فردوس

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

پرش به: ناوبری, جستجو

'۰۱°۳۴ شمالی، '۱۰°۵۸ شرقی

برای دیگر کاربردها فردوس (ابهام‌زدایی) را ببینید.
فردوس
میدان جهاد فردوس
اطلاعات کلی
نام رسمی: فردوس
کشور: ایران
استان: خراسان جنوبی
شهرستان: فردوس
بخش: مرکزی
سال شهرشدن: ۱۳۰۴[۱]
فردوس
مردم
جمعیت ۲۳٫۴۰۵[۲]
رشد جمعیت: ۱٫۰٪
تراکم جمعیت: ۱۶۰۰
نفر بر کیلومتر مربع
زبان‌های گفتاری: فارسی
مذهب: اسلام (شیعه)
جغرافیای طبیعی
مساحت: ۱۴٫۵ کیلومتر مربع[۱]
ارتفاع از سطح دریا: ۱۲۹۳ متر[۳]
آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه: ۱۷٫۲
درجهٔ سانتی‌گراد[۴]
بارش سالانه: ۱۴۷٫۸ میلی‌متر[۴]‎
روزهای یخبندان سالانه: ۵۷٫۵ روز[۴]‎
اطلاعات شهری
شهردار: اسماعیل غفاری
ره‌آورد: زعفران، انار، پسته
پیش‌شماره تلفنی: ۰۵۳۴
وب‌گاه: http://sh-ferdows.ir

شهر فردوس مرکز شهرستان فردوس، در استان خراسان جنوبی، در فاصله ۳۴۵ کیلومتری جنوب مشهد و ۱۹۵ کیلومتری[۵] شمال غربی بیرجند و در مسیر محور اصلی ارتباطی استان‌های یزد، کرمان، اصفهان، بوشهر، هرمزگان و فارس به مشهد واقع است.[۶] شهر فردوس، از سطح دریا ۱۲۹۳ متر ارتفاع داشته[۳]‎ و بر طبق سرشماری سال ۱۳۸۵، ۲۳٫۴۰۵ نفر جمعیت دارد.[۲]

فردوس که تا ۱۳۰۸، تون نامیده می‌شده[۷]، امروزه به خاطر انار و زعفران مرغوبش شناخته شده‌است.[۸] [۹]

فهرست مندرجات

[ویرایش] پیشینه

حسن پیرنیا، در کتاب خود به اولین اشاره‌های تاریخی به منطقه‌ای که تون (فردوس) در آن واقع است می‌پردازد و می‌گوید: «از منطقه‌ای که تون در آن واقع شده‌است، در کتیبه داریوش با عنوان استاگارتیه یاد شده که نویسندگان قدیم ساکارتیا ضبط کرده‌اند.» این منطقه ابتدا زیر نفوذ مادها بوده و پس از عصر سلوکیان هم از طرف جنوب سرزمین پارت را محدود می‌کرده و جز قسمت تون و طبس، بقیه نواحی آن کویر خشک و بی‌آب و علف بوده‌است. هردوت، مردمان این ناحیه را طایفه‌ای از پارسی‌ها می‌داند و می‌گوید که به زبان پارسی سخن می‌گفتند و از راه شکار گورخر و غزال روزگار می‌گذراندند.[۱۰]

بررسی‌های باستان‌شناسی و وجود محوطه‌ها و تپه‌های باستانی، رونق این ناحیه را تا پیش از اسلام به‌خصوص در عصر تاریخی به اثبات رسانده‌است. [نیازمند منبع] قدیمی ترین آثار یافت‌شده در شهرستان فردوس توسط باستان‌شناسان میراث فرهنگی خراسان، مربوط به هزاره دوم پیش از میلاد[۷]‎[منابع بیشتری نیازست] است و از آن پس آثاری از هزاره اول، دوران ساسانیان و دوره‌های مختلف اسلامی یافت شده‌اند که تداوم حیات طولانی در این شهر را نشان می‌دهد.[۷]‎[منابع بیشتری نیازست]

این شهر تا سال ۱۳۰۸ خورشیدی، تون نام داشته[۷]‎ و در متون قدیمی اغلب به نام بلده طیبه تون و در مکاتبات دوره صفویه، به نام دارالمؤمنین تون نامیده شده‌است.[۷]‎ نخستین کتاب موجود که از تون نام برده، اشکال‌العالم جیهانی متعلق به قرن چهارم هجری است که از تون به عنوان شهری آباد و بزرگ یاد کرده‌است.[۷]‎ از آن به بعد نام تون به مناسبت‌های مختلف در متون و سفرنامه‌ها دیده شده و اغلب از آن به عنوان شهری بزرگ و آباد نام برده شده‌است.[۷]‎ دلایل و شواهد تاریخی نشان می‌دهد که در گذشته‌های دور که تون اهمیت و اعتباری تاریخی و جمعیتی داشته، به ویژه تا دوران اقتدار اسماعیلیه و حتی سده‌های پس از آن، به ولایت قهستان تعلق داشته‌است. ایالت تون یکی از مناطق قهستان بوده که بعد از الموت، دومین مرکز مهم فرقه اسماعیلیه بوده و تا حمله مغول دوام داشته‌است. آثار به جا مانده از دژهای آن دوران، مانند کوه قلعه فردوس، قلعه دختر بشرویه و قلعه حسن‌آباد هم اکنون نیز قابل مشاهده‌اند.

