علیاصغر حکمت
علیاصغر حکمت (۱۳۵۹-۱۲۷۱)، سیاستمدار، ادیب، شاعر، نویسنده و مترجم معاصر ایرانی است. وی سیاستمدار در دوره رضا شاه و محمدرضا شاه، چندین دوره عهدهدار مقام وزارت، نخستین رئیس دانشگاه تهران، و بنیانگذار کتابخانه ملّی ایران در مقام وزیر فرهنگ و معارف وقت و بنیانگذار نشریه فروغ تربیت است.
محتویات |
[ویرایش] زندگینامه
[ویرایش] تولد و کودکی
علی اصغر حکمت فرزند احمدعلی مستوفی (حشمت الممالک شیرازی )بود.اجداد وی از علمای شیراز بودند واز طرف مادر نیز نوه حسن فسایی نویسنده کتاب فارسنامه ناصری بود و جد اوسید علیخان امیرکبیر صاحب شرح صحیفه نام داشت .[۱]
[ویرایش] تحصیلات
علیاصغر حکمت پس از گذراندن تحصیلات ابتدایی و متوسطه در شیراز برای ادامه تحصیل به تهران آمد و در کنار آموختن علوم جدید در مدرسه آمریکایی به آموختن علوم اسلامی نظیر فقه و اصول در مدارس اسلامی پرداخت. معروف است که آیتالله میرزا طاهر تنکابنی نیز از اساتید وی بوده است.
حکمت در سال ۱۲۹۷ ش وارد خدمات فرهنگی شد و با نشر مقالات تحقیقی و تدریس زبان انگلیسی در مدارس متوسطه، کسب شهرت نمود و وارد فعالیتهای سیاسی شد و با کمک عدهای از دوستان و همفکران خود به رهبری علیاکبر داور، حزب رادیکال را بنیانگذاری کردند. حکمت تا سال ۱۳۰۹ در وزارت معارف خدمت میکرد. در این سال به تشکیلات جدید داور در دادگستری وارد شد و پس از چندی برای مطالعه در امور قضایی و ثبتی به اروپا اعزام شد. وی در اروپا وارد دانشکده حقوق و ادبیات شد و مدرک لیسانس در هر دو رشته گرفت. مأموریت دیگر حکمت در اروپا مطالعه در امر آموزش و پرورش و دانشگاه بود. در سال ۱۳۰۹ به منظور تكميل تحصيلات خود به فرانسه وانگلستان عزيمت كرد و از دانشگاه سربن پاريس در رشته ادبيات فارغ التحصيل گرديد و به تهران بازگشت.
[ویرایش] درگذشت
علي اصغر حكمت روز دوشنبه سوم شهريور 1359 ه.ش برابر چهاردهم شوال 1400 ق.در تهران وفات يافت و در شيراز در مقبره خانوادگي در حضرت عبدالعظيم (باغ طوطي)به خاك سپرده شد.
[ویرایش] وزارت معارف
حکمت در شهریور ۱۳۱۲ به تهران احضار شد و در کابینه ذکاءالملک فروغی ابتدا کفیل و بعد وزیر معارف و رئیس دانشگاه شد. در کابینه جم نیز وزیر فرهنگ بود، دوران پنج ساله وزارت فرهنگ علیاصغر حکمت را باید دوران تحول فرهنگی در این وزارتخانه نام نهاد. حکمت پس از معافیت از وزارت فرهنگ در اسفند ۱۳۱۷ در ترمیم کابینه محمود جم به وزارت کشور منصوب شد. در کابینه دکتر متین دفتری نیز همان سمت را عهدهدار بود. در خرداد ۱۳۱۹ بار دیگر از خدمت معاف شد و به کار تحقیق و مطالعه پرداخت. وی در ترمیم کابینه فروغی در ۳۰ شهریور ۱۳۲۰ وزیر بازرگانی و پیشه و هنر شد. در ترمیم دیگر کابینه فروغی، وزارت بهداری را برعهده گرفت. در کابینه سهیلی نیز همچنان وزیر بهداری بود.
[ویرایش] مهمترین اقدامات
حکمت به اقتضای مسؤولیتهایی که بر عهده داشت دست به اقدامات سیاسی- اجتماعی و فرهنگی گوناگونی زد که از جمله آنها میتوان بدین موارد اشاره نمود: تأسیس کتابخانههای (ملی، فنی معارف، دانشسرای عالی)، احیای انجمن آثار ملی، تأسیس موزههای (ایران باستان، مردم شناسی، پارس شیراز و موزه حضرت معصومه قم)، تأسیس دانشگاه تهران و دانشکده علوم معقول و منقول، دانشسراهای مقدماتی، تأسیس مدارس جدید، دارالتربیه عشایر، برگزاری کلاسهای ملی شبانه جهت مبارزه با بیسوادی، تغییر نام مدارس خارجی به فارسی، تأسیس پیشاهنگی و سازمان تربیت بدنی، تأسیس صحیه مدارس، و تأسیس فرهنگستان ایران[۲]
[ویرایش] ریاست دانشگاه تهران
تأسیس دانشگاه تهران، تأسیس دانشسراهای مقدماتی در سراسر کشور، برگزاری جشن هزاره فردوسی، تأسیس فرهنگستان ایران، ایجاد پیشآهنگی و تغییر برنامههای مدارس به اصول آموزشی کشورهای خارج، ایجاد تحول در زبان و ادبیات پارسی، توجه به آثار باستانی و تشکیل موزه ایران باستان، تربیت کادر آموزشی و انتشار نشریات و توجه به امر ورزش در مدارس، توسعه و تکمیل مدارس ابتدایی و متوسطه از جمله کارهای او بود.
