پرچم

برای دیگر کاربردها، پرچم (ابهام‌زدایی) را ببینید.

• برای دیگر کاربردها پرچم (ابهام‌زدایی) را ببینید.

پرچم ایران.

پرچم افغانستان.

پرچم تاجیکستان.

پَرچَم یا دِرَفْش (به فارسی افغانستان: بیرق یا جَهَنده) نماد یک گروه، سازمان، یا کشور است که بیشتر روی پارچه یا کاغذ به صورت رنگی درست می‌شود.

نقشه‌ی جهان که در آن پرچم بیش‌تر کشورهای جهان را نشان می‌دهد.

پیرامون واژه

بر طبق منابع ترکیه‌ای واژه «پرچم» که به صورت وام‌واژه در ترکی عثمانی وجود داشته، واژه‌ای پارسی است که همان «پرچم» یا «پرچمنده» یا «برچم» یا «برچمنده» معنی می‌دهد و از «پر» (گونه قدیمی‌تر «بر»، به معنی «جلو» و یا به معنی «روی»، «بالای») و فعل «چمیدن» به معنی «پیچ و خم خوردن» تشکیل شده‌است. در لغتنامه دهخدا جزء واژه‌های غیرپارسی دسته‌بندی نشده‌است، بعضی گفته‌اند این واژه ریشه خارجی دارد اما شواهدی در این باره در دست نیست. این واژه در آغاز به معنی دیگری بوده اما بعدها در پارسی ایران جای واژه ترکی «بیرق» را گرفته‌است:

بر سر بیرق بلاف پرچم گوید منم

طره ٔ خاتون صبح بر تتق روزگار

و باز:...پرچم منگوله یا شرابهٔ ابریشمی، موی یا دم غژگاو را می‌گفتند که بر سر درفش و نیزه می‌بستند. این واژه با مرور زمان، به حکم اطلاق جزء بر کل، بر خود بیرق یا درفش نیز اطلاق شده و نخستین فرهنگستان ایران کاربرد آن را به همین معنی و به جای علم و بیرق تأیید کرده‌است. در گذشته به پرچم یا بیرقی که در جنگ‌ها استفاده می‌شده «درفش» می‌گفتند که آن هم از فعل «دِرَفشیدن» یا «دِرُوْشیدن» در گویش‌ها به معنی «نوعی لرزیدن» است. از دیگر واژه‌های بیگانه برای این واژه در زبان فارسی «عَلَمْ» می‌باشد.

تاریخچه

درفش کاویانی در دوره ی ساسانیان که پرچم ایران بود؛ نخستین پرچم امپراتوری ِ ایران شناخته شده‌است.

پرچم کشورها

• پرچم ایران
• پرچم گرجستان
• پرچم تاجیکستان
• پرچم ترکیه
• پرچم افغانستان
• پرچم آمریکا
• پرچم استرالیا
• پرچم عراق
• پرچم اسرائیل
• پرچم فرانسه
• پرچم جمهوری آذربایجان
• پرچم ارمنستان
• پرچم کردستان

جُستارهای وابسته

• نشان‌بر
• پرچم دزدان دریایی

پیوند به بیرون

• نوشتار پرچم، در دانشنامه ی بزرگ اسلامی

پانویس

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ پرچم موجود است.