دنا

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از کوه دنا)
پرش به: ناوبری، جستجو
رشته‌کوه دنا

رشته‌کوه دنا، بلندترین و بزرگ‌ترین چین‌خوردگی رشته‌کوه بزرگ زاگرس محسوب می‌شود و دارای خط‌الرأسی به طول تقریبی ۹۰ کیلومتر است. کوه دنا بام زاگرس با ارتفاع ۴ هزار و ۴۳۵ متر در استان کهگیلویه و بویراحمد واقع شده است.[۱] رشته‌کوه دنا ۴۹ قله بالای ۴۰۰۰ متر دارد و بیشترین مجموعه قله‌های بالاتر از ۴۰۰۰ متر در ایران به این رشته‌کوه تعلق دارد. از دیرباز دنا سمبل قدرت و صلابت و سربلندی مردم لر به ویژه ایل بزرگ بویراحمدی بوده و هست و حماسه و اشعار بسیاری در این باره سروده شده.

فرزند کوهستانم و از نسل باران

دارم نشاط دیگری با چشمه ساران

رودخانه و جنگل صفای دیگری داشت

کوه دنا حال و هوای دیگری داشت

برف حواشی اندک اندک آب می شد

احساس ما هم بستر مهتاب می شد

ما صبحگاهان با طنین بانگ هی هی

تا قله دنا را طی کنیم طی

شاهین زنوک قله اش پرواز می کرد

آهو به روی صخره هایش ناز می کرد

اوراق گل را شبنمی غماز می کرد

قمری نوای دیگری از ساز می کرد

مردیم و با مردانگی ها آشناییم

فرزند آریوبرزن از نسل دناییم

در کشمکش های زمانه مرد هستیم

داماد رنجیم و عروس درد هستیم

اسکندر یونان را ما راه بستیم

ما لشکر محمود افغان را شکستیم

ما مردمی دریا دل و شیر اوژن هستیم

ما صاحب اسطوره های بیژن هستیم

یاد نبرد سخت تنگ تامرادی

دشمن گریخت از مهلکه با نامرادی

مهمان نوازی خصلت ممتازمان است

آهنگ بِرنو بانگ طبل و سازمان است

اصل صفا بودیم و دور از کینه هستیم

یکرنگ تر از آب چون آینه هستیم

ما را میان دشت احساس آفریدند

ما را به شیر پاک مادر پروریدند

ما لابه لای بید مجنون تاب خوردیم

ما از زلال آفرینش آب خوردیم

ما با صدای پای اسبان خو گرفتیم

ما انس با رقصیدن آهو گرفتیم

ما سرزمین خانه مان را دوست داریم

ما ساقی میخانه مان را دوست داریم

ما با بلوط ریشه در خاک آشناییم

با برف و باران نمناک آشناییم

با مرثیه ، با شعر غمناک آشناییم

با کعبه دل زمزم پاک آشناییم

ما با طنین نی لبک های شبانی

خواندیم شعر دلنواز زندگانی

در راه دین صد لاله نو رسته داریم

یک شاخ نه ، یک برگ نه ، گلدسته داریم

بر پهن دشت سینه هامون نوشتیم

از دجله و اروند و تا کارون نوشتیم

خیبر گشا بدر آفرین چابک سواریم

دشمن ستیز و پر دل و رستم تباریم

شعر: (استاد فریدون داوری بویراحمدی)

بر خلاف تصور رایج و عامیانه، دنا یک قله نیست؛ بلکه رشته‌کوهی در زاگرس است که از شمال غربی تا جنوب شرقی کشیده شده‌است و به سه رشته اصلی و یک رشته فرعی عمودی توسط سه گردنه بیژن، مورگل غربی و پوتک تقسیم می‌گردد.[۲][۳]