ناصرخسرو قبادیانی، در سدهٔ پنجم هجری، خبر از وجود چهارصد کارگاه زیلوبافی در شهر تون داده‌است:[۱۱]

«شهر تون شهر بزرگ بوده‌است اما در آن وقت که من دیدم اغلب خراب بود و بر صحرایی نهاده‌است و آب روان و کاریز دارد و بر جانب شرقی باغ‌های بسیار بود و حصاری محکم داشت. گفتند در این شهر چهارصد کارگاه بوده‌است که زیلو بافتندی و در شهر درخت پسته بسیار بود در سرای‌ها و مردم بلخ و تخارستان پندارند که پسته جز بر کوه نروید و نباشد.»

در بسیاری از دوره‌های زمانی، تون در کنار قائن، یکی از دو شهر مهم و بزرگ ولایت قهستان بوده و نامش را همراه قائن و گاه در ترکیب با آن، به صورت «تونوکین» (‌تون و قاین) به جای قهستان به کار می‌برده‌اند.[۱۲] مارکوپولو نیز در سفرنامه خود، از منطقهٔ قهستان با نام تونوکین یاد کرده که اشاره به تون و قاین دو شهر بزرگ این بلاد داشته‌است.[۱۳] در دوره‌های اخیر که قائن اهمیت پیشین خود را از دست داده بود، تون به همراه طبس منطقه واحدی را تشکیل داده و عبارت تون و طبس جای تون و قائن را گرفت.[۷]‎

مردم شهر تون در حمله مغول قتل عام شدند و چهل هزار نفر از اسماعیلیه در تون کشته شدند[۱۳]‎ به طوری که از کشته‌ها پشته و تپه ساخته شده و روی آن تپه، تخت هلاکوخان قرار داده شده‌است.[۱۴] این تپه که به «تخت هلاکو» معروف شده بود تا چند دهه قبل در نزدیکی خندق فردوس باقی مانده بود که متأسفانه در دهه‌های اخیر نابود گردید.[۱]

حمدالله مستوفی در نزهة‌القلوب در مورد فردوس گفته‌است: «در اول شهر بزرگ بوده و این زمان شهری وسط است و وضع آن شهر چنین نهاده‌اند که اول حصاری به غایت بزرگ نهاده و خندق عمیق بی‌آب دارد و بازار درگرد حصار درآورده و شهر و خانه‌ها در گرد بازار و باغات و توتستان‌ها در گرد خانه‌ها و غله‌زار در گرد باغات و در گرد غله‌زارها بندها بسته که آب باران می‌گیرند و آب بِدان غله می‌برند و در آن بندها خربزه بی‌آب زراعت می‌کنند که به غایت شیرین می‌باشد و آبش از کاریزها است و هوای معتدل و حاصلش غله و میوه و ابریشم باشد.[۱۳]‎» این شهر دارای ارگی بزرگ بود که ساخت آن را به عمرو لیث صفاری نسبت می‌دهند. در دوره صفویه و در زمان پادشاهی شاه تهماسب اول این ارگ مرمت گردید.[۱۳]‎

تون که در دورهٔ صفویه به خوبی رشد کرده بود، در قحطی قرن یازده بیشتر جمعیت خود را از دست داد.[۱۵]

در آغاز سده اخیر، هنوز فردوس از شهرهای مهم استان خراسان بود، به گونه‌ای که شهرداری فردوس که در سال ۱۳۰۴ تأسیس شد، از نخستین شهرداری‌های استان خراسان بزرگ بوده‌است.[۱۶]

[ویرایش] وجه تسمیه تون

تون، در «معجم‌البلدان»، سفیدی روی ناخن، در «برهان قاطع»، گلخن حمام، در «مؤیدالفضلا»، جامه شبروی، در «مجمع‌اللغات»، حمام و در «فرهنگ نظام»، خزانه و گنجینه معنی شده‌است. اما به دلیل مجاورت با طبس که به معنی چشمه آبگرم است، باید مفهوم سرزمین گرم را داشته باشد.[۱]

بنابر یک قول دیگر، نام فردوس در زمان ایران باستان، «تابان» بوده‌است که پس از حمله اعراب در زبان عربی تغییر شکل یافته و به صورت تون درآمده‌است.[۱۲]‎ بر طبق این قول، تابان و تابش که امروزه به نام فردوس و طبس شناخته می‌شوند، هر دو از شهرهای کهن ایران به شمار می‌روند.

