عملیات انفال

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
عملیات انفال
Anfal campaing area.PNG

زمان به احتمال زیاد از ۲۳ فوریه تا ۶ سپتامبر سال ۱۹۸۸
مکان کردستان عراق
نتیجه
نابودی ۴۰۰۰ روستا و نسل‌کشی مردم غیرنظامی کرد
عرب کردن استان کردنشین کرکوک با مهاجرت اعراب جنوب به این منطقه
جنگندگان
Former Flag of KDP.png حزب دموکرات کردستان عراق
پیش‌مرگ‌های کرد
Flag of PUK.png اتحادیه میهنی کردستان
Flag of Iraq (1963-1991); Flag of Syria (1963-1972).svg حزب بعث عراق
فرماندهان
Former Flag of KDP.png نشیروان مصطفی
Former Flag of KDP.png مسعود بارزانی
Flag of PUK.png جلال طالبانی
Flag of Iraq (1963-1991); Flag of Syria (1963-1972).svg صدام حسین
Flag of Iraq (1963-1991); Flag of Syria (1963-1972).svg علی حسن المجید
نیروها
۳۵۰۰ ۲۰۰٫۰۰۰
تلفات
مرگ ۵۰۰۰۰ تا ۱۰۰۰۰۰ غیرنظامی کرد، عمدتاً در اثر گازهای شیمیایی.[۱][۲]

عملیات انفال، عملیاتی در سال ۱۹۸۸ تا ۱۹۸۹ بود[۳] که در جریان آن نیروهای رژیم بعث عراق که به طور مستقیم از صدام حسین تکریتی فرمان می‌گرفتند، بیش از ۱۸۰٬۰۰۰ (۱۸٣٬۰۰۰ تن شامل ۸۰٬۰۰۰ بارزانی و چند ده هزار گرمیانی) کرد عراقی را قتل‌عام کردند.

بنا بر آمار تأیید شده، در طی عملیات هفت‌ماهه انفال از فوریه تا سپتامبر ۱۹۸۸، که تنها در استان‌های کرکوک، دیاله، نینوا و صلاح الدین اجرا شد، بیش از چهارهزار و ۲۰۰ روستا نابود و بیش از ۱۸۲۰۰۰ نفر مردم بی دفاع از سوی ارتش و مأموران امن و مخابرات عراق به قتل رسیدند که از لحاظ گستردگی و حجم کشتار و درنده‌خویی، نزد بسیاری از کشورها و سازمان‌های بین‌المللی به‌عنوان یکی از فجیع‌ترین جنایات علیه بشریت به ثبت رسیده است و توسط رژیم بعث و با فرماندهی مستقیم رهبری آن صورت گرفت، نابودی کردستان و کشتار مردم آن را هدف گرفته بود.[۴][۵] در همین راستا نیز شهرهای حلبچه، طویلا، بخش خورمال، سید صادق، پنجوین، قلعه دیزه، سنگ سر، جوارتا، قلاچولان و ماوه‌ت به تمامی ویران و از سکنه خالی گردیدند؛ که بیشتر مردم کشته شده از هر دو شهر «چمچمال و کلار» بودند.[۶] استفاده از اسلحه شیمیایی و کشتار حلبچه در جریان عملیات انفال روی داد.[۳]

پس از حمله ایالات متحده آمریکا به عراق و دستگیری صدام حسین و برخی از همدستانش، وی و همدستانش به جرم جنایات ضد بشری و نسل‌کشی کردها در دادگاه ویژهٔ جرائم سران عراق مورد محاکمه قرار گرفتند.

اسناد نسل‌کشی[ویرایش]

Middle East Watch در این زمینه چنین گزارش می‌دهد: «پروسه انفال در کوتاه‌ترین زمان ممکن، بیشتر مناطق و خاک کردستان را مورد هجوم و نابودی قرار داد، در این حملات بیش از ۲۰۰هزار انسان کرد کشته شدند و موجب ویرانی بیش از چهارهزار روستا و سه‌هزاروصد مسجد و صد کلیسا شد، در این عملیات بیش از دومیلیون راس احشام نابود شد و تأثیر مخرب بزرگی بر طبیعت کردستان گذاشت که حجم فراوانی از باغات و فضای سبز و رودخانه‌ها و چشمه‌های کردستان را نابود کرد.» دکتر کندال نزان، محقق تاریخ معاصر کردستان در نوشته‌ای می‌گوید: «در این واقعه، بنیادهای زندگی در کردستان زیرورو شد، بعد از این هیستریای جنون‌آمیز، که با جینوساید کردها اتمام یافت، ۹۰درصد روستاهای کردستان و بیش از ۲۰درصد شهرها و شهرک‌ها از روی نقشه پاک شدند، مناطق روستایی به بیش از ۱۵میلیون مین آلوده شدند، حدود ۵/۱میلیون کرد روستاها به اردوگاه‌های رژیم انتقال پیدا کردند، نزدیک ۱۰درصد کردهای کردستان عراق از بین برده شدند.» همچنین یوست هیلترمان محقق حوزه انفال می‌گوید: «بعد از اینکه این مردم در روستاهای خود، دستگیر شدند، به سمت مراکز رژیم در کرکوک منتقل شدند، بعد از آن نیز با ماشین‌های زرهی سنگین رژیم به سمت غرب عراق از شمال تا جنوب بیابان‌ها انتقال یافتند، بیشتر مردان و حتی زنان و کودکان تیرباران شدند و با لودر و بلدوزر در گورهای دسته‌جمعی دفن شدند.»[۴]

