رقص‌های آذربایجانی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
Pht-Vugar Ibadov eurovision (5).jpg

بخشی از مقاله‌های مرتبط با
مردم آذری

فرهنگ

معماری • هنر • آشپزی
رقص • لباس • فولکوریک • ادبیات
زبان • موسیقی • تئاتر • دین

بر حسب مناطق زندگی

ایران • جمهوری آذربایجان • گرجستان

ترکمنستان • آمریکا • روسیه (داغستان)
ترکیه • فرانسه • ارمنستان • بریتانیا

بلاروس • قزاقستان • قرقیزستان • ازبکستان

کانادا • آلمان • اوکراین • خارج از کشور

آزارها

وقایع مارس • ژانویه سیاه
کشتار خوجالی

اخراج از ارمنستان

درگاه آذربایجان
رقص آذربایجانی در مسابقات آواز یوروویژن ۲۰۱۲

رقص‌های آذربایجانی از سری رقص‌های فولکلوریک است که از نسلی به نسل بعدی منتقل و در این پروسه توسعه و شکل گرفته‌است. بعضی از این رقص‌ها در اصل جزء مراسم دینی و یا جزء از آمادگی‌های جنگی و دفاعی بوده‌است در هر صورت در حال حاضر از این رقص‌ها در مجالس عروسی در ایران و جمهوری آذربایجان و در برگزاری برنامه‌های ورزشی و گردهمایی‌های فرهنگی در جمهوری آذربایجان استفاده می‌شود.

آذربایجان یکی از جمهوری‌های قفقاز شوروی سابق بود. امروزه جمهوری مستقلی است که به دلیل داشتن ذخایر غنی نفت مورد توجه بین­المللی است. تعداد بسیاری از آذری­ها در شمال غربی ایران ودر منطقه شهر تبریز ساکن هستند. رقص بانوان در قفقاز به لحاظ حرکات دلپذیر دست، حرکات بیانگر بازو و قدمهای ظریف از دیگر رقص‌ها تمیز داده می‌شود. قدمهای ظریف ایفاگر رقص توسط دامن‌های بلند پوشیده شده و چنین می‌نماید که ایفاگر رقص به حالت شناور بر روی زمین جاری است. رقص‌ها گاهی غمگین، گاهی آتشین و بیشتر تغزلی است و بیانگر سرشت فاخر بانوان آذری است. رقصهای سولو و گروهی درعروسی و سایر مناسبتها اساسا ساده است. این رقصها در شوروی سابق بصورت رقصهای هنری صحنه­ای، ارتقا یافته است.

محتویات

فهرست انواع رقص‌های فولکلوریک قدیمی آذربایجانی[ویرایش]

رقص اچ بادام بیر قوز[ویرایش]

رقص اچ بادام بیر قوز (به ترکی آذربایجانی: Üç badam bir qoz) از جمله رقص‌های فولکلوریک قدیمی اهالی آذربایجان است.

اوچ بادام بیر قوز در زمانهای قدیم در شکی آفریده شده است و همراه با آواز ایفا می‌شود. تصنیف آنرا در آن دوره خوانندگان توانایی همچون جبار فرزند قارایاغدی و علی عسگر عبدالله یف خوانده اند.

رقص بنفشه[ویرایش]

رقص بنؤوشه یا رقص بنفشه(به ترکی آذربایجانی: Bənüvşə) از جمله رقص‌های فولکلوریک قدیمی اهالی آذربایجان است و رقصی است بسیار ظریف.

این رقص در اصل توسط خانمها هم بصورت آرام و هم با سرعت تند اجرا می‌شود. در سال ۱۹۱۰ میلادی آفریده شده است.

رقص پهلوانی[ویرایش]

رقص پهلوانی (به ترکی آذربایجانی: Pəhləvanı) از جمله رقص‌های فولکلوریک قدیمی اهالی آذربایجان و مختص پهلوانان جوان است.

این رقص در کوههای منطقه شکی پا به عرصه گذاشته و آهنگساز آن آبیلله جعفراوف بود. رقصی است با حرکات بسیار سریع و بی‌نهایت دینامیک. پهلوانان در این رقص بیش از اینکه قدرت خود را به نمایش بگذارند بیشتر مهارت و چابکی جوانی در معرض دید قرار می‌دهند. این رقص در بیشتر مناطق آذربایجان اجرا می‌شود.

رقص توی[ویرایش]

رقص توی یا همان رقص عروسی (به ترکی آذربایجانی: Toy rəqsi) رقصی قدیمی، سنتی است که در نخجوان رقصیده می‌شود.

