نبرد استالینگراد
مختصات: ۴۸°۴۲′ شمالی ۴۴°۳۱′ شرقی / ۴۸.۷۰۰° شمالی ۴۴.۵۱۷° شرقی
| نبرد استالینگراد | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| بخشی از جنگ جهانی دوم | |||||||
 استالینگراد پس از نبرد |
|||||||
|
|||||||
| واحدهای درگیر | |||||||
| ۲۷۰٬۰۰۰ نفر در آغاز نبرد و ۱٬۰۱۱٬۰۰ نفر در هنگام ضدحمله شوروی | ۱۸۷٬۰۰۰ نفر در آغاز نبرد و ۱٬۷۰۰٬۰۰۰ نفر در هنگام ضدحمله شوروی | ||||||
| نیروها | |||||||
| ۲۷۰٬۰۰۰ نفر در آغاز نبرد و ۱٬۰۱۱٬۰۰ نفر در هنگام ضدحمله شوروی | ۱۸۷٬۰۰۰ نفر در آغاز نبرد و ۱٬۷۰۰٬۰۰۰ نفر در هنگام ضدحمله شوروی | ||||||
| تلفات | |||||||
| ۸۰۰٬۰۰۰ نفر کشته یا مجروح و ۹۱٬۰۰۰ نفر اسیر | ۱٬۱۰۰٬۰۰۰ نفر کشته و افزون بر ۴۰٬۰۰۰ نفر کشته از شهروندان عادی | ||||||
نبرد استالینگراد (تابستان ۱۹۴۲ - ۲ فوریه ۱۹۴۳)، یکی از مهلکترین و سرنوشتسازترین نبردهای جنگ جهانی دوم و تمام تاریخ بشر بود. در این نبرد ارتش آلمان نازی و متحدان آن بهمنظور فتح شهر استالینگراد (ولگوگراد کنونی)، به آن یورش بردند که پس از چندین ماه درگیری خونین، در سوم فوریه ۱۹۴۳ آلمانها شکست خورده و این شهر توسط ژنرال روکوسوفسکی آزاد گردید و فیلدمارشال «فون پاولوس» (Von Paulus) به اتفاق ۲۵۰۰ افسر عالی رتبه که ۲۴ نفر از آنها را ژنرالها تشکیل میدادند، تسلیم ارتش شوروی شدند. خشونت این درگیری از تمامی منازعات جنگ جهانی اول بیشتر بود و هنگام جنگ، شهر به کشتارگاهی عظیم تبدیل گشت.
محتویات |
شرح نبرد[ویرایش]
استالینگراد یکی از شهرهای اصلی صنعتی شوروی و نزدیک به ساحل رود ولگا بود که در آن کارخانههای بزرگ ساخت جنگافزار و تراکتور وجود داشت. فتح این شهر برای آدولف هیتلر، امتیاز بزرگی به حساب میآمد و موجب گسستن مسیرهای حمل و نقل شوروی در جنوب روسیه از طریق رود ولگا میشد. در اواخر ماه اوت ۱۹۴۲، ارتش چهارم زرهی لشکر زرهی آلمان از جانب شمال شرق و همزمان ارتش ششم به فرماندهی فون پاولوس، به همراه تانکها و ۳۳۰٬۰۰۰ نفر از بهترین قوای ارتش آلمان، از سمت شرق به شهر حمله کردند، در ۲۳ اوت، هواپیماهای لوفتوافه (نیروی هوایی آلمان)، بارانی از بمبهای آتشزا بر شهر فرو ریختند که بیشتر بناهای چوبی شهر را به خاکستر تبدیل نمود. گردان شصت و دوم شوروی به فرماندهی ژنرال واسیلی چویکوف، سرسختانه برای دفاع از شهر مقاومت کردند و در خیابانها و خانه به خانه با آلمانیها جنگیدند. شهر به جهنم سوزانی از دود و آتش تبدیل شد و در هر لحظه صدها گلوله توپ و خمپاره و بمب در گوشه و کنار آن منفجر میشد. بحرانیترین زمان برای روسها در اواسط ماه اکتبر بود که نیروهای آلمان، آنها را تا نزدیکی رود ولگا به عقب راندند. نیروهای شوروی با استفاده از کرجیها و قایقها از طرف دیگر ساحل این رود، مهمات تهیه میکردند که این گذرگاهها در آن هنگام توسط نیروهای آلمان به رگبار بسته شدند. با این وجود آلمانها، بهخاطر تلفات زیاد، فرسودگی و فرا رسیدن سرمای طاقتفرسا، از ادامه جنگ دلسرد شده بودند. علیرغم تضمین فرمانده لوفتوافه، هرمان گورینگ، هواپیماهای باربری قادر نبودند تا سیصد تُن مهماتی که آلمانها روزانه بهآن احتیاج داشتند، را به آنان برسانند و تانکهایشان در جنگهای پیوسته خیابانی کاری از پیش نمیبردند. نبرد استالینگراد به دلیل پافشاری طرفین برای پیروزی مبدل به پیکار خونینی شد که در آن آلمانها اجازه عقب نشینی نداشتند.
