کشتار خوجالی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۳۹°۵۴′۴۰″ شمالی ۴۶°۴۷′۲۱″ شرقی / ۳۹.۹۱۱۱۱° شمالی ۴۶.۷۸۹۱۷° شرقی / 39.91111; 46.78917

کشتار خوجالی
تندیس یادبود قربانیان کشتار خوجالی در شهر لاهه
Xocalı soyqırımı
عاملان ارتش ارمنستان و نیروهای ۳۶۶ ارتش روسیه
مکان شهر شهر خوجالی
زمان ۲۵ و ۲۶ فوریه سال۱۹۹۲
نتیجه مرگ ۶۱۳ نفر[۱]

کشتار خوجالی (به ترکی: Xocalı soyqırımı) کشتار[۲] صدها تن از شهروندان جمهوری آذربایجان[۳] در شهر خوجالی در ۲۵-۲۶ فوریه ۱۹۹۲ از جانب نیروهای مسلح ارمنستان و تاحدی کشورهای مستقل همسود در طول جنگ قره‌باغ می‌باشد. با توجه به سمت جمهوری آذربایجان، دیدبان حقوق بشر، مرکز یادبود دفاع از حقوق بشر و دیگر ناظران بین‌المللی[۴][۵] که قتل‌عام توسط نیروهای مسلح ارمنستان صورت گرفته‌است. پس از سقوط شهر خوجالی در طی جنگ قره‌باغ، کشتارغیرنظامیان آذربایجانی در این شهر توسط ارتش ارمنستان به همراهی نیروهای ۳۶۶ ارتش روسیه[۶] در ۲۵ و ۲۶ فوریه سال ۱۹۹۲ اتفاق افتاد.[۷] بر اساس آمارهای موجود از جمله آمار سازمان دفاع از حقوق بشر در این کشتار ۶۱۳ نفر از غیر نظامیان از جمله ۶۳ کودک جان خود را از دست دادند.[۸] این کشتار یکی از غم‌انگیزترین رخدادها در تاریخ مناقشه جمهوری آذربایجان و ارمنستان بر سر قره‌باغ کوهستانی بود.[۹] دولت‌ها و رسانه‌های غربی با عنوان "کشتار خوجالی"، "فاجعه خوجالی" یاد می‌کنند. منابع جمهوری آذربایجان[۱۰][۱۱] از عنوان نسل‌کشی خوجالی و فاجعه خوجالی استفاده می‌کند.[۱۲]

نقض حقوق بشر توسط آذربایجان و ارمنستان[ویرایش]

دیده‌بان حقوق بشر در گزارشی از ارمنستان می‌خواهد تا:

  • از نفوذ خود بر روی نیروهای قره‌باغ برای توقف خصومت و خشونت، از جماه گروگان‌گیری، و اجرای اصول حقوق بشر سود جوید.

از سوی دیگر از جمهوری آذربایجان می‌خواهد تا:

  • آمران و مرتکبان اعمال جنایت‌کارانه، چه اعضای ارتش ملی چه میلیشیاها، را در دادگاهی آزاد و منصف تحت تعقیب قرار دهد.
  • از نفوذ خود برای فشار بر مقامات محلی برای پایان بخشیدن به گروگان‌گیری و تضمین بازگشت أمن گروگان‌ها استفاده کند.
  • در مورد ادعای شکنجه زندانی‌های ارمنی تحقیق کند و آمران و کسانی که در این اعمال نقش داشته‌اند یا جلوی این اعمال را نگرفته‌اند را در دادگاهی آزاد و منصفانه محاکمه کند.
  • به روزنامه‌نگاران اجازهٔ بازدید از مناطق جنگی را بدهد تا بتوانند شواهدی عینی را از وضعیت غیرنظامیان جمع‌کنند.[۱۳]

موقعیت شهر خوجالی[ویرایش]

موقعیت شهر خوجالی

خوجالی نام شهر و بخشی در جمهوری آذربایجان است که اکنون در کنترل جدایی‌طلبان ارمنی قره‌باغ است. این شهر در ۱۴ کیلومتری شمال شرقی شهر خان‌کندی قره‌باغ و نزدیک کوه قره‌باغ واقع شده‌است. علاوه بر این، قرار داشتن خوجالی در راه آغدام- شوشی و برخورداری شهر از تنها فرودگاه قره‌باغ، حساسیت راهبردی شهر را بیشتر کرده بود.[۱۴]

آمار کشتار[ویرایش]

سازمان دیده بان حقوق بشرمعتقد است که این آمار ممکن است تا ۱۰۰۰ کشته نیز باشد.[۱۵]