[ویرایش] زمین‌لرزهٔ سال ۱۳۴۷

عکس هوایی از شهر فردوس قبل از زمین‌لرزه سال ۱۳۴۷
نوشتار اصلی: زمین‌لرزه دشت بیاض و فردوس

بزرگ‌ترین رویداد ناگواری که در سده اخیر در فردوس روی داد، زمین‌لرزه سال ۱۳۴۷ می‌باشد. در این زمین‌لرزه که ۷٫۳ درجه در مقیاس ریشتر شدت داشت[۱۷]، بخش عمدهٔ فردوس و روستاهای اطراف تخریب شد. پس از زلزلهٔ فردوس و تخریب شهر، یکی از علما و روحانیون بزرگ خراسان، دانش سخنور که در آن زمان در فردوس از محبوبیت بالایی برخوردار بود، مردم را ترغیب به مهاجرت و ساخت شهر جدید فردوس در محل اسلامیه کنونی نمود. به این ترتیب، تعدادی از مردم فردوس به این منطقه مهاجرت کردند ولی بخش عمده مردم در محلی که در نزدیکی شهر قدیمی ساخته شده بود، ساکن شدند. همچنین عدهٔ زیادی از ساکنان قبلی فردوس پس از این زمین‌لرزه به شهرهای مشهد و تهران مهاجرت کردند و جمعیت فردوس به شدت کاهش یافت. این زمین‌لرزه، آسیب جبران‌ناپذیری به فردوس وارد کرد و از اهمیت آن کاست.

[ویرایش] محله‌های فردوس

قبل از زمین‌لرزهٔ شهریور ۱۳۴۷، شهر فردوس دارای ۵ محله به نام‌های سادات، تالار، میدان، عنبری و سردشت بود.[۱۸]

محلهٔ سادات در جنوب غربی شهر، محلهٔ تالار در شمال شرقی، محلهٔ میدان در مرکز و شرق، محلهٔ عنبری در جنوب و جنوب شرقی و محلهٔ سردشت در شمال غربی شهر فردوس قرار داشتند. بازار شهر، مسجد جامع، مدرسه علمیه و مزار امام‌زادگان در محلهٔ میدان قرار داشتند.[۱۸]‎

همچنین فردوس دارای ۴ دروازه به نام‌های دروازه میدان، دروازه قاین، دروازه طبس و دروازه ملک بود.[۱۹]

پس از زمین‌لرزهٔ سال ۱۳۴۷، شهر در مجاورت شهر قبلی ساخته شد و محله‌های سابق در هم آمیخت.

[ویرایش] گویش فردوسی

مردم فردوس به گویش فردوسی سخن می‌گویند. این گویش در میان گویش‌های فارسی در خراسان، یکی از قدیمی‌ترین گویش‌ها به شمار می‌رود که تا حد بسیار زیادی ویژگی زبان فارسی را حفظ کرده و آهنگ زبان پارسی باستان را همچنان به همراه دارد. [نیازمند منبع] با این که این گویش از نظر واژگان موجود در آن زیرمجموعه‌ای از زبان پارسی است، به دلیل تفاوت ساختاری که در صرف افعال و جمله‌بندی با زبان رسمی کشور داشته، نسبت به سایر گویش‌های خراسان تا حدود زیادی از آلوده‌شدن به واژگان بیگانه مصون مانده‌است. آهنگ و وزن ادای کلمات در این گویش، به گونه‌ایست که درک آن برای شنوندهٔ ناآشنا بسیار دشوار می‌نماید به طوری که اغلب آن را یک زبان و نه گویش می‌پندارند.[نیازمند منبع]

مردم پنج محلهٔ فردوس، اگر چه همه از گویش فردوسی استفاده می‌کرده‌اند، ولی باز هم تفاوت‌هایی در گویش محله‌های مختلف وجود داشته، ولی این جدایی و اختلاف پس از زلزلهٔ سال ۱۳۴۷ یکی شده و به تدریج گویش‌های محله‌ها در هم آمیخت.[۲۰]

این گویش در تمامی سطح شهرستان و بخش‌هایی از شهرستان‌های مجاور از جمله قائن و گناباد رواج دارد. با این وجود، این گویش در روستاهای مختلف شهرستان فردوس به صورت‌های متفاوت بیان می‌شود. نکته جالب آنکه گویش برخی از روستاها که فاصله زیادی تا شهر فردوس دارند، کاملاً شبیه مردم فردوس بوده در حالی که گویش برخی روستاها که تنها چند کیلومتر با فردوس فاصله دارند، تفاوت زیادی با فردوس دارد.

[ویرایش] آب و هوا

دمای هوای فردوس با توجه به نزدیکی آن به کویر و کمبود رطوبت، بین شب و روز و تابستان و زمستان، اختلاف زیادی دارد. هوا در تابستان گرم و خشک و در زمستان سرد و بارانی است. عمدهٔ بارندگی سالانه، از آغاز آذر تا پایان فروردین صورت می‌گیرد. دی، سردترین ماه و تیر، گرم‌ترین ماه سال می‌باشد.


