آذری‌های گرجستان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
Gürcüstan azərbaycanlıları
آذری های گرجستان
Nariman Narimanov Abdulla Shaig Fatih Akın Alimardan Topchubashov
Geysar Kashiyeva Zabit Samedov Nigar Shikhlinskaya
جمعیت کل
۲۸۴۷۶۱ (آمار ۲۰۰۲)[۱]
مناطق دارای جمعیت قابل توجه
کومو کارتلی • شیدا کارتلی • تفلیس • کاختی • متسختا-متیانتی
زبان‌ها

ترکی آذربایجانی • گرجی

Pht-Vugar Ibadov eurovision (5).jpg

بخشی از مقاله‌های مرتبط با
مردم آذری

فرهنگ

معماری • هنر • آشپزی
رقص • لباس • فولکوریک • ادبیات
زبان • موسیقی • تئاتر • دین

بر حسب مناطق زندگی

ایران • جمهوری آذربایجان • گرجستان

ترکمنستان • آمریکا • روسیه (داغستان)
ترکیه • فرانسه • ارمنستان • بریتانیا

بلاروس • قزاقستان • قرقیزستان • ازبکستان

کانادا • آلمان • اوکراین • خارج از کشور

آزارها

وقایع مارس • ژانویه سیاه
کشتار خوجالی

اخراج از ارمنستان

درگاه آذربایجان

آذری‌های گرجستان (به ترکی آذربایجانی: Gürcüstan azərbaycanlıları) (به گرجی: აზერბაიჯანელები საქართველოში) شاخه‌ای از مردم آذری ساکن قفقاز هستند که پس از فروپاشی شوروی سابق در گرجستان کنونی و عموما در بخش‌های هم‌مرز با جمهوری آذربایجان و عمدتا در منطقه تاریخی بورچالی سکونت دارند. بر پایه سرشماری سال ۲۰۰۲ گرجستان، تعداد آذری‌ها ۲۸۴٬۷۶۱ نفر سرشماری شده‌است.[۲] که ۶٫۵٪ از کل جمعیت این کشور را مردم آذری تشکیل می‌دهد. امروزه تجمع سکونت آذری‌ها در شهرهای مختلف استان‌های کومو کارتلی، شیدا کارتلی، متسختا-متیانتی و کاختی می‌باشد. آذری‌ها دارای اقلیتی بزرگ در تفلیس پایتخت گرجستان و در سایر مناطق گرجستان نیز به صورت اقلیت‌های کوچکی زندگی می‌کنند.[۳]

فرهنگ و زبان[ویرایش]

مغازه قالی‌فروشان آذربایجانی گرجستان در سال ۱۹۰۰

آذری‌ها گرچه در حفظ هویت زبانی و فرهنگی خاص خود کوشا بوده‌اند ولی به دلیل همزیستی با مردم گرجی تاثیراتی از آنان نیز گرفته‌اند. آذری‌های گرجستان به زبان ترکی آذربایجانی به عنوان زبان نخست می‌نگرند ولی در تفلیس عموما علاوه بر ترکی آذربایجانی از زبان گرجی و زبان روسی بهره می‌گیرند. اما غالب آذربایجانی‌های روستاهای استان کاختی و کومو کارتلی توانایی صحبت کردن به زبان گرجی را ندارند.[۴] با توجه به سرشماری سال ۲۰۰۲، تنها ۴۳۰۲۴ از ۲۸۴۷۶۱ آذری گرجستان قادر به تکلم به زبان گرجی هستند.[۵]در بین عموم مردم زبان روسی عنوان محبوب‌ترین زبان دوم را با ۷۵،۲۰۷ گویشور در بین آذری‌های گرجستان دارا می‌باشد.[۵]

آذری‌های گرجستان بر اساس قوانین مصوب شوروی که هم‌اکنون نیز به اجرا گذاشته می‌شود در آموزش متوسطه به زبان ترکی آذربایجانی به تحصیل می‌پردازند.[۶] در سال ۲۰۱۰، ترکی آذربایجانی به عنوان زبان آموزش در ۱۲۴ مدرسه در سراسر کشور تدریس می‌شد.[۷] اغلب جوانان نیز تحصیلات عالیه را در دانشگاه‌های جمهوری آذربایجان سپری می‌کنند.[۴]

