برهان‌الدین ربانی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
برهان‌الدین ربانی
Burhanuddin Rabbani Cropped DVIDS.jpg
برهان‌الدین ربانی در دسامبر ۲۰۱۰
دهمین رئیس‌جمهور افغانستان
(دولت اسلامی)
مشغول به کار
۱۳ نوامبر ۲۰۰۱ – ۲۲ دسامبر ۲۰۰۱
نخست‌وزیرعبدالغفور روان فرهادی
پس ازصبغت‌الله مجددی
پیش ازمحمد عمر
مشغول به کار
۲۸ ژوئن ۱۹۹۲ – ۲۷ سپتامبر ۱۹۹۶
نخست‌وزیرAbdul Sabur Farid Kohistani
گلبدین حکمتیار
Arsala Rahmani (کفیل)
احمدشاه احمدزی (کفیل)
پس ازصبغت‌الله مجددی
پیش ازمحمد عمر
(Emir and Head of the Supreme Council)
ائتلاف شمال
مشغول به کار
۲۷ سپتامبر ۱۹۹۶ – ۱۳ نوامبر ۲۰۰۱
نخست‌وزیرگلبدین حکمتیار
عبدالرحیم غفورزی
عبدالغفور روان فرهادی
پس ازتشکیل پست
پیش ازانحلال پست
نمایندهٔ دوره‌ پانزدهم پارلمان افغانستان
مشغول به کار
۱۳۸۴ – ۱۳۸۹
حوزه انتخاباتیولایت بدخشان
رئیس شورای عالی صلح
مشغول به کار
۱۳۸۹ – ۱۳۹۰
اطلاعات شخصی
زاده۲۰ سپتامبر ۱۹۴۰
۲۹ سنبله (شهریور)[نیازمند منبع] ۱۳۱۹
ولایت بدخشان، پادشاهی افغانستان
درگذشت۲۰ سپتامبر ۲۰۱۱ (۷۱ سال)
۲۹ سنبله (شهریور) ۱۳۹۰
کابل، افغانستان
حزب سیاسیرهبر جمعیت اسلامی افغانستان
فرزندانصلاح‌الدین ربانی
محل
تحصیل
دانشگاه کابل
دانشگاه الازهر
مذهباسلام سنی
قومیتتاجیک

برهان‌الدین ربانی (زاده: ۲۹ شهریور/سنبله ۱۳۱۹ در فیض‌آباد - ۲۹ شهریور ۱۳۹۰ در کابل) سیاست‌مدار تاجیک تبار افغانستانی، یکی از رهبران مجاهدین، رهبر حزب جمعیت اسلامی، نماینده مردم ولایت بدخشان در مجلس پانزدهم نمایندگان و دهمین رئیس جمهور افغانستان بود. وی در یک حمله انتحاری در خانه‌اش در محله وزیر اکبرخان کابل کشته شد. ربانی در زمان مرگ رئیس شورای عالی صلح در افغانستان و مذاکره‌کننده ارشد دولت با گروه طالبان بود.

تولد[ویرایش]

ربانی زادهٔ ۲۹ شهریور/سنبله ۱۳۱۹ (۲۰ سپتامبر ۱۹۴۰) در شهر فیض‌آباد مرکز ولایت بدخشان افغانستان است. وی در افغانستان، به استاد ربانی و پروفسور ربانی نیز مشهور است.

تحصیلات[ویرایش]

او در سال ۱۳۴۲ از دانشکده شرعیات (الهیات) کابل فارغ‌التحصیل شد و در سال ۱۳۴۷ به خاطر ادامه تحصیلات عالی به مصر رفت و در دانشگاه الازهر به تحصیل پرداخت. وی در مصر تحت تأثیر اندیشه‌های اخوان‌المسلمین قرار گرفت.

جمعیت اسلامی افغانستان[ویرایش]

در سال ۱۳۳۶ در دانشکده شرعیات دانشگاه کابل همراه دیگر استادان آن دانشگاه نظیر استاد غلام محمد نیازی، سید محمد موسی توانا، وفی‌الله سمیعی (آخرین وزیر عدلیهٔ حکومت ظاهرشاه)، استاد محمد فاضل، عبدالعزیز فروغ، سید احمد ترجمان و هدایت نهضت جوانان مسلمان را تأسیس کردند که با استعفای غلام محمد نیازی از رهبری آن در سال ۱۳۵۱، ربانی رهبری آن را با نام جمعیت اسلامی افغانستان به دوش گرفت.

با کودتای محمد داوودخان در سال ۱۳۵۲، اعضا و هواداران نهضت اسلامی افغانستان (اخوانی‌ها) تحت فشار رژیم وقت، که تحت تأثیر شاخهٔ پرچم حزب دموکراتیک خلق افغانستان بود، قرار گرفتند. افسران و نظامیانی که محمد داوودخان را در کودتا یاری رسانیده بودند به احزاب کمونیستی افغانستان تعلق داشتند و در آن سال‌ها و در دههٔ دموکراسی، مبارزان رقیب هم محسوب می‌شدند؛ آن‌ها در مکاتب، دانشگاه‌ها و مراکز علمی و ادوار دولتی باهم درگیری‌هایی داشتند. با قدرت گرفتن آن‌ها، مخصوصاً وزیر داخلهٔ وقت که عضو حزب خلق بود، دستگیری وسیع و گستردهٔ اعضای اسلام‌گرای رقیب آن‌ها در شهرهای مختلف افغانستان آغاز شد.