آب و هوای فردوس
ژانویه فوریه مارس آوریل مـــــه ژوئـن ژوئیـه آگوست سپتامبر اکتبـر نوامبر دسامبر سـال
گرم‌ترین
C°		 ۲۱٫۵ ۲۴٫۸ ۳۰ ۳۴٫۸ ۳۹٫۶ ۴۳٫۲ ۴۴٫۶ ۴۲٫۴ ۳۹٫۸ ۳۵ ۲۷٫۶ ۲۶ ۴۴٫۶
میانگین‌گرم‌ترین‌ها
C°		 ۱۰٫۳ ۱۲٫۷ ۱۷٫۳ ۲۴٫۷ ۳۰٫۳ ۳۵٫۷ ۳۶٫۶ ۳۵٫۲ ۳۲٫۳ ۲۵٫۸ ۱۸٫۹ ۱۲٫۹ ۲۴٫۴
میانگین‌سرد‌ترین‌ها
C°		 -۱ ۰٫۷ ۴٫۷ ۱۰٫۵ ۱۴٫۹ ۱۹٫۷ ۲۱٫۸ ۱۹٫۲ ۱۴٫۵ ۹٫۳ ۴٫۳ ۰٫۹ ۱۰٫۰
سردنرین
C°		 -۱۴٫۸ -۱۰ -۷٫۸ -۱٫۲ ۲٫۲ ۱۲٫۴ ۹٫۲ ۷٫۴ ۵٫۲ -۳٫۶ -۷٫۲ -۱۱٫۵ -۱۴٫۸
بارش
mm		 ۲۶ ۲۸ ۳۴٫۶ ۱۸٫۲ ۵٫۱ ۰٫۴ ۰٫۱ ۰٫۴ ۰٫۱ ۲٫۴ ۶٫۵ ۲۶ ۱۴۷٫۸


منبع [۴]‎ اکتبر ۲۰۰۸

[ویرایش] آموزش و فرهنگ

شهر فردوس در حال حاضر دارای چند مرکز آموزش عالی است:

همچنین این شهر دارای دو دبیرستان تیزهوشان شبانه‌روزی (پسرانه شهید بهشتی و دخترانه فرزانگان) وابسته به سازمان ملی پرورش استعدادهای درخشان است که از شهرستان‌های فردوس، گناباد، طبس، قائنات، سرایان، بشرویه و بجستان دانش‌آموز می‌پذیرد.[۲۲] در ایران تنها سه شهرستان دارای مرکز استعدادهای درخشان شبانه‌روزی هستند.[۲۳]

۹۱٫۱٪ از جمعیت شهر فردوس، و ۸۴٫۴٪ از مردم شهرستان فردوس باسوادند که این میزان، بسیار بالاتر از میانگین کشور و استان است.[۲۴]

در زمینهٔ هنری، خوشنویسان فردوس (برادران فراستی) جزء برجسته‌ترین خوشنویسان کشور هستند.[۲۵] همچنین تئاتر شهرستان فردوس به لحاظ کیفیت در سال ۱۳۸۴ رتبه اول کشوری و در جشنواره تئاتر فجر و تئاتر کودک و نوجوان مقام اول در سطح کشور را بدست آورد.[۲۵]‎

[ویرایش] گردشگری

قرار داشتن فردوس در مسیر ارتباطی استان‌های جنوبی ایران با مشهد، باعث شده که مسافران زیادی از این شهر عبور کنند، به گونه‌ای که تنها در فاصلهٔ روزهای ۲۸ اسفند ۱۳۸۷ تا ۱ فروردین ۱۳۸۸ بیش از یک میلیون و پانصد هزار نفر مسافر از این شهر عبور کرده‌اند که بیشترین تعداد مسافر در بین شهرهای استان خراسان جنوبی بوده‌است.[۲۶] همچنین سالانه حدود ۶ میلیون مسافر و زائر از این شهر عبور می‌کنند.[۲۷]

مکان‌های ییلاقی و تفریحی فردوس عمدتاً در شمال و شمال شرق آن و در مجاورت کوهستان‌های فردوس قرار گرفته‌اند. علاوه بر این، شهرستان فردوس، از جمله شهرستان‌های تاریخی کشور است که از ۱۹۰ اثر تاریخی شناسایی شده در آن، تاکنون ۹۰ اثر به ثبت آثار ملی رسیده‌اند.[۲۸] [۲۹]

مهم‌ترین مکان‌های تفریحی و گردشگری فردوس عبارتند از:

[ویرایش] آبگرم معدنی فردوس

نوشتار اصلی: آبگرم معدنی فردوس

آبگرم معدنی فردوس، یک چشمه آبگرم با خواص درمانی است که در فاصله حدود ۲۰ کیلومتری شمال شهر فردوس واقع شده‌است.[۱]

[ویرایش] شهر تاریخی تون

نمای درونی مدرسه علیا، ساخته شده در دوره صفوی
نمای بیرونی مدرسه علیا، ساخته شده در دوره صفوی
ایوان مسجد جامع فردوس

آثار به‌جا مانده از شهر باستانی تون، در بخش جنوب غربی شهر فردوس واقع شده که دربردارندهٔ چندین اثر تاریخی است که ۲۴ اثر آن در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده‌اند.[۳۰] مهمترین آثار تاریخی واقع در این محدوده عبارتند از:

