جام آزادگان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از لیگ آزادگان)
پرش به ناوبری پرش به جستجو
جام آزادگان
بنیانگذاری۱۳۷۰
انحلال در۱۳۸۰
کشورایران
درجه در کشور۱
صعود بهجام باشگاه های آسیا
سقوط بهدسته ۱
جام‌های دیگرجام حذفی
موفق‌ترین تیمپیروزی (۴ قهرمانی)
پخش تلویزیونیصدا و سیما

جام آزادگان بالاترین سطح لیگ فوتبال ایران میان سال‌های ۱۳۷۰ تا ۱۳۸۰ بود که ۱۰ دوره از آن برگزار شد.[۱] نخستین دوره این لیگ، در فصل ۱۳۷۰ و آخرین دوره آن در فصل ۸۰–۱۳۷۹ برگزار شد.[۲] پیش از برگزاری این جام تنها یک فصل لیگ قدس ۶۹-۱۳۶۸ به صورت لیگ کشوری برگزار شد، بنابراین نخستین دوره جام آزادگان دومین دوره لیگ فوتبال ایران پس از انقلاب نیز محسوب می‌شود.[۳] با راه‌اندازی لیگ برتر فوتبال ایران در سال ۱۳۸۰ لیگ دسته اول باشگاه های ایران ، با عنوان لیگ آزادگان شناخته شد .[۴] لیگ آزادگان یک سطح از لیگ برتر پایین‌تر است

نامگذاری[ویرایش]

نام «آزادگان» به افتخار اسیران ایرانی جنگ ایران و عراق که آزاده نامیده می‌شدند بر روی این مسابقات گذاشته‌شد.[۵] نخستین گروه اسیران جنگ با عراق، چند ماه پیش از شروع این مسابقات در ۲۶ مرداد ۱۳۶۹، در میان استقبال مردم و خانواده‌هایشان از مرز خسروی وارد کشور شده‌بودند.[۶] «آزادگان» جمع واژه آزاده است، واژه‌ای فارسی با ریشه پهلوی (āzātak) و به معنای «کسی که بنده کسی نیست».[۷]

نحوه برگزاری[ویرایش]

این مسابقات در تمامی ۱۰ دوره، به صورت لیگ دوره‌ای و رفت‌وبرگشتی برگزار شد اما در تعداد تیم‌های شرکت‌کننده و گروه‌بندی‌ها تفاوت‌هایی وجود داشت. در دوره‌هایی که مسابقات در دو گروه برگزار می‌شد، دو تیم اول هر گروه به صورت ضربدری در بازی‌های تک‌حذفی با یکدیگر روبرو می‌شدند و برنده‌ها به مسابقه فینال می‌رفتند که برنده فینال قهرمان لیگ بود. در مسابقاتی که در یک گروه برگزار می‌شود، تیمی که در پایان بیشترین امتیاز را داشت قهرمان می‌شد.[۸]

فصل تعداد تیم تعداد گروه
۱۳۷۰ ۱۲ ۱
۱۳۷۱ ۱۶ ۲
۱۳۷۲ ۱۴ ۱
۱۳۷۳ ۲۴ ۲
۱۳۷۴ ۱۶ ۱
۱۳۷۵ ۱۶ ۱
۱۳۷۶ ۱۶ ۱
۷۸–۱۳۷۷ ۱۶ ۱
۷۹–۱۳۷۸ ۱۴ ۱
۸۰–۱۳۷۹ ۱۲ ۱
منبع[۹]

قهرمانان[ویرایش]

فصل قهرمان
۱۳۷۰ پاس
۱۳۷۱ پاس
۱۳۷۲ سایپا
۱۳۷۳ سایپا
۱۳۷۴ باشگاه پرسپولیس
۱۳۷۵ باشگاه پرسپولیس
۱۳۷۶ استقلال
۷۸–۱۳۷۷ باشگاه پرسپولیس
۷۹–۱۳۷۸ باشگاه پرسپولیس
۸۰–۱۳۷۹ استقلال
منبع[۱۰]

جدول کلی جام آزادگان[ویرایش]