دنا از ۲۰ کیلومتری شرق یاسوج آغاز شده و تا ۷۰ کیلومتری شمال غرب آن ادامه می‌یابد. این کوه از شمال غرب (روستای کتا) آغاز و به سمت جنوب شرق (منطقه کاکان) امتداد یافته‌است که بیش از ۸۰ کیلومتر طول دارد و دارای ۱۵ کیلومتر پهنای متوسط است. بلندترین قلهٔ رشته‌کوه دنا، قله ب‍یژن۳ (قاش‌مستان)، ۴۴۰۹ متر ارتفاع دارد و در ۳۵ کیلومتری شمال غربی یاسوج قرار دارد. شهر سی‌سخت مرکز شهرستان دنا در دامن این کوه جای گرفته‌است. با توجه به طول زیاد و ارتفاعات گوناگون، بارش سالانه در این کوه از ۶۰۰ تا ۱۸۰۰ میلی‌متر متغیراست و رودهای چندی از آن سرچشمه می‌گیرند. یکی از حوادث هوایی ایران در این رشته کوه اتفاق افتاده است. در تاریخ ۲۹/۱۱/۱۳۹۶ یک فروند هواپیمای ATR72 شرکت هواپیمایی آسمان در دامنه شمالی رشته کوه دنا سقوط کرد و ۶۶ مسافر خود را به کام مرگ فرو برد. لاشه این هواپیما بعد از دو روز تجسس نیروهای امدادی با استفاده از بالگرد و هواپیما پیدا شد.

از میان رودخانه‌هایی که از این قله سرچشمه می‌گیرند می‌توان از بشار، خرسان، ریگان، ماربر، مهریان، کوه گل، دیاشم، سریز، تیزاب و دژکرد نام برد.

منطقهٔ حفاظت‌شده[ویرایش]

مرز شرقی منطقه حفاظت شده دنا از شمال شهر سی‌سخت مرکز شهرستان دنا شروع می‌شود. از مهم‌ترین پاسگاه‌های محیط بانی می‌توان محیط بانی خاریدون، محیط بانی روستای کره محیط بانی اب سپاه و میمند را نام برد. منطقه حفاظت شده دنا به‌عنوان یک ذخیره‌گاه زیست‌کره با وسعتی معادل ۹۳ هزار و ۸۲۱ هکتار در جنوب غربی کشور در استان كهكیلویه و بویر احمد  E5121 عرض جغرافیایی و N3057 طول جغرافیایی واقع شده است.[۵] از سوی دیگر در دامنه‌های دنا دره‌های متعددی وجود دارد که پر از چشمه کوچک و بزرگ است. بسیاری از این چشمه‌ها از زیر برف می‌جوشند و از دامنه‌های پرشیب دنا سرازیر می‌شوند و پس از پیوستن به یکدیگر رودخانه‌های سرد، شیرین و زلال بشار و خرسان را تشکیل می‌دهند.

نگارخانه[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «کوه دنا نگین سبز جنوب در کهگیلویه و بویراحمد + تصاویر - اخبار تسنیم - Tasnim»(fa)‎. به کوشش خبرگزاری تسنیم - Tasnim. بازبینی‌شده در 2018-02-20. 
  2. «رشته‌کوه دنا، بهشت کوهنوردان ایران». کوهنوردان زرتشتی ایران. بازبینی‌شده در ۹ ژوئن ۲۰۱۶. 
  3. مردانی، محسن و رضایی، علیرضا. «لرزه خیزی، لرزه زمینساخت زاگرس». پایگاه ملی داده‌های علوم زمین کشور. بازبینی‌شده در ۱۳۹۱/۳/۷. 
  4. "UNESCO Biosphere Reserve Directory". 
  5. «منطقه حفاظت شده دنا ، سی سخت - گروه کویرها و بیابان‌های ایران»(fa-IR)‎. به کوشش گروه کویرها و بیابان‌های ایران. ۱۳۹۰-۰۹-۱۹T19:35:00+03:30. بازبینی‌شده در 2018-02-20.