اقوام جوان عروس و داماد این رقص را در مقابل درشکه‌ای که عروس را می‌برد میرقصیدند. رقص شبیه "یاللی" است، قدمها به سرعت به یکسو برداشته می‌شود. در دست بیشتر کسانی که می‌رقصیدند مشعل سوزان دیده می‌شود.

رقص توراجی[ویرایش]

رقص پهلوانی(به ترکی آذربایجانی: Turacı) از جمله رقص‌های قدیمی اهالی آذربایجان است.

این رقص تقریبا در اوایل قرن نوزدهم آفریده شده و به دراج پرنده شکاری زیبای کوهستانی اختصاص یافته است. موسیقی حزین و دلنوازی دارد. رقص تداعی کننده نحوه پرواز دراج است. همه حرکات ایفاگر رقص یادآور پرواز دراج و سیلان او در آسمان است.

رقص لاله[ویرایش]

رقص لاله(به ترکی آذربایجانی: Lalə) از جمله رقص‌های فولکلوریک و قدیمی آذربایجان است.

این رقص که در گنجه آفریده شده است رقصی است باسرعت متوسط و مشخصه آن چابکی و سرعت آن است. معمولاً توسط دختران رقصیده می‌شود. حین رقص دستگاه مقامی نیز اجرا می‌شود و مجری رقص در جا با حرکت ظریف و روان دستها آنرا اجرا می‌کند.

رقص نازنازی[ویرایش]

رقص نازنازی (به ترکی آذربایجانی: Naznazı) از جمله رقص‌های فولکلوریک و قدیمی آذربایجان است.

این رقص، رقصی است ظریف و روان مخصوص زنان. ملودی آن با تکرار سریع اصوات ملایم و زیبا و در بعضی اوقات، با لرزش صداها، غنی شده است. این لرزش برای مجری رقص نوعی چرخش آنی در جا را القا می‌کند و در عین حال برای آنان رقص ظریف، و راه رفتن با طنازی و یا حرکات مستقیم ظریف را ممکن می‌سازد.

رقص واغزالی[ویرایش]

واغزالی(به ترکی آذربایجانی: Vağzalı) از جمله رقص‌های فولکلوریک و قدیمی اهالی آذربایجان است.

ملودی بسیار ظریف و دلچسب، حرکات ظریف و نرم، این رقص را در بین توده مردم بطور گسترده‌ای متداول نموده است. عروسی را نمی‌توان یافت که در آن واغزالی شنیده نشود.

در حال حاضر ملودی این رقص فامیل عروس را مشایعت می‌کند.

رقص میصری[ویرایش]

میصری(به ترکی آذربایجانی: Misri) از جمله رقص‌های فولکلوریک قدیمی اهالی آذربایجان است.

ملودی رقص میصری شبیه مارش است که در اصل ملودی عاشق‌های آذربایجان است. حرکات اجرا شده در این رقص، فشرده و سنگین، مغرور، کمی مشکل، بسیاری مواقع سریع و جلب نظر کننده است. این رقص مخصوصا در شکی، زاکاتالا و قره باغ بسیار مشهور است. سرعت رقص سریع و تند است.

میصری نام شمشیر عربی منسوب به کوراوغلو است.

رقص خالاباجی[ویرایش]

خالاباجی(به ترکی آذربایجانی: Xalabacı) نامی است زنانه و از جمله رقص‌های فولکلوریک و قدیمی اهالی آذربایجان است.

رقص خالاباجی دو نام دیگر نیز دارد: «جیران بالا» و «قاچآی بالا». اگر چه هر سه یکی است ولی بیشتر با این نام متداول شده‌است. مولف ملودی این رقص خانم صونا اهل قره باغ می‌باشد. نحوه ایفای رقص کمی کمیک است. بیشتر، مردان و زنان مسن ایفاگر این رقص هستند. این رقص بطور گسترده‌ای متداول بوده و تکامل فراوانی نموده‌است.

رقص چیت تومان[ویرایش]

چیت تومان(به ترکی آذربایجانی: Çit tuman) از جمله رقص‌های فولکلوریک قدیمی اهالی آذربایجان است.

رقص چیت تومان رقص و آوازی است که به شکل گروهی اجرا می‌شود. این رقص عمدتا بصورت گروهی توسط خانمها، و در بسیاری موارد توسط خانمهای جوان رقصیده می‌شود. ساختار حرکات رقص شکل و حرکات تعریف شده و معینی ندارد و هر کس به نسبت استعداد خود می‌رقصد ولی کاراکتر حرکات همه اجرا کنندگان یکسان است.