در سال ۱۳۵۳ ربانی و عده‌ای دیگر از فعالان اسلام‌گرا که تحت تعقیب حکومت داوودخان بودند، از افغانستان خارج شده و به پاکستان فرار کردند. در آن‌جا احزاب اسلام‌گرا و حکومت ذوالفقار علی بوتو که روابط سردی با دولت افغانستان به خاطر مسئلهٔ پشتونستان داشت، از آن‌ها پذیرایی کرده و دست به مسلح کردن مهاجران نهضت اسلامی زد تا آن‌ها را برای براندازی حکومت داوود خان آماده کند. اما عده‌ای از رهبران نهضت اسلامی از جمله ربانی مخالف جنگ مسلحانه علیه حکومت داوودخان بوده‌اند؛ آن‌ها به خاطر نزدیکی روابط بعضی از حلقه‌های نهضت اسلامی به دولت وقت پاکستان، عناصر میانه‌روتر مهاجران که زیر فشار قرار گرفته بودند، پاکستان را ترک کردند؛ ربانی در آن میان به عربستان سعودی سفر کرد.

مشی حزبی[ویرایش]

حزب او یکی از قویترین احزاب سیاسی در کنار دیگر احزاب مخالف دولت افغانستان بود. این حزب مشی معتدلی داشته و به باور کارشناسان مسائل سیاسی افغانستان، از آغاز تأسیس تحت تأثیر جنبش اخوان المسلمین بوده‌است.

ربانی تا پایان حکومت‌های تحت حمایت شوروی سابق همواره با آن‌ها درگیر و خواهان خروج نیروهای شوروی سابق از افغانستان و سپردن حکومت به مجاهدین افغان بود.

ریاست‌جمهوری[ویرایش]

ربانی پس از پیروزی مجاهدین و شکست دولت نجیب الله احمدزی در ۱ تیر/سرطان ۱۳۷۱ (۲۸ ژوئن ۱۹۹۲)، طبق توافق‌نامه گروه‌های مجاهد افغانستان در کنفرانس اسلام‌آباد، به عنوان دومین رئیس‌جمهور موقت افغانستان بعد از دوره دو ماهه صبغت‌الله مجددی برگزیده شده بود تا در دورهٔ چهارماههٔ ریاست خود زمینهٔ انتخابات را فراهم کند. اما بر اثر جنگ‌های شدید، و نقض توافقات از طرف جناح‌های مختلف، زمینهٔ انتخابات فراهم نشد و ربانی برای تعیین رئیس‌جمهور بعد از خود شورای اهل حل و عقد را در شهر هرات افغانستان و با حضور شخصیت‌های مختلف از اقوام و نواحی مختلف افغانستان برگزار کرد.

شورای حل و عقد نیز در ۹ دی/جدی ۱۳۷۱ (۳۰ دسامبر سال ۱۹۹۲) برهان‌الدین ربانی را به عنوان نخستین رئیس‌جمهور رسمی حکومت مجاهدین در افغانستان برگزید.

عقب‌نشینی از کابل[ویرایش]

برهان‌الدین ربانی - صدای آمریکا - ۳۰ نوامبر ۲۰۰۱

حکومت مجاهدین در ۵ مهر/میزان ۱۳۷۵ (۲۶ سپتامبر ۱۹۹۶) کابل را که زیر حملات شدید قرار داشت ترک کرد و این شهر به دست طالبان افتاد. اما ربانی که مقر حکومت را به شهر مزار شریف انتقال داده بود هنوز به عنوان رئیس‌جمهور رسمی افغانستان شناخته می‌شد؛ هرچند به مرور زمان قلمرواش کوچک‌تر می‌شد تا این‌که در اواخر حکومت طالبان، فقط بر سی درصد خاک کشور تسلط داشت و بقیهٔ نقاط به دست طالبان افتاده بود.

پایان ریاست‌جمهوری[ویرایش]

با حمله آمریکا به افغانستان و شکست طالبان، حامد کرزی در اجلاس بن رئیس‌جمهور دولت موقت افغانستان شد. برهان‌الدین ربانی در ۱ دی/جدی ۱۳۸۰ (۲۲ دسامبر سال ۲۰۰۱) طی مراسمی رسمی حکومت را به ادارهٔ موقت افغانستان تحویل داد.

