خرم‌آباد (تنکابن)

مختصات: ۳۶°۴۶′۵۷″شمالی ۵۰°۵۲′۱۶″شرقی / ۳۶٫۷۸۲۳۶۳°شمالی ۵۰٫۸۷۱۲۳۴°شرقی / 36.782363; 50.871234
از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از خرم‌آباد (مازندران))
شهر خرم‌آباد
کشور ایران
استانمازندران
شهرستانتنکابن
بخشخرم‌آباد
مردم
جمعیت۱۱٫۵۴۲ (در سال ۱۳۹۵)[۱]
جغرافیای طبیعی
ارتفاع۲۰- متر
آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه۱۶ درجه سانتیگراد
میانگین بارش سالانه۱۱۰۰ تا ۱۵۰۰ میلی‌متر
روزهای یخبندان سالانهتقریباً ۲۰ روز
اطلاعات شهری
شهردارفرشید جزینانی
ره‌آوردکیوی، مرکبات، برنج، چای، ماست چکیده و …
پیش‌شمارهٔ تلفن۰۱۱
شناسهٔ ملی خودرو
  • ایران ۷۲ د
  • ایران ۸۲ ط
  • ایران ۹۲ د
شهر خرم‌آباد بر ایران واقع شده‌است
شهر خرم‌آباد
روی نقشه ایران
۳۶°۴۶′۵۷″شمالی ۵۰°۵۲′۱۶″شرقی / ۳۶٫۷۸۲۳۶۳°شمالی ۵۰٫۸۷۱۲۳۴°شرقی / 36.782363; 50.871234

خرم‌آباد یکی از شهرهای استان مازندران در ایران است. این شهر مرکز بخش خرم‌آباد شهرستان تنکابن می‌باشد.

تاریخچه

خرم‌آباد[۲] مرکز منطقه تنکابن و محال ثلاث در دوران قاجاریه در عصر حاکمیت خاندان خلعتبری بر این منطقه بوده‌است که در دوران پهلوی شهر جدیدالتأسیس شهسوار مرکز تنکابن گردید و پس از انقلاب اسلامی شهسوار به نام قدیمی منطقه یعنی تنکابن تغییر یافت.

محال ثلاث

زمانی که خان زند به قدرت رسید، هدایت‌الله خان فومنی حاکم گیلان در سال ۱۱۸۵ قمری به منظور توسعه قلمرو خود به غرب مازندران روی آورد و تنکابن را از غرب مازندران ضمیمه گیلان کرد و یکی از افراد قوی حصارلو را به حکمرانی تنکابن برگزید که بر ذائقه مردم تنکابن علی‌الخصوص طوایف مهم و مدعی خوش نیامد.[۳] برای چاره جویی، شکوه و شکایت از حاکم ظالم وقت، سه نفر از سران طوایف و بزرگان منطقه که یکی از آنان مهدی خلابر بوده‌است به شیراز رفته و به ملاقات با شاه زند نائل آمدند و نظر خان زند را از طایفه حصارلو برگرداندند و کریم خان زند حکم حکومت تنکابن را به نام مهدی خلابر صادر کرد و به وی لقب خان را اعطاء کرد. مهمترین ماجراجویی و فرصت خواهی خان خلابران همدستی وی با آقا محمد خان قاجار در ایام مبارزاتش علیه زندیه بود. با روی کار آمدن قاجار، خلابران تنکابن برای تحکیم پایه‌های حکومت قاجار از جان مایه گذاشتند و در سخت‌ترین لحظات در کنار این ایل قرار داشتند. مهدی خان خلابری (تنکابنی) در بسیاری از صحنه‌ها به فریاد آقا محمد خان و کسان او رسیده و از همین رو قدرت او رو به فزونی نهاد.[۳] در سال ۱۱۹۵، آقا محمد خان قاجار مهدی خان خلابر را همراه مرتضی‌قلی‌خان قاجار (برادر آقا محمدخان) برای فتح گیلان به گیلان فرستاد.[۳] پس از فتح گیلان مهدی خلابر از آقا محمد خان خواست تا با جدایی تنکابن از گیلان و الحاق آن به مازندران موافقت کند. با موافقت آقا محمد خان قاجار در این سال، ولایت تنکابن ضمیمه مازندران شد و نواحی کلاردشت و کجور به تنکابن الحاق شد و این‌گونه ولایت محال ثلاث / ثلاثه تشکیل شد.[۴] مهدی خان خلابر از اجداد پدری محمد ولی خان تنکابنی بوده‌است که عامل اصلی بازگردانده شدن تنکابن از گیلان به مازندران بوده‌است.

جمعیت

خرم‌آباد مرکز بخش خرم‌آباد بشمار می‌آید و بر اساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۵، جمعیت آن ۱۱٫۵۹۲ نفر (۳۹۰۲ خانوار) بوده‌است.[۵] مردم خرم‌آباد به زبان مازندرانی با گویش تنکابنی[۶] سخن می‌گویند.

منابع

  1. «نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن بر اساس تقسیمات کشوری سال ۹۵». مرکز آمار ایران.
  2. علی اصغر یوسفی نیا، لنگا، ۲۶.
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ اسناد خاندان خلعتبری (شهسوار (تنکابن) - ایران)-منوچهر ستوده، مجتبی رضوانی، ص ۱۸
  4. اسناد خاندان خلعتبری (شهسوار (تنکابن) - ایران)-منوچهر ستوده، مجتبی رضوانی، ص ۱۹
  5. «تعداد خانوار و جمعیت به تفکیک تقسیمات کشوری بر اساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵». مرکز آمار ایران.
  6. نصری اشرافی، جهانگیر (۱۳۷۷). واژه‌نامه بزرگ تبری. به کوشش حسین صمدی، سید کاظم مداح، کریم الله قائمی، علی اصغر یوسفی نیا، محمود داوودی درزی، محمد حسن شکوری، عسکری آقاجانیان میری، جهانگیر نصری اشرفی، ابوالحسن واعظی، ناصر یداللهی، جمشید قائمی، فرهاد صابر و ناعمه پازوکی. تهران: اندیشه پرداز و خانه سبز. ص. صفحه ۳۱ جلد اول. شابک ۹۶۴۹۱۱۳۱۵۰.

اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: ۱۳۸۳خ.