این رقص در نیمه دوم قرن گذشته در نخجوان آفریده شده و تا این اواخر در این منطقه اجرا شده‌است.

رقص جامیش باغا گیردی[ویرایش]

رقص جامیش باغا گیردی(به ترکی آذربایجانی: Camış bağa girdi) از جمله رقص‌های فولکلوریک و قدیمی اهالی آذربایجان است که در بسیاری از مناطق آذربایجان مرسوم است.

از نام این رقص چنین برمیاید که نامی تصادفی است. احتمال دارد که اولین مجری آن شخصی چاق بوده و دوستان او به شوخی چنین نامی را به رقص داده‌اند و نام رقص نیز چنین ماندگار شده‌است.

به هر حال وقتی این رقص قدیمی در گنجه رقصیده می‌شد کاراکتر کمیک آن دلیلی بر این فرضیه بود. در نخجوان و شاه بوز نحوه اجرای آن چندان کمیک نیست. در این منطقه معمولاً افراد مسن این رقص را ایفا می‌کنند. حرکات رقص وسیع، وبه شکل پرشی است.

رقص ساموخ[ویرایش]

رقص ساموخ (به ترکی آذربایجانی: Samux) از جمله رقص‌های فولکلوریک و قدیمی اهالی آذربایجان است.

رقص ساموخ در روستای ساموخ واقع در نزدیکی مینگچویر پا به عرصه ظهور نهاده است. در سال‌های اخیر به ندرت اجرا می‌شود. تمپو رقص آرام بوده و می‌تواند توسط زنان و هم توسط مردان اجرا شود.

رقص مجسمه[ویرایش]

رقص مجسمه (به ترکی آذربایجانی: Mücəssəmə) از جمله رقص‌های فولکلوریک و قدیمی اهالی آذربایجان است.

این رقص در عصر خود در مناطق جنوبی آذربایجان بسیار مشهور بود. در اصل رقص توسط افراد مسن اجرا می‌شود. مجری رقص با صدای آرام رقص شروع به دور زدن می‌کند. با دستها و بدن خود حرکات مختلف انجام می‌دهد. ناگهان صدای موسیقی قطع می‌شود. مجری رقص نیز ناگهان بی حرکت می‌ایستد و اگر منظور او خنداندن تماشاگران باشد سعی می‌کند در وضعیت عجیبتری متوقف شود.رقص مجسمه فقط توسط آقایان اجرا می‌شود. === رقص میرواری === رقص میرواری(به ترکی آذربایجانی: Mirvari) از جمله رقص‌های فولکلوریک و قدیمی اهالی آذربایجان است که در سالهای ۱۹۳۰ آفریده شده است و رقصی است بینهایت ملودیک و زیبا.

این رقص فقط توسط زنان اجرا می‌شود.

رقص ترکمه[ویرایش]

رقص ترکمه (به ترکی آذربایجانی: Tərəkəmə) از جمله رقص‌های فولکلوریک و قدیمی اهالی آذربایجان است.

ترکمه نام قومی است که از دیربازساکن آذربایجان بودند و آفریننده این رقص خود ترکمه ایها بودند. می‌توان گفت که ترکمه رقصی بسیار قدیمی است. نحوه اجرای این رقص دو نوع می‌باشد ولی هر دو نوع موسیقی یکسانی دارند. هم اکنون این رقص در بسیاری از مناطق آذربایجان متداول بوده و توسط گروههای حرفه­ای و آماتور رقص آذربایجانی اجرا می‌شود.

رقص جیرانی[ویرایش]

رقص جیرانی(به ترکی آذربایجانی: Ceyrani) از جمله رقص‌های فولکلوریک قدیمی اهالی آذربایجان است.

جیرانی رقصی است ظریف، زیبا و لیریک. به همین دلیل به رقص نام زیباترین و ظریفترین جاندار یعنی جیران (گوزن) را داده‌اند. «جیرانی» از جمله قدیمیترین رقص‌های آذربایجان است. در شوشا پا به عرصه ظهور نهاده است. رقص سرعت متوسطی دارد و در اصل توسط خانمها ایفا می‌شود؛ ولی در برخی مناطق مانند شکی توسط آقایان هم رقصیده می‌شود. این رقص اکنون هم مشهور است.