منطقه عملیات[ویرایش]

این عملیات در ابتدای سال ۸۸ از مرز گرمیان (یکی از مناطق کردستان در عراق) آغاز شد و مناطق کرکوک، کفری، کلار، چمچمال، دوکان، سه دار، کوی و... را طی کرد تا به منطقه بادینان رسید. اما انفال هشت مرحله بود. مرحله اول از مرز گرمیان آغاز شد و مرحله هشتم هم در منطقه بادینان خاتمه پیدا کرد.[۷]

شرح عملیات[ویرایش]

در مرحله نخست آن ۲۰ لشکر ارتش عراق ۱۰۰ حمله را علیه ساکنین غیرنظامی و بی‌دفاع روستاهای کُردنشین انجام داده و غیر از کشته شدن شمار بسیاری از ساکنین مناطق ۱۶۰ تن از آنان که توانستند از دست نیروهای نظامی بعث بگریزند درراه رسیدن به مرزهای ایران از شدت برف و سرما جان باختند.

در مرحله دوم نیز جنایات و فجایع مرحله اول تکرار و سربازان بعث اقدام به کشتار لجام‌گسیخته کُردها کردند.

مرحله سوم انفال نیز با مرگ ۳۰۰۰۰ تن از کُردهای عراق همراه بود و تنها در یک روز یعنی ۱۴ آوریل ۱۹۸۸، ۲۰۰۰۰ تن به‌ویژه زنان و کودکان از سوی نیروهای بعث دستگیر و در گورهای دسته‌جمعی دفن شدند. در این مرحله بیش از ۷۲۸ روستا نابود شد و بیش از ۷۴۰۷ تن از زنان به زندان‌های رژیم بعث منتقل شدند. طبق آمار در این مرحله انفال شمار بسیار زیادی از کودکان نوزاد زیر یک سال به مبلغ ۵۰ دینار فروخته شدند.

در مرحله چهارم انفال حملات شیمیایی صدام علیه روستاهای کُردنشین شروع‌شده و ۵۵۰۰ تن در این مرحله مفقودالاثر شدند.

در مراحل ۵، ۶ و ۷ انفال نیز رژیم بعث عراق تمام توان خود را برای زدودن هرگونه آثار حیات از مناطق کُردنشین و نابودی کامل کُردها به کار گرفت، اما با مقاومت نیروهای پیشمرگ کُرد وابسته به احزاب کُردی عراق، نتوانست اهداف خود را به انجام برساند و حملات شیمیایی رژیم به‌شدت افزایش یافت.

در آخرین مرحله انفال نیز، رژیم بعث همزمان با تداوم حملات شیمیایی با بمب خوشه‌ای مناطق شمالی عراق و نزدیک مرز ترکیه حمله کرده و درنتیجه شمار بسیاری از ساکنین این مناطق به‌سوی ایران و ترکیه آواره شدند و در این مرحله نیز شمار بسیار زیادی از کُردهای ساکن این مناطق مفقودالاثر شدند. بنا بر آمار تأیید شده، در طی عملیات هفت‌ماهه انفال در استان‌های کرکوک، دیاله، نینوا و صلاح‌الدین، اجرا شد، بسیاری مناطق کُردنشین ازجمله بیش از چندین هزار روستا، نابود و از سکنه خالی گردید.[۵]

پانویس[ویرایش]

  1. David McDowall, A Modern History of the Kurds, 504 pp. , I.B. Tauris, 200۴, ISBN 1-۸۵043-۴۱۶–۶, pp. 359
  2. William Ochsenwald & Sydney N. Fisher, The Middle East: A History, 768 pp. , McGraw Hill, 2004, ISBN 0-07-۲۴۴233-۶, pg 659
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ «محاکمه همدستان صدام در پرونده انفال از سر گرفته شد». همشهری آنلاین. 
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ ««انفال»؛ جنایت علیه کردها». روزنامه شرق. 
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ «برگزاری مراسم یادبود انفال در اقلیم کردستان عراق». خبرگزاری بین‌المللی کرد پرس. 
  6. [۱]
  7. «اعلام رسمی نسل‌کشی مردم کرد از سوی پارلمان عراق؛ گفتگو با «چنار سعد عبدالله» وزیر جوان انفال و شهدای کردستان عراق». روزنامه اعتماد. 

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]