آکنه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
رخ‌جوش (آکنه)
رخ‌جوش‌های یک نوجوان ۱۴ساله به هنگام بلوغ
آی‌سی‌دی-۱۰ L70.0
آی‌سی‌دی-۹ 706.1
دادگان بیماری‌ها 10765
مدلاین پلاس 000873
ای‌مدیسین derm/2
پیشنت پلاس آکنه
سمپ D000152

آکنه(به انگلیسی: Acne vulgaris) یا رُخ‌جوش*[۱] یا جوش غرور جوانی، [۱] که مردم آن را با عنوان جوش‌های ناشی از غرور جوانی می‌شناسند یکی از شایع‌ترین بیماری های پوستی و شایع‌ترین علت مراجعه بیماران به پزشکان متخصص پوست است.

این بیماری معمولاً همزمان با بلوغ شروع می‌شود. در تقسیم‌بندی بیماری های پوستی، آکنه جزو یکی از بیماری‌های زائده‌های پوست یعنی مو است. ریشه مو در فضای کانال‌مانندی به اسم فولیکولِ مو قرار گرفته و رشد می‌کند. از طرف دیگر، غدد چربی به عنوان یکی دیگر از زوائد پوستی، ترشحات خود را داخل فولیکول مو تخلیه می‌کنند که به سمت بالا حرکت کرده و روی سطح پوست پخش می‌شوند.

سطحی‌ترین لایهٔ پوست، لایه شاخی نام دارد و سلول‌های پوستی که از لایهٔ سازنده منشأ می‌گیرند، به آهستگی به سمت بالا حرکت کرده و در نهایت از بین رفته، لایه شاخی را به وجود می‌آورند. این روند را روند شاخی شدن می‌گویند.

اساس ایجاد آکنه، اختلال در ترکیب و شدت چربی ترشح شده از غدد چربی و همچنین اختلال در روند و شدت شاخی شدن است.

علل از نظر علمی[ویرایش]

  • تولید بیش‌تر از حد معمول چربی توسط غدد چربی پوست
  • افزایش شاخی شدن پوست

علل از نظر عملی[ویرایش]

بلوغ مهمترین عامل آغازکننده آکنه است و علت آن هم افزایش هورمون آندروژن می‌باشد. ثابت شده است که هورمون آندروژن یا هورمن مردانه باعث افزایش تولید چربی و همچنین افزایش روند شاخی شدن پوست می‌شود. سایر عوامل شروع‌کننده عبارتند از:

  1. حاملگی
  2. تغییرات هورمونی؛
  3. مواد پاک‌کننده پوست؛
  4. رطوبت بیش از حد؛
  5. تعریق زیاد؛
  6. وراثت؛
  7. استفاده از هورمون‌های آنابولیک (فراگَشتی)(که مورد استفاده بدن‌سازان قرار می‌گیرد)؛
  8. تحریک پوست با خاراندن و همچنین ایجاد زمینه التهاب و عفونت؛
  9. تجمع سلول‌های مرده و ایجاد زمینه مناسب برای بسته شدن دهانه فولیکول مو؛
  10. استرس با مکانیزم افزایش هورمون‌های فوق کلیوی که آندروژن‌ها هم در آن وجود دارند؛
  11. داروهای دارای هالوژن (ید، کلرید، برومید) مثل لیتیوم، باربیتورات‌ها و غیره؛
  12. غذاهای دریایی که حاوی ید زیاد هستند؛
  13. غذاهای حاوی قند و چربی زیاد؛
  14. غذاهای حاوی پروتئین کم؛
  15. کاهش مصرف ویتامین E و ویتامین A.

