دیشموک

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
دیشموک
کشور ایران
استانکهگیلویه و بویراحمد
شهرستانکهگیلویه
بخشدیشموک
نام(های) پیشیندژ محکم، دژموک
سال شهرشدن1382
مردم
جمعیت۵٬۷۹۱ نفر
جغرافیای طبیعی
ارتفاع1724
اطلاعات شهری
شهرداراقبال اکبری
پیش‌شمارهٔ تلفن۰۷۴
شناسهٔ ملی خودرو49 ایران

دیشموک شهری است در استان کهگیلویه و بویراحمد و شهرستان کهگیلویه، جمعیت این شهر در سال ۱۳۸۵، برابر با ۴٬۰۵۳ نفر (۷۱۰ خانوار) بوده،[۱] وسعت بخش دیشموک: ۹۷۶ کیلومتر مربع، ارتفاع شهر دیشموک از سطح دریا: 1724 متر می‌باشد. بنابر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت بخش دیشموک شهرستان کهگیلویه در سال ۱۳۹۵برابر با ۲۰۷۴۶ نفر بوده‌است.[۲]

جغرافیا[ویرایش]

وقعیت جغرافیایی[ویرایش]

شهر دیشموک از شمال به شهرستان لردگان چهارمحال و بختیاری، از غرب به ایذه و باغملک خوزستان، از جنوب به ارتفاعات ۳ هزار متری کوه سیاه و بخش بهمئی گرمسیر و از شرق به بخش‌های مارگون و چاروسا و شهر دهدشت ارتباط دارد.

این شهر دارای زمستان سرد و تابستانی معتدل است.

مردم‌شناسی[ویرایش]

مردم این شهر از قوم لر بهمئی هستند، و به زبان لری (گویش بهمئی) صحبت می‌کنند.[۳]

گردشگری[ویرایش]

از جمله مکان‌های گردشگری این شهر عبارتند از:

  • قلعه تاریخی دیشموک بر بلندای صخره‌ای گچی و در غرب شهر دیشموک واقع شده‌است. ابعاد تقریبی آثار فوق در ابعاد حدود ۲۵۰×۲۵۰ متر و ارتفاع آثار در حدود ۲۵ متر می‌باشد. نوع مصالح ساختمانی که در این قلعه بکار برده شده‌است عبارتند از سنگ و ملات گچ که دارای استحکام خوبی هستند. برای تأمین آب آشامیدنی ساکنین قلعه و راه ورودی قلعه، راهی خاص و زیر زمینی وجود داشته که بیش از ۲۰۰ متر طول دارد. قدمت این آثار به دوره‌های تاریخی واسلامی می‌رسد.
  • گور دخمه یا برد دالو یا سنگ آستودان (در کوهٔ بر فراز شهر دیشموک)
  • امامزاده میرسالار (واقع در ۵ کیلومتری جنوب شهر دیشموک)
  • قلعه شاه منصور (واقع در روستای لیراب)
  • کوه سر به فلک کشیده دل‌افروز
  • غار ده احمد در ۵ کیلومتری شمال غرب دیشموک
  • تنگ شمشیر بریده
  • مناطق سرحدی:ممک (مهمک)، اوولون، کرنگ، لرزو، تنگ لیراب، رود گندم کار، رود سمه
  • سد خاکی گراب (دو کیلومتری دیشموک)