مدرسه علمیه علیا
نوشتار اصلی: مدرسه علمیه علیا

این مدرسه در اواخر دوره حکومت صفویه به دست فردی به نام «میر علی بیک» ساخته شده و تا سال‌های پیش از زلزله سال ۱۳۴۷، به عنوان مدرسه مورد استفاده بوده‌است. از مشخصات بارز در معماری این مدرسه، تکرار فرم هشت ضلعی در قسمت‌های مختلف پلان آن است.[۱]

مسجد جامع تون
نوشتار اصلی: مسجد جامع تون

این مسجد، که امروزه بیشتر به نام مسجد جامع قدیم شناخته می‌شود، متعلق به دوره سلجوقیان بوده و با وجود تخریب بخش‌هایی از آن در زمین‌لرزهٔ فردوس، هنوز هم مورد استفاده نمازگزاران قرار می‌گیرد.[۱]

مسجد، آب انبار و حمام کوشک
نوشتار اصلی: مجموعه تاریخی کوشک

این مجموعه، شامل یک مسجد، حمام و آب‌انبار بوده و در شرق شهر تون و نزدیک به دروازه قاین قرار دارد. مسجد کوشک، قدیمی‌ترین مسجد در استان خراسان جنوبی است.[۳۱] بر بالای محراب این مسجد، کتیبه‌ای آراسته به گچ‌بری گل و بوته با تاریخ (۵۵۴ ه.ق) قرار دارد. بر اساس شواهد معماری موجود و فرم مسجد، بنای اولیه مسجد به اوایل اسلام برمی‌گردد. در جلوی ایوان ورودی مسجد کوشک و در داخل زمین، حمامی با همین نام وجود دارد که متعلق به دوره تیموریان است. در شمال شرقی ورودی مسجد نیز آب‌انباری با همان نام وجود دارد که از پیشینهٔ بالایی برخوردار است.[۱]

حوض‌انبار و مسجد سیدی

حوض‌انبار سیدی قدیمی‌ترین حوض‌انبار استان خراسان جنوبی محسوب می‌شود.[۳۱]‎ کتیبهٔ بنای این حوض به سال ۸۹۰ هجری است. مسجد سیدی در کنار این حوض‌انبار قرار گرفته‌است. شبستان زمستانی آن کاملاً خشت و گلی و متعلق به دورهٔ صفوی و شبستان تابستانی آن مربوط به دورهٔ قاجار است.[۳۱]‎

بارگاه امام‌زادگان سلطان محمد و ابراهیم

در انتهای راستهٔ بازار قدیم و پشت مسجد جامع تون، آرامگاهی است مشهور به مزار، که متعلق به سلطان محمد و سلطان ابراهیم از نوادگان امام موسی بن جعفر است. معماری این بنا مربوط به دوره تیموریان است.[۱]

[ویرایش] قنات بلده

نوشتار اصلی: قنات بلده فردوس

قنات بلده، یک رشته قنات با قدمت تاریخی است که بخش‌های عمده‌ای از زمین‌های کشاورزی نزدیک شهر فردوس را آبیاری می‌کند. خروجی این قنات در نزدیکی روستای باغستان علیا قرار دارد.

[ویرایش] کوه قلعه

نوشتار اصلی: کوه قلعه فردوس
نمایی از کوه قلعه فردوس

کوه قلعه، محل یکی از قلعه‌ها و دژهای اسماعیلیه بوده و در ۱۰ کیلومتری جنوب شهر فردوس قرار دارد.[۱] شیب تند و دسترسی دشوار این کوه، آن را مکانی مناسب برای ساخت دژ نظامی اسماعیلیه کرده‌بود.

[ویرایش] قلعهٔ حسن‌آباد

نوشتار اصلی: قلعه حسن‌آباد (فردوس)

قلعهٔ حسن‌آباد، شامل آثار به‌جای مانده از یکی از قلعه‌های اسماعیلیان بوده و مربوط به سده‌های ششم و هفتم هجری قمری است.[۳۰]‎ این اثر تاریخی، در ۸ کیلومتری شمال غرب فردوس و ۲ کیلومتری روستای متروکه حسن‌آباد قرار دارد.[۳۰]‎

این قلعه دارای تونلی آجری است که به کوه قلعه، یکی دیگر از قلعه‌های تاریخی اسماعیلیان، متصل است و این راه زیرزمینی این دو قلعه را به وسیله یک راه زیرزمینی دیگر به وسط شهر تاریخی تون متصل می‌کند. در داخل این تونل زیرزمینی که پس از زمین‌لرزهٔ سال ۱۳۴۷ کشف شد، اجساد بسیاری از مردگان یافت شد که در کنار هم در داخل این تونل چیده شده و دارای کفن‌هایی با آثار اسلامی و آیات قرآن بودند.[۳۱]

[ویرایش] شهر اسلامیه

نوشتار اصلی: اسلامیه

شهر اسلامیه، شهری است زیبا در مجاورت فردوس که بیشتر خانه‌های آن به صورت باغ و ویلا هستند.

[ویرایش] روستای ییلاقی باغستان علیا

نوشتار اصلی: باغستان علیا

روستای باغستان علیا، در ۱۰ کیلومتری شهر فردوس واقع بوده و با داشتن مناظر طبیعی زیبا و درختان چنار، بید و سپیدار سر به فلک کشیده و باغ‌های میوه، از جمله مناطق ییلاقی و گردشگری شهرستان فردوس محسوب می‌شود. آب قنات تاریخی بلده، از این روستا عبور می‌کند و در مسیر آن چند آسیاب آبی قرار گرفته‌اند.

