عملیات انفال

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
عملیات انفال
زمان به احتمال زیاد از ۲۳ فوریه تا ۶ سپتامبر سال ۱۹۸۸
مکان کردستان عراق
نتیجه
نابودی ۴۰۰۰ روستا و نسل‌کشی مردم غیرنظامی کرد
عرب کردن استان کردنشین کرکوک با مهاجرت اعراب جنوب به این منطقه
جنگندگان
Former Flag of KDP.png حزب دموکرات کردستان عراق
پیش‌مرگ‌های کرد
Flag of PUK.png اتحادیه میهنی کردستان
Flag of Iraq (1963–1991); Flag of Syria (1963–1972).svg سازمان مجاهدین خلق ایران وابسته به حزب بعث عراق
فرماندهان
Former Flag of KDP.png نشیروان مصطفی
Former Flag of KDP.png مسعود بارزانی
Flag of PUK.png جلال طالبانی
Flag of Iraq (1963–1991); Flag of Syria (1963–1972).svg مسعود رجوی -صدام حسین
Flag of Iraq (1963–1991); Flag of Syria (1963–1972).svg علی حسن المجید
نیروها
۳۵۰۰ ۲۰۰٫۰۰۰
تلفات
مرگ ۵۰۰۰۰ تا ۱۰۰۰۰۰ غیرنظامی کرد، عمدتاً در اثر گازهای شیمیایی.[۱][۲]

عملیات اَنفال، عملیاتی در سال ۱۹۸۸ تا ۱۹۸۹ بود[۳] که در جریان آن نیروهای سازمان مجاهدین خلق با حمایت رژیم بعث عراق و به‌ دستور صدام حسین، بیش از ۱۸۰٬۰۰۰ نفر (۱۸۳٬۰۰۰ تن شامل ۸۰٬۰۰۰ بارزانی و چند ده هزار گرمیانی) کرد عراقی را قتل‌عام کردند.[نیازمند منبع]

بنا بر آمار تأیید شده، در طی عملیات هفت‌ماهه انفال از فوریه تا سپتامبر ۱۹۸۸، که تنها در استان‌های کرکوک، دیاله، نینوا و صلاح الدین اجرا شد، بیش از چهارهزار و ۲۰۰ روستا نابود و بیش از ۱۸۲۰۰۰ نفر مردم بی دفاع از سوی ارتش و مأموران امن و مخابرات عراق به قتل رسیدند که از لحاظ گستردگی و حجم کشتار ، نزد بسیاری از کشورها و سازمان‌های بین‌المللی به‌عنوان یکی از فجیع‌ترین جنایات علیه بشریت به ثبت رسیده است و توسط دولت بعث و با فرماندهی مستقیم ریاست سازمان مجاهدین خلق ایران مسعود رجوی صورت گرفت، که نابودی کردستان و کشتار مردم آن از اهداف این عملیات بود.[۴][۵] در همین راستا نیز شهرهای حلبچه، طویلا، بخش خورمال، سید صادق، پنجوین، قلعه دیزه، سنگ سر، جوارتا، قلاچولان و ماوه‌ت به تمامی ویران و از سکنه خالی گردیدند؛ که بیشتر مردم کشته شده از هر دو شهر «چمچمال و کلار» بودند.[۶] استفاده از اسلحه شیمیایی و کشتار حلبچه در جریان عملیات انفال روی داد.[۳]

پس از حمله ایالات متحده آمریکا به عراق و دستگیری صدام حسین و برخی از همدستانش، وی و همدستانش به جرم جنایات ضد بشری و نسل‌کشی کردها در دادگاه ویژهٔ جرائم سران عراق مورد محاکمه قرار گرفتند.

اسناد نسل‌کشی[ویرایش]

Middle East Watch در این زمینه چنین گزارش می‌دهد: «پروسه انفال در کوتاه‌ترین زمان ممکن، بیشتر مناطق و خاک کردستان را مورد هجوم و نابودی قرار داد، در این حملات بیش از ۲۰۰هزار انسان کرد کشته شدند و موجب ویرانی بیش از چهارهزار روستا و سه‌هزاروصد مسجد و صد کلیسا شد، در این عملیات بیش از دومیلیون رأس احشام نابود شد و تأثیر مخرب بزرگی بر طبیعت کردستان گذاشت که حجم فراوانی از باغات و فضای سبز و رودخانه‌ها و چشمه‌های کردستان را نابود کرد.» کندال نزان محقق تاریخ معاصر کردستان در نوشته‌ای می‌گوید: «در این واقعه، بنیادهای زندگی در کردستان زیرورو شد، بعد از این هیستریای جنون‌آمیز که با نابودی کردها اتمام یافت، ۹۰درصد روستاهای کردستان و بیش از ۲۰ درصد شهرها و شهرک‌ها از روی نقشه پاک شدند. مناطق روستایی به بیش از ۱۵میلیون مین آلوده شدند، حدود ۵/۱ میلیون کرد روستاها به اردوگاه‌های دولتی انتقال پیدا کردند، نزدیک ۱۰ درصد از کردهای کردستان عراق نابود شدند.» همچنین یوست هیلترمان محقق حوزه انفال می‌گوید: «بعد از اینکه این مردم در روستاهای خود دستگیر شدند، به سمت مراکز دولتی در کرکوک منتقل شدند. بعد از آن نیز با ماشین‌های زرهی سنگین دولتی، به سمت غرب عراق از شمال تا جنوب بیابان‌ها انتقال یافتند. بیشتر مردان و حتی کودکان و زنان تیرباران شدند و با لودر و بلدوزر در گورهای دسته‌جمعی دفن شدند.»[۴]