مکان‌های گردشگری عبارتند از قلعه شاه منصور لیراب، تنگ بالیاو، امامزاده میرسالار، گوردخمه در دیشموک، کوه دل‌افروز، کوه غارون (کوهایی سرشار از گیاهان طبیعی و داروئی)، قلعه تاریخی دیشموک و این شهر دارای اب هوایی سردسیری است و از مکان‌های خوش اب هوا در استان می‌باشد. دیشموک شهری است در استان کهگیلویه و بویراحمد و شهرستان کهگیلویه، جمعیت این شهر در سال ۱۳۸۵، برابر با ۴٬۰۵۳ نفر (۷۱۰ خانوار) بوده، وسعت بخش دیشموک: ۹۷۶کیلومتر مربع، ارتفاع شهر دیشموک از سطح دریا: ۱۷۷۵ متر می‌باشد. مردم این شهر به زبان لری (گویش بهمئی) و از ایل بزرگ بهمئی (سردسیری) می‌باشند. این شهر دارای زمستان سرد و تابستانی معتدل است. موقعیت آن: از شمال به شهرستان لردگان چهارمحال و بختیاری، از غرب به ایذه و باغملک خوزستان، از جنوب به ارتفاعات ۳ هزار متری کوه سیاه و بخش بهمئی گرمسیر و از شرق به بخش‌های مارگون و چاروسا و شهر دهدشت ارتباط دارد. تا مرکز شهرستان ۹۶ کیلومتر فاصله دارند و ۷ کیلومتر تا امامزاده میرسالار فاصله دارند این شهر از نظر امکانات در شرایط نامساعدی می‌باشد که توجه ویژه برای پیشرفت و بهبود وضعیت آن دارد. این شهر در وسط کوه‌ها قرار دارد که در زمستان آب و هوای بسیار سردی را دارد که در سال ۹۷ گاز رسانی به این شهر شروع شده‌است.

اماکن گردشگری: از جمله مکان‌های گردشگری این شهر عبارتند از: قلعه تاریخی دیشموک، گور دخمه (در کوه بر فراز شهر دیشموک) بالاتر از محله برگره، امامزاده میرسالار (واقع در ۷کیلومتری جنوب شهر دیشموک)، قلعه شاه منصور (واقع در روستای لیراب)، کوه سر به فلک کشیده دل‌افروز، غار ده احمد در ۵ کیلومتری شمال غرب دیشموک

قلعه دیشموک[ویرایش]

قلعه دیشموک بر بلندای صخره‌ای گچی و در غرب شهر دیشموک واقع شده‌است. ابعاد تقریبی آثار فوق در ابعاد حدود ۲۵۰×۲۵۰ متر و ارتفاع آثار در حدود ۲۵ متر می‌باشد. نوع مصالح ساختمانی که در این قلعه بکار برده شده‌است عبارتند از سنگ و ملات گچ که دارای استحکام خوبی هستند. برای تأمین آب آشامیدنی ساکنین قلعه و راه ورودی قلعه، راهی خاص و زیر زمینی وجود داشته که بیش از ۲۰۰ متر طول دارد. قدمت این آثار به دوره‌های تاریخی واسلامی می‌رسد. چشمه‌ها: کرنگ، سربلقاب، ده ورگ: کوه‌ها: کوه غارون ۳۶۵۰متر، کوه دل‌افروز ۳۰۱۰ متر، کوه مانگشت ۳۵۰۰متر، کوه برفکون ۳۲۵۰ متر، کوه سیاه ۳۲۸۵ متر، کوه منگار ۳۱۱۰ متر، کوه کله ۳۱۸۰ متر، کوه بورک ۳۱۰۸ متر--- یکی از روستاهای بخش دیشموک روستای کرنگ می‌باشد که در این بخش واقع شده که دارای طبیعت بکر و باغات وحشی و زیبا است که چشم هر بیننده ای را به خود جلب می‌کند. روستای کرنگ در ۲۰ کیلومتری شهر دیشموک و در میان کوه‌های سربه فلک کشیده دل‌افروز و نسح طاووس «نسه» و کوه شرنگ رنگ واقع شده می‌باشد. کرنگ دارای طبیعت بکرو باغات وحشی و زیبا می‌باشد که چشم هر رهگذری را به خود جلب می‌کند. مردم این مناطق همیشه در همه مراسمات شادی و سوگواری کنار هم هستند و شریک شادی و غم یکدیگرهستند؛ و مردم این مناطق بهمئی‌نشین هستند که در فصل تابستان دورهم جمع شده و هرکس در باغ و زمین خود مشغول می‌باشد. پوشش گیاهی منطقه: دارای گیاهانی بسیاری که بیشتر آن‌ها دارای خواص دارویی می‌باشند. گیاهانی شامل چویل، جاشیر ٬ملیر، برنجاس ٬کنگر، گلگت، شیر شیرو، خارسه، دوتوبره، ریواس، بکلو، می‌باشد. درختان بدون ثمر چون سپیدار، بید ٬فیش ٬کیکم ٬تنگس ٬گینه و همچنین دارای باغ‌های سرسبزی می‌باشد که دارای درختان میوه چون تاگ ٬انواع انگور ٬گردو ٬سیب ترش ٬سیب شیرین، هلو، آلو، زردآلو، زالزالک، مهلو، بن، کلخنگ، انجیر٬ا نچیچک، انار، گیلاس ٬گلابی و غیره می‌باشد. چشمه‌های متعدد: روستای کرنگ دارای چشمه‌های بسیاری می‌باشد که آب این چشمه‌ها بسیار سرد و گوارا می‌باشد.