[ویرایش] صنعت و معدن

شهرک صنعتی فردوس، در فاصلهٔ ۱۰ کیلومتری فردوس و در مسیر جادهٔ مشهد قرار گرفته‌است. این شهرک در سال ۱۳۶۹ آغاز به کار کرده و دارای ۱۸ واحد فعال است.[۳۲] شهرک صنعتی فردوس، ۲۰۰ هکتار وسعت داشته و برای ۸۶۵ نفر اشتغال‌زایی کرده‌است.[۳۳]

همچنین در شهرستان فردوس، ۱۶ معدن با بیش از ۱۱۴ نفر اشتغال‌زایی و تولید سالانه ۶۳٬۸۳۲ تن مواد معدنی در حال فعالیت هستند که بیشتر آنها معادن بنتونیت، کائولَن، فلدسپات، خاک صنعتی و گچ صنعتی هستند.[۳۳]‎

[ویرایش] محصولات فردوس

از مهم‌ترین صنایع دستی شهرستان فردوس می‌توان پارچه‌بافی (تون بافی)، سفال‌گری، برک‌بافی، قالی، گلیم، نمد مالی، مشبک و معرق‌کاری را نام برد.

محصولات و سوغات اصلی منطقه را انار، زعفران، پسته، بادام، پنبه، گردو، انواع کشک، قره‌قروت و زیره تشکیل می‌دهند.

میزان تولید انار در شهرستان فردوس، حدود ۴۰ هزار تن[۳۴] می‌باشد که حدود ۴۰ درصد از تولیدات باغی استان خراسان جنوبی را تشکیل می‌دهد.

همچنین این شهرستان با داشتن ۴۰ واحد گلخانه‌ای فعال به مساحت ۱۶۰ هزار متر مربع، رتبهٔ اول سطح زیرکشت گلخانه‌ای را در استان خراسان جنوبی دارد. از این سطح زیر کشت، سالانه ۲ هزار تن خیار تولید می‌شود.[۳۵]

[ویرایش] بزرگان فردوس

فردوس زادگاه بزرگان بسیاری بوده که برخی از آنها عبارتند از:

[ویرایش] شهرهای مجاور

  • اسلامیه در فاصله ۲ کیلومتری شمال شرقی
  • آیسک در فاصله ۲۰ کیلومتری شرق
  • سرایان در فاصله ۴۰ کیلومتری شرق
  • گناباد در فاصله ۷۰ کیلومتری شمال شرقی
  • بجستان در فاصله ۶۵ کیلومتری شمال
  • بشرویه در فاصله ۸۰ کیلومتری جنوب غربی
  • طبس در فاصله ۲۰۰ کیلومتری جنوب غربی
  • بیرجند در فاصله ۲۰۰ کیلومتری جنوب شرقی

