جایزه ادبی من بوکر

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

جایزهٔ ادبی مَن بوکر، که به نام جایزهٔ بوکر هم شناخته می‌شود، یکی از مهم‌ترین جوایز ادبی دنیاست که هر سال به بهترین رمان جدید انگلیسی‌زبان که نوشتهٔ شهروندان کشورهای همسود بریتانیا، جمهوری ایرلند یا زیمباوه، باشد، اعطا می‌شود. نام برندهٔ این جایزه به طور وسیعی در مطبوعات آورده می‌شود و بنابراین بردن جایزهٔ بوکر تاثیر فراوانی در فروش کتاب می‌گذارد.[۱]

در سال ۲۰۰۵، جایزهٔ دیگری که هر نویسندهٔ زنده‌ای از هر جای دنیا واجد شرایط گرفتن آن است، با نام جایزه بین‌المللی بوکر معرفی شد. نسخهٔ روسی این جایزه با نام جایزه بوکر روسی در سال ۱۹۹۲ آغاز شد.

روند انتخاب و اعطای جایزهٔ من بوکر[ویرایش]

کمیتهٔ مشاوران[ویرایش]

روند انتخاب کتاب برندهٔ جایزهٔ بوکر در هر سال، از کمیتهٔ مشاوران آغاز می‌شود که مهم‌ترین وظیفهٔ آن انتخاب اعضا و رئیس هیئت داوران است. اعضای این کمیته طوری انتخاب می‌شوند که بر همهٔ جوانب دنیای کتاب، از کاغذ و چاپ و توزیع گرفته تا ادبیات، اشراف داشته باشد: یک نویسنده، دو ناشر، یک کارگزار ادبی، یک کتاب‌فروش، یک کتابدار، نمایندهٔ گروه من (که پشتوانهٔ مالی جایزه را تأمین می‌کند) و سه نمایندهٔ بنیاد بوکر که یکی از آنها رئیس کمیته‌است.

هیئت داوران[ویرایش]

کمیتهٔ مشاوران هر سال افرادی را به عنوان هیئت داوران برمی‌گزیند. داوران هر سال تغییر می‌کنند و به ندرت پیش آمده که داوری دو سال متوالی عضو هیئت شود. تلاش بر این است که هیئت داوران از لحاظ جنسیت، قدرت بیان و وظیفه‌ای که به عهدهٔ اعضای آن است متعادل باشد. به همین دلیل یک منتقد ادبی، یک استاد دانشگاه، یک ویراستار ادبی، یک نویسنده و یک چهرهٔ برجسته به عنوان اعضای هیئت داوران انتخاب می‌شوند.

معرفی کتاب[ویرایش]

هر ناشر می‌تواند تا دو عنوان کتاب جدید (چاپ همان سال) را به بنیاد بوکر معرفی کند. به علاوه، کتاب نویسندگانی که قبلاً جایزهٔ بوکر را گرفته‌اند یا در ۱۰ سال گذشته جزو فهرست نهایی آن بوده‌اند نیز بررسی می‌شود. ناشران می‌توانند تا پنج عنوان کتاب دیگر را برای بررسی ارائه کنند. داوران موظفند هشت تا دوازده عنوان از این کتاب‌ها را درخواست کنند تا در فهرست آثار مورد بررسی قرار گیرد. یک وجه تمایز بزرگ جایزهٔ بوکر با دیگر جوایز ادبی در این است که داوران همهٔ آثار معرفی شده را می‌خوانند. فهرست کتاب‌های معرفی شده اکیداً محرمانه است.

فهرست‌ها و جایزه[ویرایش]

دواران ابتدا یک فهرست اولیه، و سپس یک فهرست نهایی شامل شش عنوان کتاب را معرفی می‌کنند، برای عضویت در فهرست نهایی باید حداقل یکی از داوران از کتاب حمایت کند. نویسندگانی که کتابشان به فهرست نهایی راه پیدا کرده یک نسخهٔ جلد چرمی از کتابشان به همراه ۲٬۵۰۰ پوند پول دریافت می‌کنند.

با اجماع داوران جایزهٔ بوکر به یکی از عناوین فهرست نهایی تعلق می‌گیرد. ارزش نقدی این جایزه در حال حاضر ۵۰٬۰۰۰ پوند است. مبلغ جایزه در اصل ۲۱٬۰۰۰ پوند بود، و از سال ۲۰۰۲ با پشتیبانی گروه مَن به مقدار فعلی افزایش پیدا کرد.