قلعه دیشموک، برد دالو (سنگی سوراخ شده و به شکل اتاقک و متعلق به هزاران سال قبل)، پیر پلنگ، برم گراب آبگیری به نام برم سوره نیز از نقاط دیدنی طبیعی دیشموک است. راز و رمز طبیعت مناطق بخش دیشموک را نمی‌توان توصیف کرد؛ طبیعت در جشن بهاری این مناطق بکر آن‌چنان مسحورکننده است که خاطره سفر هر گردشگری به نقاط گردشگری شهر دیشموک و بخش دیشموک همواره در دل او خواهد ماند. استقبال گردشگران نوروزی از دگرگونی طبیعت همواره در نخستین روزهای سال نو به چشم می‌خورد و طبیعت خدادادی و مناظر دیدنی باشکوه بخش دیشموک خاطرات فراموش نشدنی را در دفتر خاطرات سفرهای میهمانان نوروزی ثبت می‌کند. طبیعت بکر و تپه‌های پوشیده از گل‌های رنگارنگ چشم‌اندازهای بسیار زیبایی را طراحی کرده‌است. آنان که مشتاق دیدار از طبیعت خدادادی و آب‌های خروشان در کنار شالیزارهای سرسبز هستند، با سفر به بخش دیشموک قلعه تاریخی دیشموک و قلعه شاه منصور روستای لیراب ضمن دیدار از این مناطق و بهره‌مندی از طبیعت دل‌انگیز از مهمان‌نوازی مردم خونگرم این بخش برخوردار خواهند شد. کوهستان‌ها به گلستانی پر از گل‌های وحشی رنگارنگ تبدیل شده و گل‌های زرد، آبی و قرمز در میان چمنهای سرسبز دشت‌ها جلوه‌ای خاص به طبیعت شهر دیشموک و روستاهای اطراف آن بخشیده‌است. مناطق روستایی از جاذبه‌های خوب گردشگری برخوردار هستند. فعالیت کشاورزی در این مناطق می‌تواند برای میهمانان دیدنی باشد. مناظر و چشم‌اندازهای طبیعی در روستاهای بخش دیشموک بی‌نظیر است، درختان و گونه‌های مختلف گیاهی، رودخانه‌های خروشان و اماکن تاریخی در روستاهای لیراب، فارتق و اسفندان و درغک همه ساله پذیرای مسافران و گردشگران زیادی از سراسر کشور است. شهر دیشموک با اقلیمی سردسیری و با ارتفاع یک‌هزار و ۹۰۰ متر از سطح دریا، دارای جاذبه‌های طبیعی و تاریخی بی‌نظیری است. آب رودخانه تنگ فارتق در دامنه کوه‌های پوشیده از گل و گیاه روان است.

قلعه دیشموک
یه روز برفی در دیشموک


چشمه‌ها[ویرایش]

  • کرنگ، سربلقاب، ده ورگ، ممک (مهمک)، چشمهٔ چری، چشمه اب بردی، چشمه گیوه تر کن، چشمه به چو، چشمه اب مِلَوَک و…

کوه‌ها[ویرایش]

  • کوه غارون ۳۶۵۰متر،
  • کوه دل‌افروز ۳۰۱۰ متر،
  • کوه مانگشت ۳۵۰۰متر،
  • کوه برفکون ۳۲۵۰ متر،
  • کوه سیاه ۳۲۸۵ متر،
  • کوه منگار ۳۱۱۰ متر،
  • کوه کله ۳۱۸۰ متر،
  • کوه بورک ۳۱۰۸ متر
  • کوه ممبل ۲۱۷۰ متر

