ادبیات کردی

ادبیات کردی به نوشته‌ها، سروده‌ها و داستان‌هایی گفته می‌شود که به زبان‌های کردی‌ مانند سورانی، گورانی و کرمانجی نوشته شده‌است.

از بزرگان ادبیات کلاسیک کردی می‌توان به جزیری، احمد خانی، نالی، مولوی کرد ومستوره اردلان اشاره کرد. از میان معاصران هم می توان شیرکو بی‌کس، عبدالله پشیو، هژار و هیمن اشاره کرد.

ادبیات کرمانجی

طلوع و رشد ادبیات کرمانجی را می توان همزمان با جزیری و علی حریری دانست. دامنه اشعار این گویش با کارهای فقی طیران و احمد خانی گسترده شد. از معاصرانی که به این گویش شعر سروده می توان جگرخون را نام برد.

ادبیات کردی جنوبی ( کلهری، گورانی، لکی، فیلی )

سابقه ادبیات و بویژه شعر در میان دیگر گویشوران کردی جنوبی بسیار طولانی است . قدیمی ترین اشعار به دست آمده به کردی جنوبی مجموعه سروده های دینی یارسان (اهل حق) است که به گویش گورانی بوده و به قرن سوم هجری بازمی گردد. ملا پریشان دینوری، غلامرضا ارکوازی، شاه خوشین، شاکه، خان منصور، نقی آزاد، الماس خان کندوله ای، خانا قبادی، الماس خان کلهر و ... از شاعرانی هستند که در سده های هفتم تا سیزدهم در منطقه ی جنوب کردستان ظهور کرده اند . بخش زیادی از ادبیات کردی جنوبی را منظومه های بلند تشکیل می دهند که عمدتاً مضمونی عاشقانه یا حماسی دارند و سراینده ی برخی از آن ها، مانند برزونامه ناشناخته مانده است. در عصر حاضر شاعرانی همچون: شامی کرماشانی، پرتو کرماشانی، یدالله بهزاد، جلیل آهنگرنژاد، رضاموزونی، سعید عبادتیان، ظاهر سارایی، شیردل ایلپور،فرهاد شاهمرادیان. پرویز بنفشی، علی الفتی، حبیب الله بخشوده و ... آثار قابل توجهی به گویش های کردی جنوبی خلق کرده اند. نخستین رمان به زبان کردی جنوبی، تحت عنوان ئاگرمه لوچ در سال 1388 خورشیدی توسط عباس جلیلیان نوشته شده است.همچنین انجمن کردی هانا، توانسته است داستان نویسان با استعدادی را چون عباس محمدزاده.علی حسین پور.وفاطمه عبدالهی رابه جامعه ادبی کرد معرفی کند.پیوند

ادبیات گورانی و هورامی

از بزرگان ادب هورامی می توان بیسارانی، صیدی و مولوی کرد را نام برد. این بخش از ادب کردی بیشتر در سرزمین های تحت امارت اردلان ها توسعه یافت.

ادبیات سورانی

طلیعه شعر سورانی را می توان همزمان با نشر اشعار نالی، بزرگترین غزلسرای کرد، در ابتدای قرن ۱۹ دانست. سپس شعرایی چون کردی، سالم (شاعر) و حاجی قادر کویی، محوی، وفایی، ناری (شاعر)، حریقی و قانع بیشتر بر دامنه ادب سورانی افزودند.

منابع

http://www.kurdishacademy.org/?q=node/51

۲- دیوانی نالی، انتشارات کردستان

جستارهای وابسته

• فهرست کتاب‌های کردی