خوسف

خوسف یکی از شهرهای استان خراسان جنوبی است که در شهرستان بیرجند قرار گرفته‌است و از مناطق کویری به حساب می‌آید. جمعیت این شهر بر اساس سرشماریسال ۱۳۸۵، برابر ۴۰۶۸ نفر گزارش شده‌است .

بر اساس لغت نامه دهخدا نام خوسف (خوس اف و یا خودس اف) در جنوب بیرجند ریشه در زبان گرجی دارد. اینکه خوسف چه زمانی به این نام نامیده شد واقعاً معلوم نیست ولی اساساً این منطقه را گرجی‌های و قبل از ظهور اسلام بنیاد نهادند. و بیشتر از آنچه امروز مورد توجه قرار گرفته از نظر اقتصادی و تجاری مورد توجه تجار و بازرگانان قرار داشت و از خوسف به عنوان یک کاروان سرای تجاری نام برده می‌شد. این منطقه بیشتر استراحتگاه تجار مختلف بویژه منزلگاهی برای بازرگانان گرجی در مسیر تجارت به هند بود. این شهر زادگاه تعدادی از مشاهیر بیرجند، چون دکتر غلامحسین شکوهی (پدر علم تعلیم و تربیت ایران و وزیر آموزش و پرورش دولت موقت)، دکتر احمد کامیابی مسک و سیما بینا (خواننده سنتی) بوده‌است.

خوسف همچنین زادگاه ابن حسام خوسفی شاعر و عارف شیعه قرن نهم هجری قمری و نگارنده خاوران نامه نیز می‌باشد.

این شهر دارای ارتفاع ۱۳۰۰ متر از سطح دریا می‌باشد.

پیشینه تاریخی خوسف به دوران قبل از اسلام می‌رسد و یکی از کهن‌ترین شهرهای جنوب خراسان محسوب شده که در منابع تاریخی ازآن با نامهای خسف، خسب، خوسف یاد شده‌است. در کتاب نزهه القلوب حمدا... مستوفی از خوسف به عنوان معظمات بلاد قهستان یاد شده‌است.

وجود بافت قدیمی با آثار تاریخی از ویژگی‌های شاخص این شهر محسوب می‌شود. این بافت که به لحاظ موقعیت طبیعی و واقع شدن بر روی هسته مقاوم، از زمین لرزه در امان مانده و یکی از سالمترین بافتهای تاریخی در منطقه به شمار می‌رود.

در رابطه با آثار تاریخی این شهر می‌توان به مسجد جامع خوسف، آرامگاه ابن حسام خوسفی، قلعه خوسف، خانه‌های علوی و مالکی و مدرسه ابن حسام اشاره نمود.