اطباء با تجربه این طب معتقدند اینکه هر یک از جوش‌های صورت در کدام منطقه از صورت به وجود می‌آیند نشان دهنده وجود مشکل در یکی از اندام‌های بدن است و از طریق طب سوزنی به راحتی می‌توان این مشکل که خود را از طریق یک جوش نشان داده حل کرد و شاهد عود یک بیماری نبود. موسسه طب سنتی چین اقدام به طراحی و چاپ یک نقشه از صورت انسان کرده و در حال حاضر می‌توان این نقشه را در بسیاری از کلینیک‌های پوست و زیبایی مشاهده کرد. هر جوش یا لکه در منطقه‌ای از پوست حاکی از بروز یک بیماری یا مشکل در ناحیه خاصی از بدن است. بنابر این با این نقشه می‌توانید علت آن را دریابید و برای رفع بیماری خود در زمانی مناسب قدم بردارید. ۱و۲: دشتگاه گوارش- برای رفع این مشکل باید غذاهای فرآوری شده کمتری مصرف کنید و همچنین از خوردن غذاهای آماده (فست فود‌ها) بپرهیزید. میزان چربی را در رژیم غذایی خود کاهش دهید. آب بیشتر بنوشید و غذاهای خنک کننده همچون خیار را بیشتر بخورید. ۳: کبد- جوش یا لک در این ناحیه از صورت نشان دهنده مصرف الکل، مواد غذایی چرب یا لبنیات است. این منطقه همچنین حساسیت غذایی را نشان می‌دهد لذا بهتر است به مواد تشکیل دهنده آنچه که می‌خورید نگاهی بیاندازید. برای رفع این مشکلات بهتر است روزی ۳۰ دقیقه ورزش سبک انجام دهید و خواب کافی داشته باشید تا کبد شما استراحت کند. ۴و۵: کلیه‌ها- هر لکه یا جوشس در اطراف چشم و حتی سیاهی دور چشم نشان دهنده کم‌آبی بدن است، پس بیشتر آب بنوشید! ۶: قلب- اگر در این منطقه جوش یا لک دارید فشار خون خود را چک کنید، همچنین ویتامین B بدنتان کم است. مصرف غذاهای تند، گوشت و چربی را از رژیم غذاییتان حذف کنید. از آنجایی که این منطقه مستعد باز شدن منافذ پوست است، مطمئن شوید تاریخ انقضاء لوازم آرایشتان نگذشته باشد. ۷و۸: کلیه- باز هم، بنوشید، مصرف نوشیدنی‌های گازدار، قهوه و الکل را قطع کنید چرا که باعث از دست دادن آب بدنتان می‌شود. ۹و۱۰: سیستم تنفسی- آیا سیگار می‌کشید، آلرژی دارید؟ در مناطق آلوده رفت و آمد می‌کنید؟ اگر هیچکدام از این‌ها نیست، خوراکی‌های با طبع گرم را نخورید، کمتر قند مصرف کنید و مدتی در هوای تازه و سالم قدم بزنید. همچنین جوش و لک در این ناحیه نشان دهنده این است که بدن شما قلیایی است، لذا از خوردن مواد غذایی اسیدی همچون گوشت، لبنیات، الکل، کافئین و شکر اجتناب کنید. به جای آن سبزیجات و آب را بیش از پیش در برنامه روزانه‌تان قرار دهید. یکی دیگر از مسائلی که باعث جوش و لک در این منطقه می‌شود، استفاده از تلفن همراه آلوده یا بالش آلوده است. ۱۱و ۱۲: هورمون- جوش و لک در این منطقه نشان دهنده استرس و تغییرات هورمونی است. گاهی هر دو این تغییرات اجتناب ناپذیرند، لذا با خواب کافی، نوشیدن آب به اندازه زیاد، خوردن سبزیجات برگدار و پاکیزه نگاه داشتن پوست این اثر را به حداقل برسانید. ۱۳: معده- بیشتر فیبر مصر کنید و با نوشیدن چای گیاهی سم را از بدنتان بزدائید. ۱۴: بیماری- جوش و لکه در این ناحیه نشان دهنده این است که بدنتان برای مبارزه با ویروس‌ها و باکتری‌ها تقلا می‌کند. با مراجعه به دکتر برای مطمئن شدن از مشکل و اینکه آیا بدنتان دچار عفونت شده یا نه به این مشکل پایان دهید، همچنین با خواب کافی، تنفس عمیق، نوشیدن آب فراوان زود‌تر بهبود خواهید یافت. بنابر این اگه دفعه بعد جوش یا لکی در صورت خود مشاهده کردید به این نقشه مراجعه کنید و در اسرع وقت بیماری خود را برطرف کنید. البته ذکر این نکته خالی از لطف نیست که گاهی برخی از جوشها تنها به دلیل مواد غذایی با طبع گرم به وجود می‌آیند، برای مثال همیشه هم جوش زدن در ناحیه میان دو ابرو نشان دهنده بیماری کبدی نیست. منبع.پارسینه

تشخیص بیماری[ویرایش]

تاثیر درازمدت آکنه درمان نشده روی پوست

تشخیص آکنه، یک تشخیص کلینیکی است. یعنی پزشک با معاینه بیمار شاکی از عارضه پوستی و با مشاهده نوع ضایعات، ضمن تشخیص بیماری، شدت آن را نیز تشخیص می‌دهد تا پروتکل درمانی لازم را برنامه‌ریزی کند. تشخیص بیماری آکنه برای پزشکان و به‌خصوص پزشکان متخصص پوست راحت است . اگر یک پزشک صورت بیمار را معاینه می‌کند، بیشتر از هر چیز قصد ارزیابی شدت بیماری را دارد تا بخواهد بیماری آکنه را تشخیص دهد.

درمان دارویی[ویرایش]

  1. موضعی شامل :
    1. رتینوئیدهای موضعی مثل : ترتینوئین (رتین-آ)- آداپالن - تازاروتن؛
    2. آنتی‌بیوتیک؛
    3. بنزوئیل پروکسید.
  2. سیستمیک یا عمومی شامل:
    1. آنتی‌بیوتیک؛
    2. بعضی از هورمون‌ها؛
    3. ایزوترتینوئین (آکوتان)؛
    4. تتراسایکلین؛
    5. ازیترومایسین.
    6. استفاده از صابون های مخصوص برای جوش های چرکی وچرب که کاهنده این عوامل باشد.

درمان غیر دارویی[ویرایش]

  • تزریق کورتون در داخل ضایعه؛
  • بازکردن سوراخ کومدون با دست یا سوزن و وارد کردن فشار به آن‌ها برای تخلیه که این کار در نهایت اغلب به لک شدن پوست منجر میشود؛
  • استفاده از صابون گلیسرین یا ضدباکتری؛
  • پیلینگ سطحی با استفاده از گلیکولیک اسید و سالیسیلیک اسید؛
  • استفاده از فوتوتراپی با نور قرمز، نور آبی یا بعضی از انواع [[لیزر|لیزرها]
  • برای دمان از طریق مصرف بعضی از سیفیجات مانند اسفناج یا سبزی های که دارای برگ پهن می باشند ویا با مصرف میوه جات مانند هندوانه، البالو ، و... وهمچنین مصرف هویج که برای ازبین بردن اکنه بسیار مفید است.
  • برای شست شوی صورت های دار جوش می باشند باید این صورت ها را با اب خیلی ولرم که خیلی گرم نباشد وخیلی هم سرد نباشد یعنی معتدل وبرای خشک کردن بایستی به جای حوله از دستمال کاغذی نرم استفاده کرد.

پانویس[ویرایش]

^ واژهٔ مصوب فرهنگستان زبان و ادب پارسی، دفتر نخست تا چهارم، 1376 تا 85

نگارخانه[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. بازدید: دسامبر ۲۰۰۹.

پیوند به بیرون[ویرایش]