رقص جهری بی یم[ویرایش]

رقص جهری بی یم(به ترکی آذربایجانی: Cəhribəyim) از جمله رقص‌های فولکلوریک و قدیمی اهالی آذربایجان است.

این رقص رقصی دسته جمعی است که فقط توسط زنان و دختران اجرا می‌شود. رقص در دو صف و توسط دو گروه اجرا می‌شود. گروه‌ها ضمن رقص، بعد از هر بند آواز به نوبت، با صدای بلند و بصورت کر جهری بی یم را تکرار می‌کنند. در رقص، عروس، داماد، خواستگاران، ساغ دوش، سول دوش و دیگران شرکت می‌کنند.

رقص چاتتادی[ویرایش]

رقص چاتتادی (به ترکی آذربایجانی: Çattadı) از جمله رقص‌های فولکلوریک و قدیمی اهالی آذربایجان است که در شکی و زاکاتالا آفریده شده‌است. سرعت رقص آرام و آهسته‌است و در اصل توسط خانمها و در موارد نادر توسط آقایان اجرا می‌شد.

رقص خان­چوپانی[ویرایش]

رقص خان­‌چوپانی (به ترکی آذربایجانی: Xançobanı) از جمله رقص‌های فولکلوریک قدیمی اهالی آذربایجان است.

در سده‌های ۱۸-۱۷ قبیله‌ای که از جنوب آذربایجان آمده بود در اراضی شیروان ساکن شد نام خود را «خان چوپانی» نامیدند. این رقص نیز که به افتخار آنان نامگذاری شده بود حال و هوای خاص قبیله را دارد. این رقص تقریبا در اواخر قرن گذشته آفریده شده‌است. «خان‌چوپانی» با تُندای (تمپو) سریع، به نحو پرشور، بسیار سریع، و با ترتیب حرکات هماهنگ اجرا می‌شود. این رقص را فقط مردان ایفا می‌نمایند.

رقص دارچینی[ویرایش]

رقص دارچینی (به ترکی آذربایجانی: Darçını) از جمله رقص‌های فولکلوریک قدیمی اهالی آذربایجان است.

این رقص، رقصی است که ملودی آن آرام و اغراق آمیز است. در بخش پرقدرت رقص صدای ضربها و کوبشها بوضوح قابل تشخیص است.

رقص ساری‌باش[ویرایش]

رقص ساری باش (به ترکی آذربایجانی: Sarıbaş) از جمله رقص‌های فولکلوریک قدیمی اهالی آذربایجان است.

رقص ساری باش رقصی است قدیمی که با تمپو سریع اجرا می‌شود. در منطقه قاخ بسیار مشهور است. در این منطقه توسط مردان و زنان اجرا می‌شود. رقص از لحاظ ترتیب حرکات پیچیده نمی‌باشد به همین خاطر هم توسط جوانان و هم توسط افراد مسن اجرا می‌شود.

رقص زغالی[ویرایش]

رقص زغالی از جمله رقص‌های فولکلوریک و بسیار قدیمی اهالی آذربایجان است.

این رقص در شکی آفریده شده است. ملودی آن آرام، حزین و نغمه‌ای است. این رقص را فقط زن‌ها و به‌ویژه زن‌های جوان اجرا می‌کرده‌اند. «زغالی» به همراه تصنیف اجرا می‌شود. امروزه نه متن شعرها و نه ملودی رقص زغالی را کسی به خاطر می‌آورد و فقط نام رقص در اذهان مانده است. === رقص شاهسونی === رقص شاهسونی (به ترکی آذربایجانی: Şahsevani) از جمله رقص‌های فولکلوریک قدیمی اهالی آذربایجان است.

رقص شاهسونی همانند رقص ترکمه و رقص خان­ چوبانی مخصوص ایل شاهسون بوده و موسیقی و رقص خاص خود را دارد که در سایر مناطق آذربایجان نیز متداول شده است و در نخجوان شهرت فراوانی دارد. ایفاگران این رقص را در مراسم عروسی با علاقمندی می‌رقصند. تمپو رقص آهسته بوده و آنرا افراد مسن ایفا می‌نمایند.

رقص شکی[ویرایش]

رقص شکی (به ترکی آذربایجانی: Şəki) از جمله رقص‌های فولکلوریک قدیمی اهالی آذربایجان است.

شکی در اصل نام بخشی در شمال جمهوری آذربایجان بوده و نام ملودی این رقص است.

رقص شکی در سال ۱۹۳۸ توسط احمد بیگ طاهراوف آفریده شده، سرعت آهسته داشته و مردانه است[نیازمند منبع].

