مسجد جامع ساوه
مختصات: شرقی′۲۱°۵۰ شمالی′۰۰°۳۵ / ۵۰٫۳۵غرب ۳۵جنوب
| مسجد جامع ساوه | |
|---|---|
مسجد جامع ساوه |
|
| اطلاعات اولیه | |
| موقعیت |  ساوه, ایران |
| استان | استان مرکزی |
| کلانشهر | شهرستان ساوه |
| شرح معماری | |
| نوع معماری | مسجد |
| سال پایان ساخت | قرن دوازدهم |
مسجد جامع ساوه از اولین مسجدهایی است که در ایران و در شهر ساوه ساخته شده و طی سالها دورههای مختلف توسط هنرمندان ایرانی تزئین و مرمت شدهاست. هرچند این مسجد کهنسال در طول قرنها با توجه به تغییراتی که داشتهاست دیگر چیزی از آن مسجد اولیه باقی نماندهاست. این مسجد تماما از خشت و گل ساختهاست که در نوع بینظیر میباشد.[۱]
مسجد جامع ساوه که ۴ هزار و ۲۰۰ متر مربع وسعت دارد در سال ۱۳۱۰ به عنوان نخستین مکان تاریخی استان مرکزی در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است.[۲] براساس آثار و بقاياي موجود بيانگر اين است که مکان مسجد فعلي در دوران باستان آتشکده بوده و در دوره اسلامي تبديل به مسجد شده است.[۳]
محتویات |
تاریخچه [ویرایش]
تا به حال بهطور دقیق تاریخ مسجد جامع ساوه تعیین نشده، اما قدیمیترین شیء که در این مجموعه پیدا شده، کتیبههایی است که در قرن چهارم نوشته شدهاند بنابراین این مسجد حداقل ۱۰۰۰ عمر دارد.
مسجد جامع ساوه در طول تاریخ تغییرات زیادی کرده؛ گنبدخانه مسجد که از قدیمیترین بخشهای آن است، قرن چهارم و پنجم در ضلع جنوبی بنا شده، مناره مسجد متعلق به قرن ششم است، ایوان غربی در قرن هشتم ساخته شدهاست.
این مسجد مانند شهر ساوه در زمان حمله مغول آسیبهای بسیازی دیدهاست بعد شده که دوران مختلف از جمله زمان قاجار مرمت شدهاست.[۴]
طراحی [ویرایش]
این مسجد مشتمل بر یک صحن و گنبدی در جنوب، دو ایوان، یک مناره، چند شبستان، محرابهایی متعدد و قدیمی با خطوط کوفی و دو محراب از دوره صفویه با خط ثلث است. این بنا دارای شبستانها و دهلیزهای زیبای آجری است که هر چشمه به عرض ۵/۳ و طول ۲۰ متر میباشد و از آثار قرن ششم و عصر سلجوقیان به شمار میرود. محراب آن دارای کتیبههای متعدد عمودی و افقی است که سه جانب آن را فرا گرفته و روی آن به خط ثلث و کوفی و سورههایی از قرآن مجید (سوره قدر، اخلاص، جمعه) گچبری شده و در ضلع غربی میان شبستانهای این بنا، ایوان باشکوه و رفیعی قرار دارد و در هر جانب این ایوان، حجرهای با درگاه تنگ و کوتاه نمودار است. گنبد مسجد به قطر ۱۴ و ارتفاع ۱۷ متر که ساق یا گردنه گنبد ۴ متر ارتفاع دارد و آراسته به کاشیهای معقر میباشد.[۵]
در گوشه شمال شرقی و بیرون از مسجد، منارهای رفیع و آجری مربوط به دوره سلجوقی واقع شدهاست.
قسمت پایین این مناره ساده و قسمتهای بالایی آن با نقوش آجری مزین شده و بر اساس شواهد و قراین، به مرور زمان قسمتی از آن تخریب یا ریزش کردهاست و ارتفاع فعلی آن ۱۴ متر و با قطر ۵/۳ متر میباشد. راه پلهای مارپیچ که به نقوش متنوع و برجسته مزین شده نیز در داخل آن وجود دارد. [۶]
دسترسی [ویرایش]
این مسجد در جنوبیترین نقطه شهر ساوه، در انتهای خیابان سلمان ساوجی واقع است.
نگارخانه [ویرایش]
-
گچبری ایوان مسجد جامع ساوه
-
یکی از حجرههای مسجد جامع ساوه
-
نمایی از داخل مسجد جامع ساوه
-
محراب مسجد جامع ساوه
-
قسمت زیرین گنبد مسجد جامع ساوه
جستارهای وابسته [ویرایش]
منابع [ویرایش]
- ↑ «مسجد جامع ساوه از اولين مساجد ساخته شده در ايران است». خبرگزاری قرآنی ايران، 23 مهر 1387. بازبینیشده در ۱۹ آگوست ۲۰۱۱.
- ↑ احسان صفاپور. «احتمال ثبت جهاني مسجد جامع ساوه قوت مي گيرد». خبرگزاری میراث فرهنگی، ۲ تیر ۱۳۸۵. بازبینیشده در ۱۹ آگوست ۲۰۱۱.
- ↑ «اتمام مرمت ايوان شاگرد مسجد جامع ساوه». پورتال اداره کل میراث فرهنگی استان مرکزی، ۵ اردیبهشت ۱۳۹۰. بازبینیشده در ۱۹ آگوست ۲۰۱۱.
- ↑ محمد مهدی بهمنی. «آشنایی با مسجد جامع ساوه». همشهری آنلاین، ۷ مهر ۱۳۸۶. بازبینیشده در ۳ نوامبر ۲۰۱۰.
- ↑ «مسجد جامع ساوه قابليت جهاني شدن دارد». خبرگزاری میراث فرهنگی، ۲۰ خرداد ۱۳۸۵. بازبینیشده در ۱۹ آگوست ۲۰۱۱.
- ↑ روزنامه قدس، شماره ۵۵۰۹ به تاریخ ۸/۱۲/۸۵، صفحه ۱۳
