دولت اسلامی افغانستان

دولت اسلامی افغانستان د افغانستان اسلامی دولت  (پشتو) Da Afǧānestãn Islâmi Dawlat
۱۹۹۲–۱۹۹۶ ۱۹۹۶–۲۰۰۱: تنها در منطقه ائتلاف شمال ۲۰۰۱–۲۰۰۲
پرچم نشان ملی
شعار: «لا إله إلا الله محمد رسول‌الله»
سرود: «قلعه اسلام قلب آسیا» (۱۹۹۲–۱۹۹۹؛ ۲۰۰۲)
وضعیت	جنگ داخلی بی حکومتی
پایتخت	کابل (دوژور؛ ۱۹۹۲–۱۹۹۶، ۲۰۰۱–۲۰۰۲)
پایتخت در تبعید	تالقان (۱۹۹۶–۲۰۰۰) فیض‌آباد (۲۰۰۰–۲۰۰۱)
زبان(های) رسمی	دری، پشتو
زبان(های) رایج	عربی، ازبکی
دین(ها)	اسلام
نام(های) اهلیت	افغان
حکومت	دولت اسلامی
رئیس‌جمهور
• ۱۹۹۲ (سرپرست)	صبغت‌الله مجددی
• ۱۹۹۲–۲۰۰۱	برهان‌الدین ربانی
• ۲۰۰۱–۲۰۰۲ (سرپرست)	حامد کرزی
معاون رئیس‌جمهور
• ۱۹۹۲	عبدالرسول سیاف
• ۱۹۹۲–۱۹۹۳	مولوی میرحمزه
• ۱۹۹۳–۱۹۹۴	محمد شاه فضلی
• ۱۹۹۳–۱۹۹۶	محمد نبی محمدی
رئیس‌الوزرا
• ۱۹۹۲	عبدل کوهستانی
• ۱۹۹۳–۱۹۹۴	گلبدین حکمتیار
• ۱۹۹۴–۱۹۹۵ (سرپرست)	ارسلا رحمانی دولت
• ۱۹۹۵–۱۹۹۶ (سرپرست)	احمدشاه احمدزی
• ۱۹۹۶–۱۹۹۷	گلبدین حکمتیار
• ۱۹۹۷	عبدالرحیم غفورزی
دوره تاریخی	جنگ داخلی • جنگ علیه تروریسم
• توافقنامه پیشاور	۲۴ آوریل ۱۹۹۲
• اعلام دولت	۲۸ آوریل ۱۹۹۲
• تصرف کابل توسط طالبان	۲۷ سپتامبر ۱۹۹۶
• ائتلاف شمال	۱۹۹۶–۲۰۰۱
• حمله آمریکا	۷ اکتبر ۲۰۰۱
• سقوط کابل	۱۳ نوامبر ۲۰۰۱
• گردهمایی بزرگ اضطراری	۱۱ ژوئن ۲۰۰۲
واحد پول	افغانی (AFN)
پیش‌شماره تلفنی	۹۳+
پیشین پسین ۱۹۹۲: جمهوری افغانستان ۲۰۰۱: امارت اسلامی افغانستان ۱۹۹۶: امارت اسلامی افغانستان ۲۰۰۲: دولت اسلامی انتقالی افغانستان
امروز بخشی از	افغانستان

دولت اسلامی افغانستان، نام رسمی کشور افغانستان پس از سقوط رژیم کمونیستی و فروپاشی جمهوری دموکراتیک افغانستان در سال ۱۳۷۱ خورشیدی بود. این دولت که به‌عنوان جانشین دولت کمونیستی شکل گرفت، حاصل پیروزی نیروهای مجاهدین بر حکومت محمد نجیب‌الله بود. ریاست این دولت را برهان‌الدین ربانی، رهبر حزب جمعیت اسلامی، از ۷ تیر ۱۳۷۱ بر عهده گرفت. ربانی که پیش‌تر استاد الهیات در دانشگاه کابل بود و از رهبران کلیدی مجاهدین در جنگ با شوروی به‌شمار می‌رفت، به‌عنوان ششمین رئیس‌جمهور افغانستان و دومین حاکم غیرپشتون پس از حبیب‌الله کلکانی به قدرت رسید. دوران اوج این دولت اگرچه با به‌رسمیت‌شناسی بین‌المللی همراه بود، اما از همان ابتدا با جنگ‌های داخلی شدید میان گروه‌های مختلف مجاهدین، به‌ویژه درگیری‌های خونین میان دولت اسلامی و گلبدین حکمتیار، همراه شد. این ناآرامی‌ها زمینه‌ساز ظهور طالبان در سال ۱۳۷۲ شد. طالبان سرانجام در ۵ مهر ۱۳۷۵، کابل را تصرف کردند و و امارت اسلامی افغانستان را تأسیس نمودند. با این حال دولت اسلامی همچنان به‌عنوان دولت به‌رسمیت‌شناخته‌شدهٔ بین‌المللی افغانستان باقی ماند و ربانی به‌عنوان رئیس‌جمهور در شمال کشور به فعالیت خود ادامه داد. دولت اسلامی در این دوره کنترل خود را بر بخش‌هایی از شمال افغانستان حفظ کرد و پایتخت‌های آن به‌ترتیب در تالقان و فیض‌آباد قرار داشت.