از سال ۱۹۲۲ میلادی نمایش‌نامه‌هایی به ترکی آذربایجانی توسط هنرمندان آذری به اجرا درمی‌آید[۸] و از مراکز فرهنگی آذربایجانی نیز علاوه بر تفلیس در مارنئولی فعال است. اهالی گرجستانی آذربایجانی‌تبار از طرف بنیاد حیدر علی‌اف و کمیته رسیدگی به امور آذری‌های خارج از وطن نیز مورد حمایت قرار می‌گیرند.[۹] و ۱۵ کتابخانهٔ عمومی دارای کتب به زبان ترکی آذربایجانی در سطح کشور گرجستان فعال می‌باشد.[۱۰] و سه روزنامهٔ دولتی در گرجستان که یکی از آنها در تفلیس و دو روزنامه در مارنئولی منتشر می‌گردد.[۱۱] و پنج دقیقه[۱۲] اخبار مرتبط با آذری‌های گرجستان به زبان ترکی آذربایجانی هر هفته پخش می‌شود.[۱۳]

دین[ویرایش]

دین آذری‌های گرجستان اسلام است، ۸۰٪ آنان را شیعیان و ۲۰٪ را اهل تسنن تشکیل می‌دهد.[۱۴] قانون اساسی گرجستان آزادی دینی اقوام مسلمان آذری را تصویب کرده‌است و بزرگترین مسجد شیعیان گرجستان توسط شاه اسماعیل به سال ۱۵۲۴ میلادی بنا شده‌است.[۱۵] دوران حکومت‌های کمونیستی مصادف با تخریب اماکن مقدس مسلمانان آذری بود.[۱۶] پس از اتمام تخریب مساجد شیعیان در سال ۱۹۵۱ آذری‌های شیعه در مسجد اهل تسنن که تنها مسجد باقی‌مانده در تفلیس بود برای عبادت مورد استفاده قرار می‌گرفت که قسمت شیعه و سنی مسجد توسط یک پرده از وسط جدا شده‌بود. از سال ۱۹۹۶ با برداشتن پرده هر دو مذهب در کنار همدیگر از این مسجد استفاده می‌کنند. [۱۶] نماز جمعه نیز به صورت شیفتی در دو نوبت قبل از ظهر و بعد از ظهر، توسط آذربایجانی‌های شیعه و مسلمانان سنی در تفلیس انجام می‌گیرد.

امروزه مسلمانان گرجستان حدود ۳۰۰ مسجد را اداره می‌کنند که بیشتر آنان در اختیار مسلمانان سنی‌مذهب است، مسجدهای مهم شیعیان اکثریت آذری گرجستان عبارتند از:[۱۷]

۱. مساجد جامع تفلیس

۲. مسجد امام علی (ع) مارنئولی

۳. مسجد مراغه گاردابانی (که قبل از انقلاب اسلامی به وسیله ایرانیان اهل مراغه تأسیس شده است)؛

۴. مسجد خوئی (که قبلا فعالیتهای اجتماعی داشته‌اند ولی اکنون متروکه است!)

۵. مسجد اهل بیت (ع) در منطقه "سوغانلو" از توابع شهر تفلیس

۶. مسجد حضرت رسول (ص) در ده کیلومتری شهر مارنئولی

مؤسسات فعال شیعیان[۱۷]

۱. مؤسسه حکمت اهل بیت (ع)؛ در شهر گاردابانی؛ به سرپرستی «نامیک حسین‌اف».

۲. جمعیت الزهراء (س)؛ در شهر گاردابانی؛ به سرپرستی «خانم گل شه» که مؤسسه‌ای محلی برای فعالیتهای زنان مسلمان است.

۳. مؤسسه آل البیت (ع)؛ در شهر تفلیس؛ به سرپرستی «حجت الاسلام دهسرخی» که وابسته به مؤسسه آل البیت قم است.

۴. مؤسسه ایمان؛ در شهر تفلیس؛ به سرپرستی «نامیک حسین» که مؤسسه‌ای خیریه و فعال در آموزش‌های غیر حضوری اسلامی است.

۵. مؤسسه اهل بیت (ع)؛ در شهر مارنئولی؛ به سرپرستی «راسم محمد اف».

۶. انجمن جوانان مسجد امام علی (ع)؛ در شهر مارنئولی؛ که گروهی فعال و شیعه هستند که به صورت خود گردان اداره می‌شوند و به فعالیت‌های اجتماعی نظیر سرپرستی ایتام و ایجاد کلاس‌های فرهنگی مشغول هستند.

۷. مؤسسه الحکمة؛ وابسته به حوزه علمیه نجف اشرف.

همچنین تعدادی مدارس حوزوی و اسلامی در کنار مساجد ایجاد شده و فعالیت می‌کنند. جامعة المصطفی (ص) العالمیة نیز به تازگی شعبه‌ای در این کشور راه اندازی کرده است.

