طاهر بن عبدالله

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
طاهر بن عبدالله
امیر طاهری
دوران ۲۳۰-۲۴۸ (قمری)
۸۴۵-۸۶۲ (میلادی)
پیش از محمد بن طاهر
پس از عبدالله بن طاهر
دودمان طاهریان
فرزندان محمد بن طاهر

طاهر بن عبدالله را طاهر دوم و با کنیهٔ ابوطیب نیز می‌خوانند بعد از مرگ پدرش در سال ۲۳۰ هجری حکومت خراسان را بر دست آورد پیش از به قدرت رسیدن از جانب پدر مأمور جنگ درمنطقهٔ غور شده بود طاهر بن عبدالله در مجموع هجده سال در خلال دوران خلافت واثق، متوکل و منتصر و مدتی در زمان خلافت مستعین والی خراسان بود و در این دوره شغل اصلیش نبردبا خوارج بود که همچنان در منطقه فعال بودند.

پیشرفت شغلی طاهر[ویرایش]

طاهر بن عبدالله که بیشتر عمر خود را تا آن زمان به عنوان رئیس شرطه و شهربانی بغداد در آن شهر زندگی کرده بود، در زمان ولایت پدرش، وی به خراسان آمده و درایام نزدیک به مرگ عبدالله وی مسئولیت‌های بیشتری برعهده گرفت و حتی از جانب پدرش حکم حکومت خراسان و سیستان را دریافت نمود واحتمالا این تصمیم به این دلیل بود که وی در امر جانشینی دارای استقلال کامل داشته‌است.[۱]

حکومت[ویرایش]

هنگامی که خبر درگذشت عبدالله بن طاهر به دارالخلافه بغداد رسید، واثق به توصیهٔ وزیرش محمد بن عبدالملک قصد انتخاب اسحاق بن ابراهیم مصعبی، پسرعموی طاهر ذوالیمینین، را به عنوان فرماندار و والی خراسان را داشت و حتی در همین زمان، دستور کتابت حکم وی را نیز صادر نمود ولی اندکی بعد به خاطر رقابتی که بین این وزیر و وزیر سابق احمد ابن ابی داوود وجود داشت و با راهنمایی‌های وی از این کار منصرف شد و حکم ولایت را به طاهر بن عبدالله داد. طاهر بن عبدالله در مجموع هجده سال و در خلال دوران خلافت واثق، متوکل، منتصر و مدتی در زمان خلافت مستعین والی خراسان بود در این ایام مشغلهٔ اصلی او نبرد با خوارج که قدرت گرفته بودند بود. طاهر بن عبدالله که خود قبل از رسیدن به حکومت خراسان والی طبرستان بود؛ و بعد برادر خود ،محمد بن عبدالله، را به طبرستان فرستاد و بعد از مدتی به سبب مرگ اسحاق بن ابراهیم مصعبی مجبور شد وی را به بغداد فرستاد و برادر دیگرش سلیمان بن عبدالله را به حکومت در سراسر طبرستان منصوب کرد. در زمان سلیمان، نایب او محمد بن اوس بنای ظلم وستم در این ناحیه گذاشته و اسباب تنفر مردم طبرستان را از طاهریان فراهم کرده بود. سیستان نیز در این سال‌ها چندان آرام نبود زیرا عبدالله بن طاهر برای حل مسئله سیستان و تثبیت امور توفیق چندانی نداشت. طاهر بن عبدالله ابراهیم بن حصین قوسی را بر حکومت سیستان ابقا کرد که در زمان او یکی از عیاران به نام احمد قولی درناحیهٔ بست به مخالفت با طاهریان پرداخت ولی از نیروهای ابراهیم بن حصین شکست خورد. صالح بن نصر از بزرگان بست برای حفظ موقعیت خود به بهانه دفع خوارج موفق شد گروه‌های مطوعه را دور خود جمع کند و در این زمان طاهر بن عبدالله بیشتر درگیر کشاکش میان صالح بن نصر و ابراهیم بن حصین والی او درسیستان بود تا این که اقدام صالح در زرنج باعث رنجش مردم و عیاران شد. وی یعقوب و عیاران را به جهت دفع خوارج و جنگ با ابراهیم از زرنج به بیرون فرستاد و سرانجام اختلاف صالح با یعقوب به به شکست صالح بن نصر انجامید.[۲]

روابط با خلافت[ویرایش]

واثق سعی می‌کرد روابط بهتری با طاهر بن عبدالله داشته باشد. بعد از مرگ ابراهیم مصعبی، واثق یک نامه به طاهر فرستاد به این متن: امیر مؤمنان نسبت به تو ملتزم است که با هر فایدت و نعمت تو را از مواهب خدای تهنیت گوید و از حادثات مقدروی تو را تسلیت گوید. امیر مؤمنان در مصیبت محمد تورا به ثواب و پاداش برای مطیعان فرمان خویش به هنگام مصیبت‌ها نهاده تسلیت می‌گوید. واثق در این نامه براطاعت خدا و انجام فرمان خدا توسط طاهر اشاره دارد. طاهربن عبدالله از زمان حکمرانی خویش همیشه سعی در برقرار نمودن عدالت و بهبود وضعیت رعایا داشته و از مفاسد و خوشگذرانی به شدت کنار گرفته بود که بعضی موقع با خلفای عباسی روابط خوب و در بعضی مواقع هم رابطهٔ نه چندان مطلوب داشت. مورخین اشاره می‌کنند که وی بر طریقی درست بر خراسان حکم رانده و همهٔ امور در زمان او به راه بوده‌است.[۳]

مرگ طاهر[ویرایش]

طاهر بن عبدالله در سن ۴۴ سالگی در ماه رجب سال ۲۴۸ قمری از دنیا رفت و این چنین که مرگ وی موجب آرامش دارالحکومه نشینان شد زیرا به گفتهٔ یعقوبی، اطرافیان خلیفه از هیچ‌کس بیمناک نبودند که از طاهر بن عبدالله بر حکومت ترس داشتند.[۴]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • اطلس تاریخ ایران
  • رضائی، عبدالعظیم. تاریخ ده هزار ساله ایران. ج. دوم. چاپ دهم. انتشارات دُر و چاپ و انتشارات اقبال، ۱۳۷۸. ۲۴۸. 
  • باسورث، ک. ا. «طاهریان و صفاریان». ریچارد نلسون فرای. در تاریخ ایران کمبریج. ج. 4. ترجمهٔ حسن انوشه. تهران: انتشارات امیرکبیر، 1390. شابک ‎۹۷۸-۹۶۴-۰۰-۰۳۰۲-۲. 
  • اکبری، امیر. «طاهر بن عبدالله و امارت او در خراسان». در طاهریان از آغاز تا انجام. ج. ۱. مشهد: آستان قدس رضوی، ۱۳۸۸.