نهبندان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
نهبندان
[[پرونده:
قلعه شاهدژ نهبندان
|250px]]
کشور  ایران
استان خراسان جنوبی
شهرستان نهبندان
بخش بخش مرکزی
نام(های) دیگر نه
سال شهرشدن ۱۳۴۰[۱]
مردم
جمعیت ۱۵٬۹۹۸ نفر[۲]
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا ۱۱۷۳ متر[۳]
اطلاعات شهری
شهردار محمدحسین مدیح
پیش‌شماره تلفنی 056[۴]
تابلوی خوش‌آمد به شهر
خوش اومده

نِه یکی از شهرهای باستانی در زمان سلسله اشکانیان بوده است. این شهر، جنوبی ترین شهر ایالت پارثاوا (خراسان بزرگ) بود.

معرفی نهبندان‌[ویرایش]

ناحیه‌ ای است‌ کویری، خشک و کم آب. اهمیت این منطقه‌ پیش‌ از‌ اسلام بسیار بیش‌ تر بوده است‌ چرا که این منطقه‌ در مسیر بندر عباس به خراسان قرار داشته و‌ از ‌این باب موقعیتی سوق ‌الجیشی داشته است. همه نهبندانی ها مسلمان و پیرو مذهب شیعه جعفری هستند. مردم نهبندان سخت ‌کوش، مهربان، ساده، آزاده، پاک ‌اندیش و مهمان نوازند. مهم ‌ترین هنردستی مردم این ناحیه، قالیچه بافی است. مردم منطقه با تولید ‌قالیچه‌ هایی با طرح‌ های بلوچی، ترکمنی ، و نقش های گلدانی، مددخانی و محلی، درآمد عمومی را افزایش می‌ دهند و برخی از این صنایع به خارج صادر می ‌شوند.

تاریخچه[ویرایش]

نهبندان در گذشته «نه» و «نيه» ناميده می شده است. بيشتر آثار تاريخی از جمله: «تاريخ سيستان» از اين سرزمين با نام های بالا ياد كرده اند و گويا از سده 7 هـ.ق به بعد «نهبندان» گفته شده است. «نی» به زبان پهلوی، به معنی «بنا» و «شهر» بوده و نظير آن در کلماتی چون نيشابور و نهاوند ديده می شود. لازم به يادآوری است که نهبندان در لهجه مردم محل و در گفتگو كه جنبۀ خودمانی تری دارد، هنوز همان «نه» گفته می شود. واژه نهبندان شايد از زمانی متداول شده كه روستای بندان در 75 كيلومتری جنوب شرقی «نه» به گونه زندان و بندان فرمانروايان سيستان درآمده و اين دو نام با هم و در كنار هم به كار رفته اند. به هر حال شهر «نه» در كناره كوير، در پيش از اسلام وجود داشته و از آبادی های مهم و استراتژيك آن زمان به شمار می رفته است. نهبندان، همانند ديگر مناطق خراسان، در سال های 30- 31 هـ.ق به دست مسلمانان افتاد و در سده های نخستين اسلامی در قلمرو امويان و عباسيان بود. نهبندان از سال 205 هـ.ق تا سال 247 هـ.ق كه يعقوب ليث سيستانی، در سيستان بر روی كارآمد، در دست طاهريان خراسان بود. يعقوب ليث پس از نبردهای بسيار با دشمنان و عاملان خليفه عباسی، سرانجام در 25 محرم سال 147 هـ.ق، بر سيستان و پيرامون آن چيره شد و نهبندان نيز به قلمرو وی افزوده شد. در 287 هـ.ق، اسماعيل سامانی، در نبردی بر عمرو ليث صفاری پيروز شد و سيستان و خراسان، از جمله نهبندان را به دست آورد. در سال 389 هـ.ق، محمود غزنوی با سرداران سامانی جنگيده بر خراسان چيره شد. در زمان جانشينان سلطان محمود، سلجوقيان شورش كردند و طغرل اول سلجوقی، پس از چيره شدن بر سلطان مسعود غزنوی،‌ در 429 هـ.ق، به حكومت رسيده، سيستان و خراسان از جمله نهبندان را به قلمرو خود افزود. از سال 622 تا 668 هـ.ق، نهبندان يكی از مراكز آباد بوده و والی هايش گاه زير فرمان خوارزمشاهيان كرمان بوده و زمانی به نيابت از فرمانروايان سيستان، زمام امور اين ناحيه را نيز به دست داشته اند. در سال 668 هـ.ق‌كه امير ترشيز (كاشمر) با سپاه مغول به نيه آمد و آن جا را خراب كرد، ملك نصير الدين، فرمانروای سيستان، پسر خود شمس الدين علی را به نيه فرستاد تا آن جا را بازسازی كند. سيستان در دوره حكومت ملك نصير الدين توانمند شد و ايالت قهستان از قاين تا ترشيز، تابع سيستان بود و امرای كرمان در هنگام گرفتاری و جنگ، در سيستان پناه می جستند. ركن الدين محمد، فرزند ديگر نصير الدين، به دليل ناسازگاری با پدر از سيستان رفت و در پيرامون آن، به گشودن دژها و شهرها و تهيه سپاه پرداخت و در شهر نيه استقرار يافت. وی در نيه دژها و باغ های متعددی به وجود آورد. پس از پيروزی شاه اسماعيل اول صفوی بر شيبك خان اوزيك و گشودن هرات در سال916 هـ.ق ، ملك محمود سيستانی - فرمانروای سيستان - از جانب وی به عنوان حاکم نهبندان و تمامی سرزمين های كرانه جنوب هيرمند پايدار شد. به هر حال، نهبندان تا اواخر سده 10 هـ.ق، تابع سيستان بوده است و از اين زمان زير نظر امرای قاين اداره می شده است، به طوری كه در نيه، حاکمی از سوی آنان مأمور امور ديوانی بوده است. اين امر تا ميانه دوره پهلوی نيز ادامه داشته است.