معادن[ویرایش]

1- معدن نیترات پتاسیم لیراب با ظرفیتی بیش از یک میلیون تن؛ حجم ذخیره نخستین معدن نیترات کشور در دیشموک بیش از ۶۰۵ هزار تن با عیار ۸.۱ درصد برآورد شده است. معدن لیراب دیشموک، سال ۱۳۸۰ از سوی وزارت صنایع و معادن وقت کشف شد و به وسیله رسانه‌های همگانی، وجود ماده کمیاب نیترات پتاسیم لیراب به مردم اطلاع‌رسانی شد. فعالیت این معدن حدود ۳۰۰ سال تخمین زده می‌شود. در معدن نیترات بخش دیشموک، بیش از ۴۰۰ نوع مشتقات تولید خواهد شد. نیترات، ماده معدنی مهمی است که در حوزه‌های مختلف از جمله صنعت نفت و گاز، پالایشگاه‌ها، صنایع داروسازی، دستگاه‌های سرمایشی و تهویه مطبوع کاربرد دارد. کشف ذخیره معدنی نیترات در بخش دیشموک کهگیلویه و بویراحمد، ایران را در جمع معدود کشورهای دارای این ماده معدنی راهبردی قرار دهد. کشوهای امریکا، چین و شیلی دارای بیشترین ذخیره ماده معدنی راهبردی نیترات در جهان هستند.

معدن لیراب
معدن نیترات پتاسیم لیراب

2- چاه‌های نفت پارسی کوه سیاه

3- چاه‌های پلمپ شدهٔ برفکون

معضلات اجتماعی[ویرایش]

خودکشی دختران جوان یکی از معضلات اجتماعی بخش دیشموک است.

چهارماهه ابتدای سال ۱۳۹۸ پنج مورد خودکشی در دیشموک گزارش شده‌است؛ که متأسفانه هر پنج نفر جان خود را از دست داده‌اند.

در سال ۱۳۹۷ پنج مورد سوختگی در بخش دیشموک گزارش‌شده که از این تعداد چهار نفر جان خود را از دست‌داده…

به گفته شاهدان و مردم محلی از جمله دلایل خودکشی در دیشموک:

  1. ازدواج تحمیلی
  2. مشکلات مالی
  3. فقر فرهنگی

به گزارش خبرنگار روزنامه ایران؛ آن‌طور که تحقیقات میدانی فعالان اجتماعی در دیشموک و روستاهای اطراف نشان می‌دهد در شش‌ماهه ابتدای سال ۹۸ بیش از ۱۱ مورد خودسوزی زنان اتفاق افتاده‌است.[۴]

گیاهان دارویی[ویرایش]

۱- کرفس کوهی

کوه دل‌افروز دیشموک در استان کهگیلویه و بویراحمد تنها ذخیره گاه گیاه دارویی کرفس کوهی است.

گونه گیاهی کرفس که با عنوان محلی «کلوس» شناخته می‌شود گیاهی خودرو و خوشبو از خانواده چتریان است و دارای ارزش دارویی، درمانی و ژنتیکی است.

۲- بن سرخ یا لیزک (نام محلی بسور یا بن سهر): آش دنگو (محلی کهگیلویه و بویراحمد) محلی و بومی را با همین گیاه تهیه می‌کنند.

۳-تره

محله‌های قدیمی[ویرایش]

بنیس، فیالی، برگره، پا قلعه، سربلقاب، ده ورگ، پس قلعه، گراب

تصاویری از دیشموک[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «نتایج سرشماری ایران در سال ۱۳۸۵». درگاه ملی آمار. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۱ آبان ۱۳۹۲.
  2. https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری
  3. «دیشموک». صدا و سیمای کهگیلویه و بویراحمد. دریافت‌شده در ۲۹ ژانویه ۲۰۱۹.
  4. محمد معصومیان (۱۳۹۸/۰۷/۱۴). «ثریا در آتش». روزنامه ایران. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)