برخی از برندگان جایزهٔ بوکر[ویرایش]

سال نویسنده نام اثر ملیت
۱۹۶۹ پی. اچ. نیوبی بریتانیا بریتانیایی
۱۹۷۰ برنیس روبنز بریتانیا بریتانیایی
جیمز جی. فارل بریتانیا بریتانیایی / جمهوری ایرلند ایرلندی
۱۹۷۱ وی. اس. نایپل در کشوری آزاد ترینیداد و توباگو ترینیداد و توباگویی / بریتانیا بریتانیایی
۱۹۷۲ جان برگر بریتانیا بریتانیایی
۱۹۷۳ جیمز جی. فارل بریتانیا بریتانیایی / جمهوری ایرلند ایرلندی
۱۹۷۴ نادین گوردیمر محافظه‌کار آفریقای جنوبی آفریقای جنوبی
استنلی میدلتون بریتانیا بریتانیایی
۱۹۷۵ روت پراور جهابوالا بریتانیا بریتانیایی / آلمان آلمانی
۱۹۷۶ دیوید استوری بریتانیا بریتانیایی
۱۹۷۷ پل اسکات بریتانیا بریتانیایی
۱۹۷۸ آیریس مرداک دریا، دریا جمهوری ایرلند ایرلندی / بریتانیا بریتانیایی
۱۹۷۹ پنه‌لوپه فیتزجرالد بریتانیا بریتانیایی
۱۹۸۰ ویلیام گلدینگ بریتانیا بریتانیایی
۱۹۸۱ سلمان رشدی بچه‌های نیمه‌شب بریتانیا بریتانیایی / هند هندی
۱۹۸۲ توماس کنیلی کشتی شیندلر استرالیا استرالیایی
۱۹۸۳ جان ماکسول کوتسی زندگی و زمانهٔ مایکل ک آفریقای جنوبی آفریقای جنوبی
۱۹۸۴ آنیتا بروکنر بریتانیا بریتانیایی
۱۹۸۵ کری هولم نیوزیلند نیوزیلند
۱۹۸۶ کبنگزلی آمیس بریتانیا بریتانیایی
۱۹۸۷ پنه‌لوپه لایولی بریتانیا بریتانیایی
۱۹۸۸ پیتر کری اُسکار و لوسیندا بریتانیا بریتانیایی
۱۹۸۹ کازوئو ایشی‌گورو بازماندهٔ روز بریتانیا بریتانیایی / ژاپن ژاپنی
۱۹۹۰ A. S. Byatt بریتانیا بریتانیایی /
۱۹۹۱ بن اوکری نیجریه نیجریه‌ای
۱۹۹۲ مایکل اونداتیه بیمار انگلیسی سری‌لانکا سری لانکایی / کانادا کانادایی
بری آنس‌ورث گرسنگی مقدس بریتانیا بریتانیایی
۱۹۹۳ رادی دویل پَدی کلارک جمهوری ایرلند ایرلندی
۱۹۹۴ بریتانیا بریتانیایی
۱۹۹۵ پت بارکر جادهٔ ارواح بریتانیا بریتانیایی
۱۹۹۶ گراهام سویفت بریتانیا بریتانیایی
۱۹۹۷ آرونداتی روی خدای چیزهای کوچک هند هندی
۱۹۹۸ ایان مک‌یوون آمستردام بریتانیا بریتانیایی
۱۹۹۹ جان ماکسول کوتسی بدنامی آفریقای جنوبی آفریقای جنوبی
۲۰۰۰ مارگارت اتوود آدمکش کور کانادا کانادایی
۲۰۰۱ پیتر کری سرگذشت واقعی دار و دستهٔ کِلی استرالیا استرالیایی
۲۰۰۲ یان مارتل زندگی پای کانادا کانادایی
۲۰۰۳ دی بی سی پی‌یر ورنون خدای کوچک استرالیا استرالیایی / مکزیکی
۲۰۰۴ آلن هولینگهرست خط زیبایی بریتانیا بریتانیایی
۲۰۰۵ جان بنویل دریا جمهوری ایرلند ایرلندی
۲۰۰۶ کیران دسای رمان میراث پوچ[۲] هند هندی
۲۰۰۷ ان انرایت رمان دور هم[۳] جمهوری ایرلند ایرلندی
۲۰۰۸ آراویند آدیگا رمان ببر سفید[۴] هند هندی / استرالیایی
۲۰۰۹ هیلاری منتل رمان تالار گرگ‌ها[۵] بریتانیا بریتانیایی
۲۰۱۰ هاوارد جاکوبسن مسالهٔ فینکلر بریتانیا بریتانیایی
۲۰۱۱ جولیان بارنز حس یک پایان بریتانیا بریتانیایی
۲۰۱۲ هیلاری منتل بالا آوردن اجساد بریتانیا بریتانیایی
۲۰۱۳ النور کاتن پرفروغ‌ها نیوزیلند نیوزیلندی
۲۰۱۳ ریچارد فلاناگان جاده باریک در عمق شمال استرالیا استرالیایی

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ جایزه ادبی من بوکر موجود است.