ربانی در پارلمان[ویرایش]

Vladimir Putin 22 October 2001-2.jpg

او در انتخابات پارلمانی افغانستان در سال ۱۳۸۴ شرکت کرد و به عنوان نمایندهٔ مردم ولایت بدخشان، عضویت پارلمان افغانستان را به دست آورد.[۱]


حمایت از کرزی[ویرایش]

ربانی در انتخابات ریاست‌جمهوری افغانستان در سال ۱۳۸۸ از حامد کرزی حمایت کرد.[۱]

جبههٔ ملی افغانستان[ویرایش]

ربانی در سال ۱۳۸۶ با جمعی از سران جهادی و احزاب کمونیستی سابق جبهه‌ای به نام جبهه ملی را به منظور اصلاحات سیاسی در کشور تشکیل داد. تقویت نقش جامعه مدنی، دفاع از حقوق بشر و تغییر نظام سیاسی افغانستان از ریاستی به پارلمانی، برخی از خواسته‌های مطرح این حزب بود.[۲] پس از ترور برهان‌الدین ربانی برخی چهره‌های مطرح سیاسی همانند احمد ضیاء مسعود، محمد محقق و عبدالرشید دوستم در ۲۰ عقرب/آبان ۱۳۹۰ اقدام به بازسازی این جبهه نمود و جبهه نو ملی افغانستان که به جبهه ملی دوم نیز شناخته می‌شود را تشکیل دادند.[۳] رهبری جبهه ملی دوم در اختیار احمد ضیاء مسعود که داماد برهان‌الدین ربانی و برادر احمدشاه مسعود است قرار گرفت.[۴]

ریاست شورای عالی صلح[ویرایش]

وی از سال ۱۳۸۹ خورشیدی تا پایان زندگی‌اش، ریاست شورای عالی صلح افغانستان که با حکم حامد کرزی تشکیل شده بود را بر عهده داشت.[۵]

پس از مرگ استاد ربانی مسئولیت شورای عالی صلح به بزرگترین فرزندش صلاح الدین ربانی سپرده شد.

این شورا وظیفهٔ مذاکره با گروه طالبان با هدف دستیابی به صلح پایدار و یافتن راهی مسالمت‌آمیز برای پایان دادن به درگیری‌ها در افغانستان را بر عهده دارد.

مرگ[ویرایش]

برهان‌الدین ربانی در ۲۹ سنبله/شهریور ۱۳۹۰ در اثر یک انفجار انتحاری در منزل خود کشته شد.[۶]

در زمان انفجار بمب، تعدادی از اعضای شورای عالی صلح افغانستان در منزل وی با دو نفر از اعضای طالبان در حال گفتگو بودند که یکی از نمایندگان طالبان، مواد منفجره‌ای که در دستارش (عمامه‌ای که بر روی سر می‌بندند) پنهان کرده بود را منفجر می‌کند.[۷]

این نمایندهٔ طالبان، به واسطهٔ معصوم استانکزی رئیس دبیرخانهٔ شورای عالی صلح و رحمت‌الله واحدیار یک عضو این شورا، برای صحبت در مورد تلاش‌های صلح و مذاکره با گروه طالبان به خانه آقای ربانی راه یافته بود.[۸]

برهان‌الدین ربانی از مخالفان طالبان بود و مدتی پیش از مرگش در سخنانی از طالبان به دلیل استفاده از «کودکان» در حملات انتحاری و درگیری‌ها به شدت انتقاد کرده بود.

ربانی، یک هفته قبل از ترور شدنش، برای شرکت در اجلاسی تحت عنوان «بیداری اسلامی» به تهران سفر کرد.[۹] وی در سالروز تولد خود (۲۰ سپتامبر) و در آستانه ۷۱ سالگی بر اثر انفجاری در خانه‌اش در کابل کشته شد.[۱۰]

پانویس[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ «برهان الدین ربانی؛ رئیس جمهور دولت مجاهدین». BBC News فارسی. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۵-۲۶.
  2. «اعلام موجودیت «جبهه ملی» افغانستان به رهبری ربانی». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۵-۲۶.
  3. «طرفداران نظام پارلمانی در افغانستان جبهه سیاسی تشکیل دادند». BBC News فارسی. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۵-۲۶.
  4. سی، داوود ناجی بی بی. «سوال رهبری جمعیت بعد از برهان الدین ربانی». BBC News فارسی. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۵-۲۶.
  5. پروفسور ربانی رئیس شورای عالی صلح افغانستان شد
  6. «Afghan peace council chief killed». پرس‌تی‌وی. ۲۹ شهریور ۱۳۹۰. دریافت‌شده در ۲۹ شهریور ۱۳۹۰.
  7. «پروفیسور برهان الدین ربانی به شهادت رسید». پیام آفتاب. ۲۹ سنبله ۱۳۹۰. دریافت‌شده در ۳۰ سنبله ۱۳۹۰.
  8. «پروفیسور برهان‌الدین ربانی به شهادت رسید». پیام آفتاب. ۲۹ سنبله ۱۳۹۰. دریافت‌شده در ۳۰ سنبله ۱۳۹۰.
  9. «برهان‌الدین ربانی ترور شد». آفتاب. ۲۹ شهریور ۱۳۹۰.
  10. «برهان‌الدین ربانی در کابل کشته شد». بی‌بی‌سی فارسی. ۲۰ سپتامبر ۲۰۱۱.

پایگاه شرق

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]