رقص عنابی[ویرایش]

رقص عنابی (به ترکی آذربایجانی: İnnabı) از جمله رقص‌های فولکلوریک قدیمی اهالی آذربایجان است.

رقص عنابی مخصوص خانمها بوده و در خانه زنان طبقه اشراف بوجود آمده است. در این رقص روسری یا چادر با زیور آلات گران‌قیمت، از جمله سکه‌های طلا، کهربا، مروارید و گردنبند طلا تزئین می‌شد. آهنگ عنابی بی اندازه ملودیک بوده و رقص آن ظریف و زیباست. رقص بر اساس حرکتهای روان و ظربف مجری رقص در حالی که صورت خود را به حالت شرم پوشانده اجرا می‌شود.

رقص قازاغی[ویرایش]

رقص قازاغی (به ترکی آذربایجانی: Qazağı) از جمله رقص‌های فولکلوریک قدیمی اهالی آذربایجان است.

این رقص در منطقه قازاخ آفریده شده است. رقصی است با حرکات جدید و پرشور به همین دلیل محبوب‌ترین رقص مردان است. چنین فرض می‌شود که قازاغی رقص جنگجویان است و هنگام رفتن به جنگ و یورش اجرا می‌شد. رقص به دلیل تنوع ترتیب و تکنیک آن، شامل حرکات پیچیده است که هر کدام از مجریان رقص قابلیتها و توانایی‌های خود را نشان می‌دهند.

رقص کسمه[ویرایش]

رقص کسمه(به ترکی آذربایجانی: Kəsmə) از جمله رقص‌های فولکلوریک قدیمی اهالی آذربایجان است.

این رقص ملودی ساده و در عین حال جذابی دارد. رقصی کمیک است که فقط توسط مردان اجرا می‌شود. در مناطق جنوبی متداول است. رقص کسمه‌ای که در قره باغ اجرا می‌شود دارای ملودی و نحوه اجرای متفاوتی است.

رقص ولاچولا[ویرایش]

رقص وئلاچولا(به ترکی آذربایجانی: Velaçola) از جمله رقص‌های فولکلوریک قدیمی اهالی آذربایجان است.

این رقص در سالهای ۱۹۲۰ و در نزدیکی لریک و توسط آهنگساز روستای وئلاچولا آفریده شده است. موسیقی وئلاچولا به حدی چالاک و زیباست که حتی در دوردستها نیز متداول شده است. سرعت اجرای رقص آرام است.

رقص قوچعلی[ویرایش]

رقص قوچعلی (به ترکی آذربایجانی: Qoçəli) از جمله رقص‌های فولکلوریک اهالی آذربایجان است.

این رقص به زندگی قوچو یا همان افرادی که باج سیبیل می‌گرفتند پرداخته و صفت مشخصه این رقص کمیک بودن آن است.

رقص قوچعلی مربوط به نحوه زندگی انگل مانند قوچوهای باکو قبل از انقلاب ۱۹۱۷ می‌باشد. این رقص تداعی کننده افرادی است که بی محابا دست به جنایت و قتل میزدنند و زندگی بی احساس و بی فایده‌ای داشتند.

رقص قوفتا[ویرایش]

رقص قوفتا (به ترکی آذربایجانی: Qofta) از جمله رقص‌های فولکلوریک و قدیمی اهالی آذربایجان است که در باکو آفریده شده است.

این رقص مخصوص خانمها بوده و در اصل توسط خانمهای مسن اجرا می‌شود. مشخصه اصلی رقص سرعت کم آن و اجرا به همراه تصنیف آن است.

رقص قیزیل گول[ویرایش]

قیزیل گول (به ترکی آذربایجانی: Qızıl gül) از جمله رقص‌های فولکلوریک و قدیمی اهالی آذربایجان است که مابین سالهای ۱۹۳۰ الی ۱۹۴۰ در کل آذربایجان مرسوم بوده است.

این رقص، رقصی قدیمی است که سرعت آن متوسط بوده و در ترتیب حرکات رقص استواری و حتی کمی شرم وجود دارد. رقص قیزیل گول بیشتر در عروسی‌های شهری و توسط خانمها و دختران جوان اجرا می‌شود.

رقص قیتقیلدا[ویرایش]

رقص قیتقیلدا(به ترکی آذربایجانی: Qıtqılda) از جمله رقص‌های فولکلوریک و قدیمی اهالی آذربایجان است.