منطقه عملیات[ویرایش]

این عملیات در ابتدای سال ۸۸ میلادی از مرز گرمیان (یکی از مناطق کردستان در عراق) آغاز شد و مناطق کرکوک، کفری، کلار، چمچمال، دوکان، سه‌دار، کوی‌سنجق و… را طی کرد تا به منطقه بهدینان رسید. اما انفال هشت مرحله بود. مرحله اول کرکوک (گرمیان) آغاز شد و مرحله هشتم هم در منطقه بهدینان خاتمه پیدا کرد.[۷]

شرح عملیات[ویرایش]

در مرحلهٔ نخست آن ۲۰ لشکر ارتش عراق ۱۰۰ حمله را علیه ساکنین غیرنظامی و بی‌دفاع روستاهای کُردنشین انجام داده و غیر از کشته شدن شمار بسیاری از ساکنین مناطق ۱۶۰ تن از آنان که توانستند از دست نیروهای نظامی بعث بگریزند، در راه رسیدن به مرزهای ایران از شدت برف و سرما جان باختند.

در مرحلهٔ دوم نیز جنایات مرحله اول تکرار شده و سربازان بعث اقدام به کشتار کُردها کردند.

مرحله سوم انفال نیز با مرگ ۳۰۰۰۰ تن از کُردهای عراق همراه بود و تنها در یک روز یعنی ۱۴ آوریل ۱۹۸۸، ۲۰۰۰۰ تن به‌ویژه زنان و کودکان از سوی نیروهای بعث دستگیر و در گورهای دسته‌جمعی دفن شدند. در این مرحله بیش از ۷۲۸ روستا نابود شد و بیش از ۷۴۰۷ تن از زنان به زندان‌های دولتی بعث منتقل شدند. طبق آمار در این مرحلهٔ انفال شمار بسیار زیادی از کودکان نوزاد زیر یک سال به مبلغ ۵۰ دینار فروخته شدند.

در مرحلهٔ چهارم انفال حملات شیمیایی صدام علیه روستاهای کُردنشین شروع‌شده و علاوه بر کشتار، ۵۵۰۰ تن نیز در این مرحله مفقودالاثر شدند.

در مراحل ۵، ۶ و ۷ انفال نیز دولت بعث عراق تمام توان خود را برای زدودن هرگونه آثار حیات از مناطق کُردنشین و نابودی کامل کُردها به کار گرفت اما با مقاومت نیروهای پیشمرگه کُرد وابسته به احزاب کُرد عراق، نتوانست اهداف خود را به انجام برساند و حملات شیمیایی رژیم به‌شدت افزایش یافت.

در آخرین مرحله انفال نیز، دولت بعث همزمان با تداوم حملات شیمیایی، با بمب خوشه‌ای مناطق شمالی عراق و نزدیک مرز ترکیه حمله کرده و در نتیجه شمار بسیاری از ساکنین این مناطق به‌سوی ایران و ترکیه آواره شدند و در این مرحله نیز شمار بسیار زیادی از کُردهای ساکن این مناطق نابود شدند. بنا بر آمار تأیید شده، طی عملیات هفت‌ماههٔ انفال که در استان‌های کرکوک، دیاله، نینوا و صلاح‌الدین اجرا شد، بسیاری مناطق کُردنشین ازجمله بیش از چندین هزار روستا، نابود و از سکنه خالی گردید.[۵]

پانویس[ویرایش]

  1. David McDowall, A Modern History of the Kurds, 504 pp. , I.B. Tauris, 200۴, ISBN: 1-85043-416-6, pp. 359
  2. William Ochsenwald & Sydney N. Fisher, The Middle East: A History, 768 pp. , McGraw Hill, 2004, ISBN 0-07-244233-6, pg 659
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ «محاکمه همدستان صدام در پرونده انفال از سر گرفته شد». همشهری آنلاین. 
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ ««انفال»؛ جنایت علیه کردها». روزنامه شرق. 
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ «برگزاری مراسم یادبود انفال در اقلیم کردستان عراق». خبرگزاری بین‌المللی کرد پرس. 
  6. [۱]
  7. «اعلام رسمی نسل‌کشی مردم کرد از سوی پارلمان عراق؛ گفتگو با «چنار سعد عبدالله» وزیر جوان انفال و شهدای کردستان عراق». روزنامه اعتماد. 

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]