قشربندی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

قشربندی اصطلاحی در دانش جامعه‌شناسی است که برای توصیف نابرابری‌های اجتماعی به کار می‌رود. قشربندی نابرابری‌های ساختارمند میان گروه‌بندی‌های مختلف مردم بر اساس مزایای اجتماعی چون قدرت، ثروت و احترام است. سلسله مراتب پایگاه اجتماعی، نظام قشربندی را تشکیل می‌دهد.

جامعه‌شناسان بر مبنای این که برای کدام‌یک از مزایای اجتماعی اهمیت بیشتری قائل‌اند؛ قشربندی‌های متعددی انجام داده‌اند. بعضی مهم‌ترین مزیت را ثروت دانسته‌اند و معتقدند که قدرت و احترام دو مزیت فرعی‌اند که از ثروت ناشی می‌شوند. ماکس وبر از جامعه‌شناسان مخالف قشربندی بر اساس ثروت بود و فشربندی بر مبنای هرکدام از مزایا را جدا و مستقل می‌دانست.این نظریه ماکس وبر به نظریه قشربندی سه‌گانه مشهور شد. کارل مارکس نیز از جامعه‌شناسانی است که برای نخستین بار نظریه قشربندی را مطرح کرد.

موارد قشربندی[ویرایش]

در جوامع ِ بسیار ابتدایی ممکن است این تقسیمات بر پایه ی سن و جنسیت باشد، یعنی سالخوردگان از جوان ترها و مردان از زنان قدرت و منزلت ِ بیشتری داشته باشند. جامعه شناسان می گویند در جوامع ِ صنعتی ِ امروز مثلاً ً بریتانیا قشربندی ِ اولیه بر پایه ی طبقه ی اجتماعی است . با این وجود، فمینیست ها معتقدند که نظام ِ جنس / جنسیت نیز از شکل های اصلی ِ قشربندی است، به این معنا که مردان نسبت به زنان از قدرت و منزلت ِ بیشتری برخورداند . تفاوت های نژادی نیز مبنای مهمی است . مثلاً ً سیاه پوستان نسبت به سفیدپوستان قدرت و منزلت ِ کمتری ارند . سن نیز همچنان ازعوامل ِ قشربندی محسوب می شود . به این معنا که جوانان و سالخوردگان نسبت به گروه ِ سنی ِ میان سال قدرت ِ کمتری دارند . تقسیم ِ میان ِ جهان ِ اول ( کشورهای غربی ) و جهان ِ سوم نیز گویای رابطه ی استثماری است و یکی از اصول ِ قشربندی را تشکیل می دهد. [۱]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. جامعه شناسی زنان اثر پاملا آبوت / کلر والاس ترجمه ی منیژه نجم عراقی – نشر نی – چاپ ِ سوم 1383 – صفحه ی 39
  • فرامرز رفیع پور. آناتومی جامعه یا سنة الله: مقدمه‌ای بر جامعه‌شناسی کاربردی. تهران: انتشارات کاوه، ۱۳۷۷. 
  • آنتونی گیدنز. جامعه‌شناسی. ترجمهٔ منوچهر صبوری. چاپ سوم. تهران: نشر نی، ۱۳۷۶. ۲۳۸.