رقص قیتقیلدا از جمله رقص‌های زنانه است که در باکو بسیار متداول بود. همراه با صدای کف زدنهای متناسب با ریتم، اجرا کنندگان این رقص در رابطه با موضوع نقش می‌گیرند. یکی از آنان نقش عروسی خجالتی و ترسو را دارد. ناگهان مادرشوهر وارد می‌شود، او از عروس ناراضی است و او را مداوم تهدید می‌کند. برای حمایت از عروس، خانمی وارد میدان می‌شود و سایرین یکی یکی به همین روش هنر خود را به نمایش می‌گذارند. به هر یک از اجرا کنندگان این امکان داده می‌شود که در چهار چوب نقش خود و در حد شایستگی برای رقص و به اندازه دلخواه نقش آفرینی نمایند.

رقص قیزلار بولاغی[ویرایش]

رقص قیزلار بولاغی(به ترکی آذربایجانی: Qızlar bulağı) از جمله رقص‌های فولکلوریک قدیمی اهالی آذربایجان است.

در نزدیکی نخجوان چشمه‌ای واقع شده است که دختران در این محل جمع شده و ضمن خواندن تصنیف و نواختن، می‌رقصیدند. این رقص از این محل پا گرفته و از آن زمان نیز چشمه نام قیزلار بولاغی را به خود گرفته است.

سرعت رقص متوسط، بسیار لیریک و ظریف است. ترتیب حرکات آن دور زدنهای زیاد و یا روانه شدن درطول یک خط می‌باشد.

رقص کچی ممه‌سی[ویرایش]

رقص کچی ممه‌سی(به ترکی آذربایجانی: Keçi məməsi، کئچی مه مه سی) از جمله رقص‌های فولکلوریک و قدیمی اهالی آذربایجان است.

رقص کچی ممه‌سی رقصی معیشتی است که مربوط به دوشیدن بز است. حرکت دستها مانند حالت دوشیدن بوده و بدن به سمت جلو خم می‌شود. سرعت رقص آرام و کمی تند است. ملودی زیبا و موسیقی آهنگداری دارد. گاهی مردان هم آنرا اجرا می‌کنند. در بسیاری از مناطق متداول است.

رقص کندیری[ویرایش]

رقص کندیری(به ترکی آذربایجانی: Kəndiri) از جمله رقص‌های فولکلوریک قدیمی اهالی آذربایجان است.

رقصی است سریع و مهیج با ریتم رقص قایتاغی که ملودی رقص در اواخر قرن گذشته در منطقه شکی آفریده شده است.

طناب (کندیر) درمراسم شادی مردمی منطقه شکی از جمله لوازم مورد استفاده ضروری است. طناب بازان٬استادی و مهارت‌های حرکتی خود را بر روی طناب نشان داده و عناصر رقص را نیز در حرکات خود داخل می‌نمودند.

رقص کوراغلونون قایتارماسی[ویرایش]

رقص کوراغلونون قایتارماسی(به ترکی آذربایجانی: Koroğlunun qaytarması) از جمله رقص‌های فولکلوریک قدیمی اهالی آذربایجان است.

این رقص به دلیل اینکه رقص جنگ و جنگاوری است سرعت زیادی داشته و رقصی دینامیک می‌باشد. صدای بلند سرنا و سایر آلات موسیقی مجریان رقص را به سریعترین حرکات تشویق می‌نماید.

رقص گلین آتلاندی[ویرایش]

رقص گلین آتلاندی (به ترکی آذربایجانی: Gəlin atlandı) از جمله رقص‌های فولکلوریک قدیمی اهالی آذربایجان است.

این رقص، رقص سنتی مراسم قدیمی می‌باشد. رقصی است طولانی، با سرعت آرام و در عین حال بینهایت ملودیک. در منطقه جبراییل با آهنگ موسیقی آن عروس می‌رقصید. این رقص در عین زمان در منطقه شکی دارای موسیقی متفاوتی است، آنرا دوبار، هم هنگام رفتن برای آوردن عروس و هم هنگام وداع عروس با خانه پدری ایفا می‌کردند.

رقص دسمالی[ویرایش]

رقص دسمالی (به ترکی آذربایجانی: Dəsmalı) از جمله رقص‌های فولکلوریک و قدیمی اهالی آذربایجان است.

ملودی این رقص در سال ۱۹۳۲ توسط تار زن اهل نخجوان، نصیر نصیراف ساخته شده‌است. بسیار چالاک، شاد، و با تمپو پرشور نواخته می‌شود. در اصل این رقص توسط دختران اجرا می‌شود. در نخجوان گاهی توسط پسرها نیز اجرا می‌شود. رقص "دسمالی" در زمان خود بطور گسترده‌ای در آذربایجان و بخصوص در باکو مرسوم بود.