جمعیت[ویرایش]

پراکنش آذری‌های گرجستان در سال ۲۰۰۲[۱۸]
منطقه جغرافیایی جمعیت اقوام آذربایجانی %اقوام آذربایجانی
تفلیس (پایتخت) ۱۰٬۹۴۲ ۱٫۰
کومو کارتلی ۲۲۴٬۶۰۶ ۴۵٫۱
مارنئولی ۹۸٬۲۴۵ ۸۳٫۱
گاردابانی ۴۹٬۹۹۳ ۴۳٫۷
بولنیسی ۴۹٬۲۰۶ ۶۶٫۰
دمانیسی ۱۸٬۷۱۴ ۶۶٫۸
روستاوی ۴٬۹۹۳ ۴٫۳
تسالکا ۱٬۹۹۲ ۹٫۵
تتری تسقارو ۱٬۶۴۱ ۶٫۵
کاختی ۴۰٬۰۳۶ ۹٫۸
ساگارجو ۱۸٬۹۰۷ ۳۱٫۹
لاگودخی ۱۱٬۳۹۲ ۲۲٫۳
تلاوی ۸٬۳۷۸ ۱۲٫۴
ددوپلیس تسقارو ۱٬۰۱۹ ۳٫۳
شیدا کارتلی ۵٬۷۶۸ ۱٫۸
کاسپی ۳٬۹۶۲ ۷٫۶
کارلی ۱٬۱۸۳ ۲٫۳
متسختا-متیانتی ۲٬۲۴۸ ۱٫۸
متسختا ۲٬۲۳۶ ۳٫۴
  • تغییرات جمعیتی سال‌های ۱۹۳۹, ۱۹۵۹, ۱۹۷۰, ۱۹۷۹, ۱۹۸۹[۱۹] و ۲۰۰۲ آذربایجانی‌های گرجستان[۲۰]
سال جمعیت اقوام آذری‌ % اقوام آذری
۱۹۳۹ ۱۸۸٬۰۵۸ ۵٫۳
۱۹۵۹ ۱۵۳٬۶۰۰ ۳٫۸
۱۹۷۰ ۲۱۷٬۷۵۸ ۴٫۶
۱۹۷۹ ۲۵۵٬۶۷۸ ۵٫۱
۱۹۸۹ ۳۰۷٬۵۵۶ ۵٫۷
۲۰۰۲ ۲۸۴٬۷۶۱ ۶٫۵

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. Ethnic Groups By Major Administrative-Territorial Units)
  2. State Statistics Department of Georgia: 2002 census (retrieved 16 July 2006)
  3. Alexander Kukhianidze, "Statistical Yearbook of Georgia, 2005: Population" (607kb, Microsoft Word Document).
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ Nikoloz Gogitidze: We Are All from the Caucasus.
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ 2002 Census in Georgia: Population by Native Language.
  6. http://www.una.ge/pdfs/publications/survey_report_eng.pdf
  7. Rashad Rustamov. Education Ministers of Azerbaijan and Georgia to Discuss Decrease of Azeri Teachers in Georgian Schools. 1news.az. 7 October 2010.
  8. Ilham Rahimli. Azeri Theatre of Tiflis. Baku, 2006
  9. Azeri Cultural Centre in Marneuli. Diversity.ge.
  10. Diversity.ge - Culture.
  11. Diversity.ge - Ethnic Periodicals.
  12. National Integration and Tolerance in Georgia. Assessment Survey Report 2007-2008.
  13. Diversity.ge - Radio in Minority Languages.
  14. Cornell, Svante E. , Autonomy and Conflict: Ethnoterritoriality and Separatism in the South Caucasus – Case in Georgia. Department of Peace and Conflict Research, Report No. ۶۱. p. ۱۶۰. University of Uppsala, ISBN 91-506-1600-5.
  15. (گرجی) Ancient Towns of Georgia: Tbilisi (۲nd ed.). Tbilisi, 2006. ISBN 99940-0-923-0
  16. ۱۶٫۰ ۱۶٫۱ Zaza Piralishvili. Conflicts in the Caucasus - International Conference. 'Religion'. October 2012.
  17. ۱۷٫۰ ۱۷٫۱ خبرگزاری اهل‌بیت - وضعیت شیعیان در گرجستان
  18. http://www.geostat.ge/cms/site images/ files/english/census/2002/03 Ethnic Composition.pdf
  19. Demoscope Weekly - Appendix (in Russian). Last updated 15 August 2006 (retrieved 25 August 2006)
  20. The ethnic structure of the population of Georgia (in English language)

پیوند به بیرون[ویرایش]