اتهام به پان‌ترک‌ها[ویرایش]

ایاز مطلب‌اف رئیس جمهوری سابق آذربایجان که به خاطر کشتار خوجالی مجبور به استعفا از این مقام شد حزب پان ترکیست جبهه خلق آذربایجان را به دست داشتن در این کشتار متهم کرده‌است[۱۶]وی در مصاحبه با روزنامه چکی نزاویسمایا گازتا در این باره گفت:

آنگونه که از سخنان غیر نظامیان فراری از خوجالی استنباط می‌شود، تمام این قضیه برای ایجاد بهانه‌ای به منظور مجبور نمودن من به استعفاء طراحی شده بود. فکر نمی‌کنم که ارمنیان که رویه بسیار حساب شده‌ای در چنین موقعیت‌هایی دارند، این فرصت را برای آذربایجانی‌ها فراهم کنند که اسنادی برای متهم نمودنشان به اقدامات نژادپرستانه به دست آورند. می‌توان دریافت که کسانی علاقه‌مند بودند تا تصاویر قربانیان خوجالی در جلسه شورای عالی (مجلس) آذربایجان به نمایش در آید تا تقصیر این مسائل به گردن من انداخته شود. اگر من (علناً) اعلام کنم که متهمان از جناح مخالف (مخالفان دولت وقت جمهوری آذربایجان یعنی عمدتاً حزب " جبهه خلق " به رهبری " ابوالفضل ایلچی بیگ "، رییس جمهور بعدی آذربایجان) هستند، آن‌ها خواهند گفت که من قصد بی اعتبار نمودن آن‌ها را دارم.[۱۷]

بعدها مطلب‌اف گفته بالا را که منسوب به او بود را تکذیب کرد و تصریح نمود که تنها گفته بوده که جبهه خلق آذربایجان اتفاق خوجالی را بهانه‌ای برای کسب قدرت نموده است، نه اینکه خودش در کشتار دست داشته.[۱۸][۱۹]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. Letter from the Chargé d'affaires a.i. of the Permanent
  2. de Waal, Thomas (2004). Black garden: Armenia and Azerbaijan through peace and war. ABC-CLIO. pp. 172–173. ISBN 0-8147-1945-7. 
  3. Randolph, Joseph Russell (2008). Hot spot: North America and Europe. ABC-CLIO. p. 191. ISBN 0-313-33621-0. 
  4. New York Times – massacre by Armenians Being Reported
  5. TIME Magazine – Tragedy Massacre in Khojaly
  6. دیده بان حقوق بشر-کشتار در قفقازISBN 1-56432-081-2
  7. Massacre by Armenians Being Reported - NYTimes.com
  8. Letter from the Chargé d'affaires a.i. of the Permanent
  9. دیده بان حقوق بشر-هفت سال مناقشه در قره باغ کوهستانی ISBN 1-56432-142-8
  10. (ترکی) http://www.turksam.org/tr/a2342.html
  11. http://www.hocalisoykirimi.com/
  12. State Commission on prisoners of war, hostages and missing persons – Khojaly genocide
  13. Denber، Rachel. Bloodshed in the Caucasus: Escalation of the Armed Conflict in Nagorno Karabakh. Human Rights Watch/Helsinki، 1992. 3. شابک ‎۱۵۶۴۳۲۰۸۱۲. 
  14. دیده بان حقوق بشر-کشتار در قفقازISBN 1-56432-081-2
  15. دیده بان حقوق بشر-هفت سال مناقشه در قره باغ کوهستانی ISBN 1-56432-142-8
  16. ایاز مطلب اف همچنان در روسیه
  17. ایاز مطلب اف همچنان در روسیه
  18. «مصاحبه با ایاز مطلب‌اف». "Только армянская подлость может позволить обвинить самих азербайджанцев в организации геноцида в Ходжалы": Экс-президент Азербайджана (آژانس خبری رگنوم (روسیه))، ۲۶٫۰۲٫۲۰۰۴. بازبینی‌شده در ۲۲ فروردین ۱۳۹۱. 
  19. «مصاحبه با ایاز مطلب‌اف». "Антиазербайджанская революция прошла под красным знаменем": интервью экс-президента Азербайджана Аяза Муталибова ИА REGNUM (آژانس خبری رگنوم (روسیه))، ۰۶٫۰۲٫۲۰۰۶. بازبینی‌شده در ۲۲ فروردین ۱۳۹۱. 

پیوند به بیرون[ویرایش]