رقص سمنی[ویرایش]

رقص سمنی (به ترکی آذربایجانی: Səməni) از جمله رقص‌های فولکلوریک و بسیار قدیمی اهالی آذربایجان است. ولی در حقیقت، فراتر از رقص، شادمانی سنتی است که بیشتر به آمدن بهار اختصاص یافته است.

رقص سمنی فقط توسط دختران و زنان اجرا می‌شود که با آواز همراهی میشود. رقص سمنی در کل آذربایجان متداول است.


رقص رنگی[ویرایش]

رقص رنگی (به ترکی آذربایجانی: Rəngi) از جمله رقص‌های فولکلوریک قدیمی اهالی آذربایجان است.

این رقص، رقص بسیار قدیمی خانم‌ها است که در گنجه آفریده شده و سرعت آن آرام است. وسعت حرکات و تنوع اشکال رقص، ویژگی خاصی به این رقص می‌بخشد.

گرچه اجرای این رقص به ندرت است ولی هنوز هم این رقص در نخجوان اجرا می‌شود.


رقص دارتما یاخام جیریلدی[ویرایش]

رقص دارتما یاخام جیریلدی (به ترکی آذربایجانی: Dartma yaxam cırıldı) از جمله رقص‌های فولکلوریک و قدیمی اهالی آذربایجان است.

این رقص، رقصی است کمیک و زمانی در شهر شکی و مناطق اطراف آن متداول بود ولی اکنون فراموش شده‌است.

" دارتما یاخام جیریلدی" آهنگی بود که با ملودی آن می‌رقصیدند.

رقص چال پاپاق[ویرایش]

چال پاپاق(به ترکی آذربایجانی: Çalpapaq) از جمله رقص‌های فولکلوریک قدیمی اهالی آذربایجان است.


پاپاق نام کلاهی است که فقط پیرمردها استفاده می‌کردند. رقص نیز منحصر به آنها است.این رقص توسط پیرها، افراد مسن و زنان رقصیده می‌شود. سرعت رقص خیلی آهسته‌است. حرکات ریتمیک و کمی به نحو مبالغه آمیز است.

رقص گلین گتیرمه[ویرایش]

رقص گلین گتیرمه (به ترکی آذربایجانی: Gəlin gətirmə) از جمله رقص‌های فولکلوریک و بسیار قدیمی اهالی آذربایجان است.

رقصی است که در مراسم سنتی عروسی و قبل از اینکه عروس به خانه داماد برده شود در خانه عروس اجرا می‌شد. ریتم رقص بسیار متغیر بوده صدای موسیقی به سختی شنیده می‌شود. رقص گلین گتیرمه رقصی مهیج و وجد آور است.

رقص قایتاغی[ویرایش]

قایتاغی(به ترکی آذربایجانی: Qaytağı) از جمله رقص‌های فولکلوریک و قدیمی اهالی آذربایجان است.

رقص قایتاغی رقصی است نزدیک به لزگینکا با گستردگی وسیع در منطقه آذربایجان.

حرکات رقص عبارت است از چرخشها و دور زدنهای فراوان، ترتیبات بی اندازه متنوع، از جمله پرشهای فراوان در حال ایستاده بر روی انگشتان پا، حرکات روان بدون حرکت شانه‌ها، گرفتن دستها بحالت مشت نیمه بسته، باز کردن یک بازو در حالی که بازوی دیگر نیمه بسته نگهداشته شده و در نهایت شباهت لباسها.

رقص یرلی[ویرایش]

رقص یئرلی (به ترکی آذربایجانی: Yerli rəqs) از جمله رقص‌های فولکلوریک قدیمی اهالی آذربایجان و متداولترین رقص در مناطق زاکاتالا، گاخ و بالاکن با ریتم قایتاغی می‌باشد. ملودی آن از چندین بخش تشکیل شده است.

رقص تامارا[ویرایش]

رقص تامارا(به ترکی آذربایجانی: Tamara) از جمله رقص‌های فولکلوریک آذربایجان است.

