جلفا (ایران)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از جلفا (شهر))
پرش به ناوبری پرش به جستجو
جلفا
Central Square of Jolfa.jpg
کشور  ایران
استان آذربایجان شرقی
شهرستان جلفا
بخش مرکزی
مردم
جمعیت ۸٬۸۱۰ نفر (سرشماری ۱۳۹۵)
اطلاعات شهری
نمایندهٔ مجلس شورای اسلامی محمد حسن‌نژاد
شهردار اکبر افشاری
وبگاه www.jolfacity.ir
شناسهٔ ملی خودرو  ایران ۲۵

جُلفا شهر گمرکی و مرزی آذربایجان، درجنوب ساحل رود مرزی ارس در ۱۳۵ کیلومتری شمال تبریز و ۶۵ کیلومتری شمال مرند در استان آذربایجان شرقی واقع شده‌است.[۱] شهر جلفا، به لحاظ جغرافیایی، شهری مرزی بین ایران، ارمنستان و آذربایجان است. با توجه به اینکه جلفا در منطقه آزاد تجاری-صنعتی ارس که در حال تبدیل به یکی از قطب‌های تجاری-صنعتی ایران و منطقه است[۲][۳][۴] و به دليل واقع شدن در نقطه صفر مرزي و همسايگي با كشور‌‌های ارمنستان و آذربایجان و مهم‌تر از همه بهره مندي از خط آهن سراسري و اتصال آن به آسيای ميانه و قفقاز از اهميت فراواني برخوردار بوده و يكی از شهرهای مهم و ترانزيتی كشور محسوب می‌شود.[۵] منطقه آزاد ارس و بخصوص جلفا دومين مقصد گردشگري استان بعد از تبريز محسوب مي شود[۶] و با توجه موقعیت مناسب مرزی بین سه کشور ایران، جمهوری آذربایجان و ارمنستان[۷] دارای بازارچه‌های مرزی، مراکز خرید و مجتمع‌های تجاری بسیار زیادی می‌باشد.[۸][۹] وجود آثار تاریخی متعدد از جمله کلیساهای تاریخی مختلف و کاروانسراها نشان از تاریخ غنی این منطقه و اهمیت آن در گذشته می‌باشد.

جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵ خورشیدی ۸٬۸۱۰ نفر بوده‌است.[۱۰]

سابقه تاریخی[ویرایش]

جلفا در لغت به معنی بافنده است. در گذشته این منطقه یکی از مراکز مهم پرورش کرم ابریشم بود و مردم آن در تولید ابریشم و پارچه‌های حریر تخصص داشتند.[۱۱] به دستور شاه عباس صفوی در حدود ۳ هزار نفر از اهالی جلفای ارس به جلفای اصفهان کوچ داده شدند تا در تولید و صدور ابریشم از راه خلیج فارس که مهم‌ترین کالای صادراتی ایران آن عصر بود، فعالیت نمایند و صنایع مختلف که ارامنه جلفای آذربایحان با آن آشنا بودند به ساکنان جلفای اصفهان یاد دهند. او به خاطر راحتی و آسایش آن‌ها، شهری به شکل جلفا در کنار زاینده رود بنا کرد که به همین نام معروف است.[۱۱] طی عهد نامه ترکمان‌چای شهر جلفا به دو قسمت تقسیم شد که بخش بزرگ‌تر آن با نام جولفا (Julfa) در جمهوری خودمختار نخجوان در خاک جمهوری آذربایجان و بخش کوچک‌تر نیز در خاک ایران با نام جلفا (Jolfa) قرار گرفته‌است.[۱۲]

شهر جلفا از زمان‌های قدیم به خاطر موقعیت جغرافیایی و استراتژی اهمیت خاصی داشته و از لحاظ فرهنگی و مدنی دارای شهرتی بس فراوان بوده‌است. به طوری که اصحاب الرس در زمان حضرت سلیمان بن داود در این منطقه ظهور کرده و سبب ایجاد دوازده شهر در کنار رودخانه ارس شدند، که نام دوازده ماه بر آنها اطلاق گردید.[نیازمند منبع]

اقلیت‌های مذهبی ایران در ایالات شمالغرب و به خصوص ارومیه از مسیحیان ارمنستان می‌باشند که اغلب ساکنین قدیمی جلفا بودند[نیازمند منبع]. تاریخ جلفا را مورخین به قرن ۵ قبل از میلاد ارجاع می‌دهند که در آن زمان اسم جلفا، جولاء (بافنده) بود و پس از مکان گزینی ارامنه جولا به جوغا تغییر کلمه داد[نیازمند منبع]، ولی پس از کوچاندن ارامنه توسط شاه عباس صفوی نام لاتین Jolfa به این مکان گزیده شد.[نیازمند منبع]

روز سوم اسفندماه ۱۳۹۳ روستای حق‌ویردی‌آباد به مساحت ۶۰ هکتار به شهر جلفا الحاق شد.[۱۳]

نقاط تاریخی و دیدنی[ویرایش]