جاذبه های گردش گری[ویرایش]

نهبندان

1- قدمگاه ابوالفضلروستای بندان 2- تپه صيادان در فاصله کمی از کوه شاهدژ 3- قلعه اکرم آباد در دهستان عربخانه روستای اکرم آباد 4- قدمگاه مرتضی علی روستای قدمگاه 5- مزار شيخ احمد در روستای دهک 6- قبرستان گبرها روستای چهار فرسخ 7- قلعه شوسف در شهر شوسف 8- شاهکوه (آتشکده عليا و سفلی) 9- مزار ملک چاهرويی در چاهرويی 10- قلعه رامينگان در روستای رامينگان 11- قلعه کل چاه در روستای کل چاه در نزديکی روستای شير شتر 12- مزار سيد علی نهبندان 13- مزار شيح احمد در دهک 14- مزار شيخ علی موسی در نهبندان 15- مزار سيد الحسين در دهک 16- مزار بی بی مريم در دهستان شوسف 17- مزار سلطان محمد در روستای بيچند 18- حوض انبار دهن گدار 6 کيلومتری نهبندان 19- قلعه گوند در روستای گوند 20- آسبادهای خونيک سفلی روستای خونيک سفلی 21- آسبادهای چهار فرسخ در روستای چهار فرسخ 22- حوض انبار گل خار در 12 کيلومتری چاهداشی 23- حوض انبار جال 18 کيلومتری روستای بندان 24- حوض انبار زينل 18 کيلومتری روستای چاهداشی 25- قراولخانه روستای کلاته سيد علی 26- دخمه های مصنوعی چاهشند 27- مسجد تاريخی روستای ميغان 28- مزارسلطان اويس خونيک سفلی 29- آسياب آبی قنداب در روستای خونيک عليا 30- آسياب آبی حسن آباد سرکل

رودخانه ی کالشور

امروزه نِهبَندان مرکز شهرستان نهبندان در استان خراسان جنوبی است. این شهر از مناطق کویری به حساب می‌آید. جمعیت نهبندان بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵، برابر ۱۵٬۹۹۸ نفر گزارش شده‌است.[۲]

منابع[ویرایش]

  1. http://portal2.moi.ir/Portal/Home/Default.aspx?CategoryID=8f931308-c67e-4cf4-a5e7-3c1bbb1a6f32
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ «نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن ۱۳۸۵، جمعیت تا سطح آبادی بر حسب سواد»(فارسی)‎. وب‌گاه رسمی مرکز آمار ایران. بازبینی‌شده در دی ۱۳۸۷. 
  3. «Nehbandan, Iran Page»(انگلیسی)‎. Global Gazetteer Version ۲٫۲. بازبینی‌شده در مهر ۱۳۹۰. 
  4. http://tct.ir/?siteid=1&pageid=391&siteid=1