[ویرایش] فعالیتهای آموزشی
علي اصغر حكمت ازسال ۱۳۲۹ استاد كرسي تاريخ مذاهب وادبيات ايران در دانشگاه تهران بود. تدریس یکی از مهمترین اشتغالات حکمت بود که حتی در دوران وزارت آن را رها نکرد. وی همزمان با تحصیل در جردن تهران به تدریس فارسی و عربی در کلاسهای یازدهم و دوازدهم مدرسه پرداخت. با أخذ دانشنامه به شیراز بازگشته، به تدریس جغرافیا و حساب مشغول شد. مدتی نیز به تدریس انگلیسی در مدارس علمیه پرداخت که با مخالفت عدهای این سمت را از دست داد. از ۱۳۱۵ ش علاوه بر داشتن مسؤولیت وزارت فرهنگ و ریاست دانشگاه تهران به تدریس تاریخ ادبیات ایران و ادیان و مذاهب نیز میپرداخت که این امر تا سال ۱۳۵۱ ش ادامه یافت.
[ویرایش] آثار
حکمت همچنین از مشاهیر فرهنگ و ادب فارسی بود که آثار بسیار گرانبهایی به خصوص در زمینههای ادبی، تاریخی و فرهنگی از خود برجای گذاشته است. در عرصه سیاست نیز از حکمت به عنوان یکی از موسسین حزب رادیکال یاد شده است.
[ویرایش] تألیفات
- امثال قرآن مجید
- شرح احوال جامی
- رساله در باب امیر علیشیر نوائی
- «پارسی نغز» (مجموعهای است از برگزیدههای پارسیگویان)
- تصحیح «کشفالاسرار»؛ میبدی
- رهآورد حکمت، از نوشتهها و خاطرات شخصی علیاصغر حکمت
[ویرایش] ترجمه
- پنج حکایت از شکسپیر
- از سعدی تا جامی؛ ترجمه جلد سوم تاریخ ادبیات ادوارد براون؛
- امین و مأمون؛ ترجمه از سلسله روایات اسلامی جرجی زیدان
- ترجمه«رستاخیز»؛ تألیف تولستوی دانشمند روسی
- ترجمه «راه زندگانی»؛ تألیف نیکولا حداد مصری؛
- تاریخ جامع ادیان، نوشتهٔ جان بی. ناس
- نمایشنامه شاکونتالا اثر کالبداسا نویسنده هندی
[ویرایش] جوائز و نشانها
از جمله نشانهاي او، نشان درجه اول وزارت فرهنگ ،۱۲۹۹ -نشان لژيون دونوراز دولت فرانسه، نشان درجه اول همايون ۱۳۲۵ ه.ش، نشان درجه اول نيل از دولت مصر ۱۳۱۸ ه.ش، نشان درجه اول الكواكب الاردني از دولت هاشمي اردن ،۱۳۲۸ ه.ش-نشان درجه اول سردار اعلا از دولت افغانستان ۱۳۲۹ ه.ش، نشان رسمي درجه اول از دولتهاي هلند، دانمارك، انگلستان، ژاپن و ايتاليا .
[ویرایش] اهدا کتابهای شخصی
علی اصغر حکمت حدود ۵۵۴۹ هزار جلد کتاب اعم از موروثی یا خردیداری شده و روزنامه ـ عصر ناصری تا زمان معاصرـ به کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران در خرداد ۱۳۵۱ش. است که ۵۰۰ نسخه آن خطی و منحصر به فرد است. همچنین فرمانها و اسناد و کتابهای خطی اجداد خود را به کتابخانه آستان قدس رضوی و اشیای ذی قیمت دیگری را نیز به موزه ملی پارس اهدا نمود.[۳]
[ویرایش] منبع
- ↑ انجمن آثار و مفاخر فرهنگي، گلزار مشاهير، زندگي نامه در گذشتگان مشاهير ايران ۱۳۷۶-۱۳۵۸، ص ۱۴۰
- ↑ رستگار فسایی، علی اصغر حکمت شیرازی، تهران، طرح نو، ص ۱۳۰و ۱۳۴، ۱۵۸-۱۵۰، ۱۸۸-۱۶۴؛ یغمائی، پیشین، ص ۳۳۱-۳۲۷؛ عاقلی، پیشین، ص۵۸۶؛ مرسلوند، ص ۱۱۵.
- ↑ یغمائی، اقبال؛ وزیران علوم و معارف فرهنگ ایران، تهران، مرکز نشر دانشگاهی، ۱۳۷۵، ص ۳۲۴، ص ۳۳۲؛ حکمت، علی اصغر؛ ره آورد حکمت، ص۷۳؛ آقاشیخ محمد، مریم، گلزار مشاهیر، زندگینامه درگذشتگان مشاهیر ایران ، ۱۴۰؛ عاقلی، ص ۵۸۸.
- سیاُمین سالنامه دنیا - ص۲۸۶
- ایرانیکا
 |
این یک نوشتار خُرد پیرامون افراد است. با گسترش آن به ویکیپدیا کمک کنید. |