[ویرایش] جستارهای وابسته

[ویرایش] پانویس

  1. ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ ۱٫۴ ۱٫۵ ۱٫۶ ۱٫۷ ۱٫۸ ۱٫۹ وب‌گاه شهرداری فردوس
  2. ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن ۱۳۸۵ (فارسی). وب‌گاه رسمی مرکز آمار ایران. بازدید در تاریخ دی ۱۳۸۷.
  3. ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ مشخصات جغرافیایی شهرستان فردوس (فارسی). وب‌گاه رسمی فرمانداری فردوس (در تاریخ ۱۱ شهریور ۱۳۸۶). بازدید در تاریخ دی ۱۳۸۷.
  4. ↑ ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ ۴٫۳ بایگانی آب و هوای فردوس (انگلیسی). وب‌گاه سازمان هواشناسی ایران. بازدید در تاریخ ۷ اکتبر ۲۰۰۸.
  5. ↑ دربارهٔ شهرستان فردوس (فارسی). وب‌گاه رسمی فرمانداری فردوس (در تاریخ ۱۱ شهریور ۱۳۸۶). بازدید در تاریخ دی ۱۳۸۷.
  6. ↑ وب‌گاه خبرگزاری فردوس
  7. ↑ ۷٫۰ ۷٫۱ ۷٫۲ ۷٫۳ ۷٫۴ ۷٫۵ ۷٫۶ ۷٫۷ پیشینه تاریخی شهرستان فردوس (فارسی). وب‌گاه رسمی فرمانداری شهرستان فردوس. بازدید در تاریخ دی ۱۳۸۷.
  8. ↑ Ferdows, Iran's eastern heaven (انگلیسی). PRESSTV (در تاریخ ۱ تیر ۱۳۸۷). بازدید در تاریخ دی ۱۳۸۷.
  9. ↑ Iran’s eastern city of Ferdows (انگلیسی). oriental-rug-talk (در تاریخ ۶ تیر ۱۳۸۷). بازدید در تاریخ دی ۱۳۸۷.
  10. ↑ ۱۰٫۰ ۱۰٫۱ پیشینه تاریخی شهرستان فردوس (فارسی). وب‌گاه آرمان تون (در تاریخ ۲۸ تیر ۱۳۸۶). بازدید در تاریخ دی ۱۳۸۷.
  11. ↑ ناصرخسرو، سفرنامه
  12. ↑ ۱۲٫۰ ۱۲٫۱ معرفی شهرستان فردوس (فارسی). وب‌گاه e-Gasht (در تاریخ ۷ تیر ۱۳۸۶). بازدید در تاریخ دی ۱۳۸۷.
  13. ↑ ۱۳٫۰ ۱۳٫۱ ۱۳٫۲ ۱۳٫۳ جغرافیای تاریخی فردوس (فارسی). وب‌گاه مرکز اسناد و مدارک سازمان میراث فرهنگی. بازدید در تاریخ دی ۱۳۸۷.
  14. ↑ دهخدا
  15. ↑ موقعیت تاریخی (فارسی). وب‌گاه رسمی فرمانداری فردوس (در تاریخ ۱۶ فروردین ۱۳۸۸). بازدید در تاریخ فروردین ۱۳۸۸.
  16. ↑ تاریخچه شهرداری فردوس (فارسی). وب‌گاه رسمی شهرداری فردوس. بازدید در تاریخ فروردین ۱۳۸۸.
  17. ↑ Earthquakes in Iran: A Geological Perspective (انگلیسی). Free Thoughts (در تاریخ دی ۱۳۸۲). بازدید در تاریخ دی ۱۳۸۷.
  18. ↑ ۱۸٫۰ ۱۸٫۱ ویژگی‌های محله‌های قدیمی فردوس (فارسی). وب‌گاه رسمی روزنامهٔ خراسان (در تاریخ ۲۴ دی ۱۳۸۷). بازدید در تاریخ دی ۱۳۸۷.
  19. ↑ آثار فرهنگی و تاریخی (فارسی). وب‌گاه رسمی فرمانداری فردوس. بازدید در تاریخ فروردین ۱۳۸۸.
  20. ↑ گویش فردوس (فارسی). وب‌گاه رسمی روزنامهٔ خراسان (در تاریخ ۳ دی ۱۳۸۷). بازدید در تاریخ دی ۱۳۸۷.
  21. ↑ ایجاد سه رشته کارشناسی ارشد در دانشگاه آزاد فردوس (فارسی). وب‌گاه رسمی روزنامهٔ خراسان (در تاریخ ۱۸ فروردین ۱۳۸۸). بازدید در تاریخ فروردین ۱۳۸۸.
  22. ↑ روزنامهٔ خراسان، ۳ شهریور ۱۳۸۷. بازدید در تاریخ ۱۶ سپتامبر ۲۰۰۸.
  23. ↑ وب‌گاه فرمانداری شهرستان فردوس. بازدید در تاریخ ۱۶ سپتامبر ۲۰۰۸.
  24. ↑ نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن ۱۳۸۵ (فارسی). وب‌گاه رسمی مرکز آمار ایران. بازدید در تاریخ دی ۱۳۸۷.
  25. ↑ ۲۵٫۰ ۲۵٫۱ ویژگی‌های فرهنگی و هنری (فارسی). وب‌گاه رسمی فرمانداری فردوس (در تاریخ ۱۱ شهریور ۱۳۸۶). بازدید در تاریخ دی ۱۳۸۷.
  26. ↑ رشد ۵۰ درصدی ورود گردشگران نوروزی به استان (فارسی). وب‌گاه رسمی روزنامهٔ خراسان (در تاریخ ۱۷ فروردین ۱۳۸۸). بازدید در تاریخ فروردین ۱۳۸۸.
  27. ↑ فردوس در حوزه گردشگری باید به صورت ویژه دیده شود. وب‌گاه رسمی روزنامهٔ خراسان (در تاریخ ۱۰ تیر ۱۳۸۸). بازدید در تاریخ تیر ۱۳۸۸.
  28. ↑ آثار ثبتی فردوس به ۹۰ اثر رسید. (فارسی). وب‌گاه رسمی روزنامهٔ خراسان (در تاریخ ۲۶ شهریور ۱۳۸۷). بازدید در تاریخ دی ۱۳۸۷.
  29. ↑ شمار آثار فردوس در فهرست آثار ملی به ‪ ۹۰‬مورد رسید (فارسی). وب‌گاه رسمی خبرگزاری جمهوری اسلامی (در تاریخ ۲۵ شهریور ۱۳۸۷). بازدید در تاریخ دی ۱۳۸۷.
  30. ↑ ۳۰٫۰ ۳۰٫۱ ۳۰٫۲ جاذبه‌های گردشگری و تفریحی شهرستان فردوس (فارسی). وب‌گاه رسمی فرمانداری فردوس (در تاریخ ۱۱ شهریور ۱۳۸۶). بازدید در تاریخ دی ۱۳۸۷.
  31. ↑ ۳۱٫۰ ۳۱٫۱ ۳۱٫۲ ۳۱٫۳ آثار فرهنگی و تاریخی فردوس (فارسی). وب‌گاه رسمی فرمانداری شهرستان فردوس (در تاریخ ۹ فروردین ۱۳۸۸). بازدید در تاریخ اردیبهشت ۱۳۸۸.
  32. ↑ نخبگان فردوس از پروژه‌های مصوب سفر هیئت دولت بازدید کردند (فارسی). خبرگزاری فارس (در تاریخ ۲۲ اردیبهشت ۱۳۸۸). بازدید در تاریخ اردیبهشت ۱۳۸۸.
  33. ↑ ۳۳٫۰ ۳۳٫۱ مدیر شهرک صنعتی فردوس :شهرک صنعتی فردوس بستری آماده برای سرمایه گذاری است (فارسی). وب‌گاه رسمی شرکت شهرک‌های صنعتی خراسان جنوبی (در تاریخ ۲ اسفند ۱۳۸۷). بازدید در تاریخ اردیبهشت ۱۳۸۸.
  34. ↑ با حضور مدیر کل روابط عمومی وزارت جهاد کشاورزی مشکلات کشاورزان فردوس و سرایان بررسی شد (فارسی). خبرگزاری فارس (در تاریخ ۳ خرداد ۱۳۸۷). بازدید در تاریخ دی ۱۳۸۷.
  35. ↑ گلخانه‌داران فردوس نیازمند حمایت هستند (فارسی). وب‌گاه رسمی روزنامهٔ خراسان (در تاریخ ۱۹ اردیبهشت ۱۳۸۸). بازدید در تاریخ اردیبهشت ۱۳۸۸.