رقص تامارا تقریبا در سالهای ۱۹۱۷-۱۹۱۶ در باکو آفریده شده‌است. نام گذاری این رقص به افتخار هنرمند مشهور اهل سالیان و ایفاگر رقص‌های آذربایجان در عروسی‌ها، خانم تامارا بوده‌است. این رقص بسیار جذاب و لیریک بوده و در اصل توسط خانم‌ها و در بسیاری از مواقع توسط خانم‌ها و آقایان با تمپو آرام اجرا می‌شود. این رقص با آواز موسیقی مقامی آغاز می‌شود.

رقص گلین هاواسی[ویرایش]

رقص گلین هاواسی (به ترکی آذربایجانی: Gəlin havası) از جمله رقص‌های فولکلوریک و بسیار قدیمی اهالی آذربایجان است.

در لنکران هنگام رفتن برای آوردن عروس می‌رقصیدند. موسیقی رقص جذاب و با سرعت آرام می‌باشد. پس از رساندن عروس به خانه داماد رقص گلین هاواسی بار دیگر اجرا می‌شود. این بار فقط مردان و زنان جوان می‌رقصند.

رقص گول گز[ویرایش]

رقص گول گز (به ترکی آذربایجانی: Gul gəz) از جمله رقص‌های فولکلوریک قدیمی و مشهورترین رقص‌های زنانه اهالی آذربایجان است.

موسیقی رقص را نوازنده نی، حسنعلی، اهل نخجوان در سالهای ۱۹۰۵ - ۱۹۰۴ آفریده است. «گول گز» نام همسر حسنعلی بود. رقص نیز به افتخار او «گول گز» نامیده شده است.

این رقص را با صدای حزین و لیریک موسیقی بصورت روان و حرکات مداوم و ظریف می‌رقصند و مدت زیادی، بخصوص در مراسم‌های عروسی باکو و نخجوان متداول بود.

رقص گولمه‌ای[ویرایش]

رقص گولمه یی (به ترکی آذربایجانی: Gulməyi) از جمله رقص‌های فولکلوریک قدیمی اهالی آذربایجان است که در مراسم حنابندان عروسی توسط دوستان و فامیل عروس اجرا شده و فرم این رقص بصورت رقص یاللی است.

رقص هراتی[ویرایش]

رقص هِراتی (به ترکی آذربایجانی: Heyratı) از جمله رقص‌های فولکلوریک قدیمی اهالی آذربایجان است.

رقص هراتی رقصی رغبت انگیز و قدیمی است که به لحاظ ریتم مارش مانند و تنوع نحوه اجرا قابل توجه‌است. هراتی در عصر خود از جمله رقص‌های بسیار متداول در گنجه بود. جوانان مطابق ملودی هراتی حرکات موزون مناسب را آفریده­ اند و آنرا یاللی نامیده‌اند. کاراکتر رقص، جوانمردی و جسارت است. ریتم سلیس آن باعث معرفی و شناساندن آن در همه آذربایجان شده‌است.

رقص گل به[ویرایش]

رقص گل بـِه (به ترکی آذربایجانی: Heyva gülü، هئیوا گولو) از جمله رقص‌های فولکلوریک قدیمی اهالی آذربایجان است.

ملودی رقص گل به معاصر بوده و مولف آن علی کریم اف است. در سایر مناطق آذربایجان خصوصا در شاماخی، آستارا و نخجوان بسیار مشهور است. نحوه اجرای رقص سولو (انفرادی) بوده و فقط توسط خانم‌ها ایفا می‌شود. حرکات ملایم، با انعطاف و با معنی است.

رقص یالی[ویرایش]

رقص یالّی (به ترکی آذربایجانی: Yallı) رقص مردمی بسیار قدیمی و بسیار مرسوم اهالی آذربایجان است.

شکل اولیه و ابتدایی یالی به شکل مراسم سنتی بود که در اطراف آتش، منبع گرمی، نور و غذای گرم انجام می‌شد. در چنین مراسمی سنتی آتش را که تبدیل به الهه شده بود، نیایش می‌کردند. یالی با سرعت آرام و سنگین شروع شده و با قدم‌های سریع که به شکل دویدن است، با سرعت سریع پایان می‌­یابد. در آذربایجان صدها نوع یالی وجود دارد.

رقص اون دورد نومره[ویرایش]

رقص اون دورد نومره(به ترکی آذربایجانی: On dörd nümrə) از جمله رقص‌های فولکلوریک قدیمی اهالی آذربایجان است.

این نام گذاری (شماره ۱۴) به دلیل شماره ردیف رقص است. این رقص ملایم، با سرعت آرام و به نحو حزین توسط مردان و زنان اجرا می‌شود.

فهرست انواع رقص‌های فولکلوریک معاصر آذربایجانی[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]