علی بن احمد نسوی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

ابوالحسن علی بن احمد نسوی یا استاد مختص[۱] (۳۹۳ ق ۴۷۲ ق) (۱۰۱۱–۱۰۷۵ م) ریاضی‌دان ایرانی که در نجوم، منطق، فلسفه و پزشکی هم کار کرد. وی از اعضای دارالحکمه بود.

وی شاگرد کوشیار گیلانی بود و نقش مهمی در ایجاد و انتشار عملیات ریاضی مثل جذر و ریشه سوم (کعب) اعداد صحیح و اعشاری داشته‌است. همچنین از کسانی است کسرهای دهدهی را جانشین کسرهای شصتگانی می‌کند.

آثار[ویرایش]

  • المغنی فی الحساب الهندی: دربارهٔ ریاضیات هندی به فارسی نوشت و آن را به عربی ترجمه کرد.
  • الاشباع: در مورد قضیه منلایوس است که وی با مطالعه ترجمه ثابت ابن قره و نصیر الدین طوسی از لمعه ارشمیدس آنرا به عربی نوشت.[۲]
  • کتاب الحساب: در این کتاب تقسیم اعداد اعشاری و استخراج جذر و کعب را (جذر عدد ۵۷٬۳۴۲؛ کعب عدد ۲۹۶و۶۵۲و۳) تقریباً به روش امروزی شرح می‌دهد و سیستم اعداد دهدهی را جانشین سیستم شصتگانی می‌کند.
  • المقنع
  • الشباع فی شرح اشکال القطاع
  • کتابی دربارهٔ «اشکره داری» (نگهداری مرغان شکاری) که در سن ۷۹ سالگی نوشت.
  • صورالکواکب عبدالرحمن صوفی را خلاصه کرد و به سید مرتضی تقدیم کرد.[۳]

پانویس[ویرایش]

  1. روضة المنجمین، شهمردان ابن ابی الخیر، تصحیح و تحقیق جلیل اخوان زنجانی، مرکز نشر میراث مکتوب، ص 529
  2. Saidan, A. S. (1970–1980). "Nasawī, ʿAlī Ibn Aḥmad al-". Dictionary of Scientific Biography. New York: Charles Scribner's Sons. ISBN 978-0-684-10114-9.
  3. شهمردان بن ابی الخیر رازی (۱۳۸۲). روضة المنجمین. تهران: میراث مکتوب و مجلس شورای اسلامی. صص. ۵۲۹. شابک ۹۶۴-۶۷۸۱-۷۹-۹.

منابع[ویرایش]