الویر

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۳۵°۲۳′۱۴″ شمالی ۵۰°۰۰′۰۴″ شرقی / ۳۵.۳۸۷۲۲° شمالی ۵۰.۰۰۱۱۱° شرقی / 35.38722; 50.00111

اَلویر
اطلاعات کلی
کشور  ایران
استان مرکزی
شهرستان زرندیه
بخش خرقان
اَلویر بر ایران واقع شده‌است
اَلویر
۳۵°۲۳′۱۴″ شمالی ۴۹°۵۹′۵۷″ شرقی / ۳۵.۳۸۷۳° شمالی ۴۹.۹۹۹۳° شرقی / 35.3873; 49.9993
مردم
جمعیت ۴۳۵ نفر[۱]
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا ۲۰۲۶ متر
اطلاعات روستایی
پیش‌شمارهٔ تلفن ۰۸۶

اَلویر روستایی است در بخش خرقان شهرستان زرندیه که در سمت شمال غربی ساوه قرار گرفته‌است و حدود ۷۰ کیلومتر از ساوه و ۱۵۰ کیلومتراز تهران فاصله داشته و ارتفاع آن از سطح دریا ۱۸۰۰ متر است، طول جغرافیایی آن ۴۹ درجه و ۵۹ دقیقه شرقی و عرض جغرافیایی آن ۳۵ درجه و ۲۳ دقیقه شمالی می‌باشد.

معنای لغوی[ویرایش]

الویر از گروه کلمات البرز و الوند بوده که ال به معنای کوه و ویر به معنای یاد می‌باشد و روی هم رفته به معنای کوه یادگار است. هم چنان که البرز و الوند به ترتیب به معنای کوه بلند و کوه دامن گسترده می‌باشند. جنوب شرقی تا جنوب غربی این ده را دو کوه به نام‌های دونزده پرون (Donzdahparoon) و ملا(Mella)احاطه نموده‌اند وبین این دو کوه دره‌ای به نام دره چورونگه (Dara choronaga) وجود دارد که در فصل‌های بارندگی آب این دره از وسط ده می‌گذرد.

تاریخچه[ویرایش]

در فرهنگ لغات علی اکبر دهخدا این عبارت در برابر کلمهٔ الویر آمده‌است: الویر دهی است از بخش خرقان شهرستان ساوه در هفت هزار متری شمال خاوری خرقان. در کوهستان واقع و سردسیر است. سکنه آن ۱۵۲۲ تن شیعه هستند که به فارسی، تاتی سخن می‌گویند. مردم الویر زبان تاتی را با گويش الويری سخن می‌گویند[۲][۳][۴][۵][۶][۷] که نزدیکترین گویش به آن ویدری است که در روستای ویدر صحبت می‌شود. معرفی تاتی الويری: گويش الويری از گویش‌های زبان تاتی است و در گروه زبان‌های ایرانی شمال غربی جای می‌گیرد؛ از ويژگی‌های اين گويش حفظ جنس (مونث و مذکر) در اسامی، سوم شخص مفرد، ضماير شخصی و در افعال و صفات است؛ همچنين ساختمان فعل لازم و متعدی از يکديگر متفاوتند. بدين ترتيب که در افعال ناگذر(لازم) شناسه مانند زبان فارسی بعد از ريشه‌ی فعل قرار می‌گیرد اما در افعال گذرا (متعدی) ابتدا شناسه سپس ريشه‌ی فعل آورده می‌شود.

آب روستا از قنات و زهاب و رودخانه محلی و محصول آن غلات، سیب زمینی، بنشن و انگور و... شغل مردم زراعت و گله داری و گلیم و جاجیم بافی است. اکثر مردان برای تامین معاش به تهران می‌روند. راه نیمه شوسه به زرند دارد که در مواقع غیر بارانی با ماشین می‌توان در آن تردد کرد. از آثار قدیم آن دو قعله خرابه یکی در وسط آبادی و دیگری در اراضی مزرعه شور است که در نتیجه کاوش آثار قدیم دیده می‌شود. در این ده نه باب نجاری، چهارده باب آهنگری، هشت باب کفشدوزی، دو باب خیاطی و یک باب دبستان است. مزارع شور، دارخانی، نزدیک میان چشمه، باقربلاغی، چشمهٔ رمضان، کوپین زرنده، محمد صالح و اوزون باییر جزء این ده‌است. همانطوری که اشاره شد الویر از نظر لغت از گروه کلمات البرز و الوند می‌باشد بنابراین به همان اندازه که البرز و الوند در تاریخ ایران سابقه دارند الویر نیزدارای سابقه می‌باشد وبه یقین یکی از قدیمی‌ترین روستاهای ایران است و با توجه به شواهد وقراین می‌توان آن را دست کم باقی‌مانده دوره مادها و هخامنشیان دانست. حمدالله مستوفی در کتاب نزهت القلوب تالیف سال ۷۴۰ هجری قمری الویر را یکی از دهات بزرگ خرقان قلمداد کرده‌است. عین عبارت ایشان چنین است: خرقانین : ولایتی است چهل پاره ده دارد واز اقلیم چهارم هوایش به سردی مایل است و آبش از چشمه‌ها که از آن کوه‌ها برمی خیزد و درو غله و میوه باشد و پنبه کمتر باشد. آبه، اروان، الیشار، کلنجین، طبشکری، الویر و سیف آباد از معظمات قرا آن است.

محله‌ها[ویرایش]

۱- جملوا (Jamalava): به معنای جمال آباد می‌باشد. این محله در جنوب غربی ده قرار گرفته و خود به تنهایی به دو محله تقسیم می‌شود: بالان محله (Balan mahalla) و جیرین محله (Jirin mahalla) که به معنی محله‌های بالا وپایین می‌باشد و آب دره چورنگه از وسط این محله می‌گذرد

۲- منگان محله (Monegan mahalla): یعنی محله میانی یا محلهٔ وسط.

۳- جیرین ده (Jirin deh): یعنی پایین ده.

منابع[ویرایش]