‎

[ویرایش] منابع

  • دهخدا، علی‌اکبر. لغت‌نامه دهخدا. دکتر محمد معین. تهران: سازمان لغت‌نامه، دانشگاه تهران، ۱۳۳۵.
  • پیرنیا، حسن. ای‍ران‌ ب‍اس‍ت‍ان‌ ی‍ا ت‍اری‍خ‌ م‍ف‍ص‍ل‌ ای‍ران‌ ق‍دی‍م‌. تهران: دن‍ی‍ای‌ ک‍ت‍اب‌‏‫، ۱۳۶۲.
  • ناصرخسرو. سفرنامه. به کوشش محمد دبیرسیاقی. چاپ ششم، تهران: زوّار، تابستان ۱۳۷۵، ISBN ۹۶۴-۴۰۱-۰۰۹-۴. ‏
  • جوادی، حسین. تاریخ و مشاهیر فردوس. همیاران جوان‌‏‫، ۱۳۸۵.
  • آذری میرچی، علاءالدین. «جغرافیای تاریخی فردوس». دوره ۹، مرداد ۱۳۵۰، شماره ۱۰۶، صص ۴۶-۴۲.

[ویرایش] پیوند به بیرون

ویکی‌انبار
در ویکی‌انبار منابعی در رابطه با
موجود است.



مدرسهٔ دینی فردوس.

شهرستان فردوس
بخش مرکزی
شهرها

فردوس | اسلامیه 
دهستان روستاهای مهم بخش مرکزی
باغستان

باغستان علیا | باداموک | باغستان سفلی | بیدسگان | ترشیزوک | رحمت‌آباد | سرند | فتح‌آباد | فریدونی | گستج | مهران‌کوشک | مهوید 
برون

برون | ابدکی | افقو | امرودکان | انارستانک  | بکری پایین | چشمه خانم | خانیک | خرو | ظهر | لجنو 
حومه

خانکوک | ابراهیم‌آباد | چاه پالوند | چاه‌نو | حسین‌آباد | طاهریه | کجه 
جاهای دیدنی آبگرم معدنی فردوس |مدرسه علمیه علیا |مسجد جامع تون |مجموعه تاریخی کوشک |کوه قلعه |قلعه حسن‌آباد |روستای ییلاقی باغستان علیا |روستای ییلاقی بیدسگان |قنات بلده 


استان خراسان جنوبی

استان خراسان جنوبی
مرکز بیرجند
شهرستان‌ها بشرویه | بیرجند | درمیان | سرایان | سربیشه | فردوس |قائنات | نهبندان
شهرها آرین‌شهر | اسدیه | اسفدن | اسلامیه | آیسک | بشرویه | بیرجند | حاجی‌آباد | خضری دشت بیاض | خوسف | زهان | سرایان | سربیشه | سه‌قلعه | شوسف | طبس مسينا | فردوس | قائن | قهستان | مود | نهبندان | نیمبلوک
نقاط دیدنی

آبگرم معدنی فردوس | آرامگاه ابن حسام خسفی | آرامگاه ابوحامد | ارگ کلاه‌فرنگی | باغ شوکت‌آباد | تخت سردار | زیارتگاه باش‌آباد | عمارت اکبریه | غار چنشت | قلعه پائین | قلعه حسن‌آباد | قلعه فورگ | قلعه نیه | قنات بلده فردوس | کوه قلعه فردوس | مجموعه تاریخی کوشک | مدرسه علمیه علیا | مسجد جامع تون | مسجد جامع هندوالان | موزه بیرجند 
برگرفته از «http://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%B1%D8%AF%D9%88%D8%B3»