مسجد جامع تون

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
مسجد جامع تون

مسجد جامع فردوس

اطلاعات اولیه
موقعیت ایران فردوس, ایران
سیستم مختصات جغرافیایی ۳۴°۰′۲۷.۹″ شمالی ۵۸°۹′۳۱.۴″ شرقی / ۳۴.۰۰۷۷۵۰° شمالی ۵۸.۱۵۸۷۲۲° شرقی / 34.007750; 58.158722مختصات: ۳۴°۰′۲۷.۹″ شمالی ۵۸°۹′۳۱.۴″ شرقی / ۳۴.۰۰۷۷۵۰° شمالی ۵۸.۱۵۸۷۲۲° شرقی / 34.007750; 58.158722
وابسته به دین یا مذهب شیعه
استان استان خراسان جنوبی
کلان‌شهر شهرستان فردوس
شرح معماری
نوع معماری مسجد
سال پایان ساخت قرن هفتم
مسجد جامع تون
Ferdows Congregation Mosque.JPG
نام مسجد جامع تون
کشور Flag of Iran.svg ایران
شهرستان فردوس
اطلاعات اثر
نوع بنا مسجد
کاربری مسجد
کاربری کنونی عبادت، تاریخی
دیرینگی حدود ۱٬۰۰۰ سال
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت ۱۲۲۲
شبستان آخوند ملااکبر مسجد جامع تون قبل از زلزله سال ۱۳۴۷

مسجد جامع تون، که امروزه بیشتر مسجد جامع قدیم نامیده می‌شود، از جمله نقاط دیدنی شهر فردوس می‌باشد که در محوطهٔ باستانی تون در جنوب غربی این شهر قرار دارد.

مسجد جامع تون متعلق به دوره سلجوقیان بوده‌است و نخستین باری که از آن در کتب تاریخی یاد شده، در احسن‌التقاسم مقدسی متعلق به نیمهٔ دوم سده چهارم هجری است.[۱]

مسجدی که امروزه به یادگار مانده، از مساجد دو ایوانی سبک خراسانی است که ایوان شرقی و پایاب مسجد در زلزله‌ای مهیب در اوایل دوره صفویه فرو ریخته و به جز ایوان قبله و گنبدخانه‌های طرفین آن، سه ضلع دیگر در دوره صفوی با کمی عقب‌نشینی از هر ضلع، مجدداً بازسازی شده‌اند.[۲] [۱]

معماری و تزئینات آجرنمای ایوان غربی این بنا مربوط به قرن پنجم و ششم هجری قمری و دوره سلجوقی است[۲] و در جبهه شرقی آن، در اوایل دورهٔ قاجار شبستانی به نام شبستان آخوند ملااکبر احداث شده‌است.[۲] این شبستان دارای صد ستون قطور بوده که در زمین‌لرزهٔ سال ۱۳۴۷ به کلی تخریب شد.[۲] این مسجد با شمارهٔ ۱۲۲۲ در فهرست آثار ملی کشور ثبت شده‌است.[۲] [۳]

ایوان این مسجد ۱۶ متر ارتفاع دارد و پوشش آن طاق و تویزه است که ویژگی سبک معماری خراسانی است. آجرنمای تزئینی این ایوان، تکرار یک شکل هندسی در قالب‌های ۶۰ در ۶۰ سانتی‌متر است. در فضاهای خالی این نمای آجری، قطعات کاشی جای داشته که امروزه به جز ۳ یا ۴ قطعه آن هم به طور غیر منظم، هیچ نشانی از کاشی‌ها دیده نمی‌شود. همچنین در نمای پوشش داخلی ایوان، آثاری از نقاشی بر روی گچ دیده می‌شود.[۴]

پانویس[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ «عملیات بام سازی مسجد جامع فردوس به پایان رسید»(فارسی)‎. خبرگزاری میراث فرهنگی، ۲۶ دی ۱۳۸۶. بازبینی‌شده در دی ۱۳۸۷. 
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ ۲٫۴ «مرمت مسجد جامع فردوس آغاز شد»(فارسی)‎. خبرگزاری میراث فرهنگی، ۵ آبان ۱۳۸۶. بازبینی‌شده در دی ۱۳۸۷. 
  3. «آغاز عملیات مرمت مسجدجامع فردوس»(فارسی)‎. وب‌گاه رسمی روزنامهٔ کیهان، ۲۴ مهر ۱۳۸۶. بازبینی‌شده در دی ۱۳۸۷. 
  4. «دیرینه‌های پایدار، مسجد جامع تون». وب‌گاه رسمی روزنامهٔ خراسان، ۶ مرداد ۱۳۸۸. بازبینی‌شده در تیر ۱۳۸۸. 

پیوند به بیرون[ویرایش]