پس از حملات ۱۱ سپتامبر و مداخلهٔ نظامی ایالات متحده، طالبان در ۱۳ آبان ۱۳۸۰ سقوط کرد و دولت اسلامی بار دیگر به کابل بازگشت. سرانجام در ۳۰ آذر ۱۳۸۰، برهان‌الدین ربانی در یک مراسم رسمی، قدرت را به دولت موقت افغانستان به رهبری حامد کرزی واگذار کرد و بدین‌ترتیب دولت اسلامی افغانستان رسماً منحل شد. این دولت موقت در ۲۳ خرداد ۱۳۸۱ با دولت اسلامی انتقالی افغانستان جایگزین شد که همچنان به‌ریاست حامد کرزی اداره می‌شد.

پیشینه و شکل‌گیری دولت

پس از امضای توافقنامهٔ ژنو در ۲۵ فروردین ۱۳۶۶، نیروهای شوروی در تاریخ ۲۶ بهمن ۱۳۶۷ آخرین سربازان خود را از افغانستان خارج کردند. برخلاف پیش‌بینی مجاهدین مبنی بر سقوط سریع رژیم کمونیستی، دولت به رهبری محمد نجیب‌الله توانست با حمایت تسلیحاتی و مالی اتحاد جماهیر شوروی، حدود سه سال و سه ماه پس از خروج شوروی دوام آورد. با این حال فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی در ۵ دی ۱۳۷۰ و قطع کامل حمایت‌های آن از جمهوری دموکراتیک افغانستان، زمینه را برای سقوط نهایی این دولت فراهم کرد. سرانجام در ۸ اردیبهشت ۱۳۷۱ مجاهدین پس از سال‌ها جنگ، موفق به تصرف کابل و سرنگونی دولت نجیب‌الله شدند. همزمان با نزدیک شدن به سقوط دولت کمونیستی، رهبران گروه‌های مجاهدین مستقر در پیشاور پاکستان، در تاریخ ۴ اردیبهشت ۱۳۷۱ توافقنامه‌ای را برای تشکیل دولت جدید اعلام کردند. این توافقنامه که با نام توافقنامهٔ پیشاور شناخته می‌شود، در ۶ اردیبهشت ۱۳۷۱ به امضای گروه‌های مختلف مجاهدین رسید.

مهم‌ترین مفاد این توافقنامه که چارچوب تشکیل دولت اسلامی افغانستان را تعیین می‌کرد، به شرح زیر بود:

• تشکیل یک نهاد متشکل از ۵۱ نفر به رهبری صبغت‌الله مجددی برای انتقال قدرت از دولت نجیب‌الله.
• انتخاب صبغت‌الله مجددی به عنوان رئیس‌جمهور موقت به مدت دو ماه یعنی از ۸ اردیبهشت تا ۷ تیر ۱۳۷۱.
• پس از پایان دورهٔ مجددی، برهان‌الدین ربانی، رهبر حزب جمعیت اسلامی، به عنوان رئیس‌جمهور موقت جانشین او می‌شد.
• احمدشاه مسعود به عنوان وزیر دفاع دولت موقت تعیین شد.
• پیش‌بینی تشکیل شورای ملی برای تصویب قانون اساسی موقت و سپس دولتی انتقالی به مدت ۱۸ ماه و در نهایت برگزاری انتخابات.

دولت اسلامی افغانستان فعالیت رسمی خود را در ۸ اردیبهشت ۱۳۷۱ آغاز کرد. با این حال، این توافقنامه از همان ابتدا با مخالفت شدید گلبدین حکمتیار، رهبر حزب اسلامی، روبه‌رو شد و او از پذیرش آن سرباز زد. این مخالفت، دولت تازه‌تشکیل‌شده را از همان آغاز با بحران مواجه ساخت و زمینه‌ساز جنگ‌های داخلی خونین میان گروه‌های مجاهدین شد.

منابع

• مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Islamic State of Afghanistan». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی.