی ۴۹°۲۰′ غربی / ۰.۰۰۰° شمالی ۴۹.۳۳۳° غربی / 0.000; -49.333 (Atlantic Ocean) اقیانوس اطلس

منابع[ویرایش]

جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ استوا موجود است.

ویکی‌پدیای انگلیسی.

  1. GEONAMES - Zones of the Earth
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ آشیان، بازدید: نوامبر ۲۰۰۹.
  3. پایگاه ملی داده‌های علوم زمین کشور: آشنایی با کره زمین، بازدید: نوامبر ۲۰۰۹.
  4. دهخدا