حمام جلفا، کلیسای سنت‌استپانوس (واقع در ۲۶ کیلومتری غرب جلفا)، پل ضیاءالملک (نخجوانی)، آبشار آسیاب خرابه (واقع در ۲۷ کیلومتری هادی‌شهر در حاشیه رود ارس)، امامزاده شعیب دوزال، امامزاده سید محمد نوجه‌مهر (از نوادگان امام موسی کاظم (ع))، روستای کردشت (شامل مجموعه تاریخی و حمام کردشت)، روستای اوشتبین (روستای پله‌ای)، منطقة حفاظت‌شده ارسباران (با وسعت ۷۲ هزار هکتار در کناره‌های جنوبی رود ارس)

وضعیت اقتصادی[ویرایش]

منطقه آزاد ارس که بخش بزرگی از آن در شهرستان جلفا واقع شده با برخورداری از مرز مشترک با کشورهای آذربایجان، ارمنستان و جمهوری خودمختار نخجوان و وجود خطوط ارتباطی با اروپا و منطقه قفقاز، ترکیه و حوزه مدیترانه و قرارگیری در کریدورهای بین‌المللی حمل و نقل، پیشینه تاریخی اقتصادی قابل توجه، اقلیم مناسب، منابع غنی آب، مراتع و ذخیره‌گاه‌های جنگلی، قابلیت‌های توسعه گردشگری در زمینه‌های تاریخی، فرهنگی و طبیعی و ورزشی بین-المللی و پتانسیل بالای رشد و توسعه صنعتی، معدنی، کشاورزی، خدماتی و علمی و آموزشی به‌طور بالقوه نقش حائز اهمیتی را در ارتباط با چشم‌انداز بیست ساله به خود اختصاص داده‌است. وجود معادن غنی و ایجاد صنایع وابسته و نزدیکی به شبکه‌های زیربنایی، زمینه‌های توسعه تکنولوژی‌های نوین، (بیوتکنولوژی، نانوتکنولوژی وIT) بستر را برای حضور مؤثر در عرصه ملی در جهت رشد پرشتاب و مستمر اقتصادی و کسب جایگاه اول اقتصادی، علمی و فن آوری در منطقه، را فراهم می‌آورد. همچنین سابقه تاریخی مرکزیت تجاری منطقه و توانمندی‌های بالای صادراتی و با فراهم سازی زیرساخت‌های توسعه، فعالیت‌های بازرگانی در کنار گمرکات و مراکز تخلیه و بارگیری کالا می‌تواند بسترساز تعامل سازنده با جهان باشد. توسعه این شهرستان به ترتیب بخش‌های بازرگانی، خدمات و صنعت است. وجود منطقه آزاد صنعتی تجاری ارس در جوار شهرستان جلفا به عنوان بستری مناسب برای سرمایه‌گذاری صنعتی می‌باشد.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. خاماچی، بهروز. فرهنگ جغرافیایی آذربایجان شرقی. تهران: سروش (ان‍ت‍ش‍ارات ص‍دا و س‍ی‍م‍ا)، 1370. 301-302. 
  2. «ارس قطب بزرگ تجارت و صنعت ایران می‌شود»(fa-IR)‎. به کوشش ایسنا. 2014-08-11. بازبینی‌شده در 2018-04-08. 
  3. «ارس به قطب مهم اقتصادی منطقه تبدیل می‌شود - اخبار تسنیم - Tasnim»(fa)‎. به کوشش خبرگزاری تسنیم - Tasnim. بازبینی‌شده در 2018-04-08. 
  4. «استاندار ایالت آرداهان ترکیه: منطقه آزاد ارس بزودی به یکی از قطب‌های سرمایه‌گذاری صنعتی و تجاری در منطقه تبدیل می‌شود». ایسنا | آذربایجان شرقی. بازبینی‌شده در 2018-04-08. 
  5. جام جم. «جلفا، شهر بدون گورستان». بانک نشریات کشور. 16/3/1390. 
  6. «آذربايجان شرقی، ميزبان گردشگران نوروزی/ جشنواره نوروزی ارس». بانک نشریات کشور. 27/12/1394. 
  7. «منطقه آزاد ارس > ارس > منطقه آزاد ارس > موقعیت جغرافیایی». www.arasfz.ir. بازبینی‌شده در 2018-04-08. 
  8. «بازارچه مرزی جلفا»(fa)‎. به کوشش سایت گردشگری ایران. بازبینی‌شده در 2018-04-08. 
  9. سازمان منطقه آزاد صنعتی تجاری ارس. «بازارها و مراکز تجاری منطقه آزاد در جلفا». 
  10. «درگاه ملی آمار > سرشماری عمومی نفوس و مسکن > نتایج سرشماری > جمعیت به تفکیک تقسیمات کشوری سال 1395». www.amar.org.ir. بازبینی‌شده در 2018-03-25. 
  11. ۱۱٫۰ ۱۱٫۱ خاماچی، بهروز. فرهنگ جغرافیایی آذربایجان شرقی. تهران: سروش (ان‍ت‍ش‍ارات ص‍دا و س‍ی‍م‍ا)، 1370. 302. 
  12. جلالی عزیزیان، حسن. تاریخ مرند. مشهد: وس‍س‍ه ف‍ره‍ن‍گ‍ی و ان‍ت‍ش‍ارات‍ی گ‍وه‍ر س‍ی‍اح، 1378. 19. شابک ‎‎ISBN ۹۶۴-۹۰۵۵۵-۶-۸. 
  13. خبرگزاری ایلنا. بازدید: اسفند ۹۳.