| جنگ جهانی دوم |
| نیروهای درگیر |
|---|
| ایتالیا - ارتش آلمان نازی |
| نیرویهای شبهنظامی |
| اساس - اساس مسلح - پارتیزانها |
| نبردهای عمده |
| نبرد استالینگراد - نبرد کیف - نبرد کورسک - نبرد دونکرک - نبرد نرماندی - نبرد ایو جیما - نبرد بریتانیا - نبرد میدوی - نبرد برلین - نبرد اوکیناوا |
در نوزدهم ماه نوامبر، نیروهای شوروی با طرح ژنرال ژوکوف، یک ضد حمله گازانبری (دوجانبه) بزرگ را از دو سمت شمال و جنوب شهر علیه قوای آلمان، به اجرا گذاشتند و به زودی پاولوس و نیروهایش در محاصره قرار گرفتند. فیلدمارشال فون پاولوس که مهمات بسیار کمی برای مبارزه با شورویها داشت و خود را در معرض نابودی میدید، از هیتلر درخواست کرد تا با عقب نشینی ارتش ششم و ملحق شدن آنان به نیروهای اصلی در غرب موافقت کند اما هیتلر با جواب: «نه عقب نشینی کن و نه تسلیم شو.»، به آنها فرمان داد تا آخرین نفس بجنگند. پاولوس با سرپیچی از فرمان هیتلر، در ۳۱ ژانویه ۱۹۴۳ خود را تسلیم نمود. ۹۱٬۰۰۰ مرد یخزده و گرسنه آنچه بود که از ارتش زرهی عظیم چهارم و ششم آلمان باقی ماند که همگی به همراه ۲۴ ژنرال آلمانی به اسارت گرفتهشدند. ۲۵۰٬۰۰۰ جسد متعلق به آلمانها و رومانیاییها توسط نیروهای شوروی، در داخل و حومه شهر پیدا شد. کل تلفات نیروهای محور (آلمان، ایتالیا، رومانی و مجارستان) چیزی حدود ۸۰۰٬۰۰۰ نفر تخمین زده شدهاست. تاریخنگاران رسمی ارتش روسیه، برآورد میکنند که ۱٬۱۰۰٬۰۰۰ تن از سربازان شوروی برای دفاع از شهر جان باخته یا مجروح و مفقود شدهاند و رقم نیروهای مردمی و غیر نظامی کشتهشده در نبرد حدود ۴۰٬۰۰۰ نفر تخمین زده شده است.
در نتیجه شکست در این نبرد، گارد آلمان در شرق کاملاً باز شد و این کشور ۳۰ درصد نیروهای خود را از دست داد و در سراشیبی اضمحلال قرار گرفت.
در نوامبر سال ۱۹۴۳ در کنفرانس تهران، وینستون چرچیل نخستوزیر بریتانیا، شمشیری ساخته شده در کشورش با نام «شمشیر استالینگراد» را به استالین اهدا نمود که بر تیغه آن این کلمات حک شده بود: «به شهروندان استالینگراد با قلبهای پولادینشان، هدیهای از شاه جورج ششم، بهعنوان نشان تکریم مردم بریتانیا.»
ارتش سرخ با پیروزی در این نبرد، راه رسیدن به قدرت جهانی را برای شوروی هموار ساخت. موقعیت برتر شوروی، به مثابه طرف تعیین کننده در مذاکرات، در کنفرانس یالتا در فوریه ۱۹۴۵، ناشی از موقعیت آن در تناسب قوای نظامی جنگ جهانی بود.
جستارهای وابسته[ویرایش]
منابع[ویرایش]
- «نبرد استالینگراد» (انگلیسی). دانشنامه بریتانیکا، ۲۰۰۸. بازبینیشده در ۱۳ مه ۲۰۰۸.
- «جنگ جهانی دوم (استالینگراد و عقبنشینی آلمان)» (انگلیسی). دانشنامه بریتانیکا، ۲۰۰۸. بازبینیشده در ۱۳ مه ۲۰۰۸.
- «نبرد استالینگراد» (انگلیسی). دانشنامه انکارتا، ۲۰۰۸. بازبینیشده در ۱۸ ژوئیه ۲۰۰۸.
- شوروی در جنگ دوم جهانی، وبگاه لوموند دیپلوماتیک
پیوند به بیرون[ویرایش]
 |
در ویکیانبار پروندههایی دربارهٔ نبرد استالینگراد موجود است. |