# تیم حضور بازی برد مساوی گل‌زده گل‌خورده تفاضل باخت امتیاز
۱ پرسپولیس تهران [۱۱] ۹ ۲۲۶ ۱۲۳ ۷۳ ۳۷۳ ۱۷۰ ۲۰۳ ۳۰ ۳۹۸
۲ استقلال تهران ۹ ۲۲۷ ۱۰۹ ۷۸ ۳۲۸ ۱۹۹ ۱۲۹ ۴۰ ۳۷۸
۳ پاس تهران ۱۰ ۲۵۶ ۹۵ ۱۰۸ ۳۰۷ ۲۲۹ ۷۸ ۵۳ ۳۵۸
۴ سپاهان اصفهان ۹ ۲۳۶ ۸۷ ۷۹ ۲۵۰ ۲۳۰ ۲۰ ۷۰ ۳۱۶
۵ تراکتورسازی تبریز ۹ ۲۲۲ ۶۵ ۷۶ ۲۳۹ ۲۶۸ ۲۹- ۸۱ ۲۴۵
۶ سایپا تهران ۷ ۱۸۴ ۶۲ ۸۱ ۲۲۶ ۱۸۷ ۳۹ ۴۴ ۲۴۴
۷ ذوب‌آهن اصفهان ۷ ۱۸۴ ۶۰ ۷۱ ۲۱۷ ۲۰۴ ۱۳ ۵۳ ۲۳۷
۸ صنعت نفت آبادان ۷ ۱۷۶ ۵۰ ۶۳ ۱۸۱ ۲۱۶ ۳۵- ۶۳ ۱۹۶
۹ ملوان انزلی ۷ ۱۷۴ ۵۰ ۶۲ ۱۵۲ ۱۶۰ ۸- ۶۲ ۱۸۶
۱۰ استقلال اهواز ۷ ۱۷۲ ۴۸ ۶۴ ۲۰۵ ۲۲۰ ۱۵- ۶۰ ۱۸۶
۱۱ برق شیراز ۷ ۱۷۲ ۴۶ ۶۰ ۱۵۴ ۱۸۳ ۲۹- ۶۶ ۱۸۲
۱۲ بهمن کرج ۴ ۱۱۴ ۴۳ ۴۱ ۱۵۱ ۱۱۶ ۳۵ ۳۰ ۱۷۰
۱۳ پلی‌اکریل اصفهان ۵ ۱۳۲ ۳۸ ۴۴ ۱۲۹ ۱۵۸ ۲۹- ۵۰ ۱۵۲
۱۴ فجرسپاسی شیراز ۴ ۱۰۶ ۳۴ ۴۰ ۱۲۱ ۱۰۱ ۲۰ ۳۲ ۱۴۲
۱۵ کشاورز تهران ۵ ۱۲۵ ۳۴ ۴۹ ۱۱۶ ۱۱۸ ۲- ۴۲ ۱۲۹
۱۶ جنوب اهواز ۵ ۱۱۴ ۴۰ ۳۷ ۱۲۰ ۱۱۸ ۲ ۳۷ ۱۲۸
۱۷ فولاد خوزستان ۴ ۱۰۶ ۳۲ ۳۱ ۱۱۳ ۱۴۲ ۲۹- ۴۳ ۱۲۷
۱۸ شهرداری تبریز ۴ ۱۱۰ ۲۸ ۴۵ ۱۱۶ ۱۱۸ ۲- ۳۷ ۱۲۲
۱۹ چوکا تالش ۴ ۱۰۴ ۲۷ ۳۷ ۸۹ ۱۳۵ ۴۶- ۴۰ ۱۰۶
۲۰ ماشین‌سازی تبریز ۳ ۸۲ ۳۰ ۲۰ ۹۲ ۱۱۱ ۱۹- ۳۲ ۱۰۱
۲۱ پیام مشهد ۳ ۸۰ ۲۰ ۳۰ ۸۲ ۱۰۴ ۲۲- ۳۰ ۸۴
۲۲ ابومسلم مشهد ۴ ۹۲ ۲۱ ۲۵ ۹۳ ۱۳۳ ۴۰- ۴۶ ۸۲
۲۳ نساجی مازندران ۴ ۸۴ ۲۴ ۳۰ ۷۷ ۹۸ ۲۱- ۳۰ ۷۵
۲۴ شموشک نوشهر ۲ ۶۰ ۱۸ ۱۶ ۶۲ ۹۰ ۲۸- ۲۶ ۷۰
۲۵ آرارات تهران ۲ ۵۲ ۱۶ ۱۶ ۵۸ ۵۸ ۰ ۲۰ ۵۶
۲۶ استقلال رشت ۲ ۴۴ ۱۱ ۱۰ ۳۶ ۶۴ ۲۸- ۲۳ ۳۹
۲۷ پیکان تهران ۱ ۲۲ ۷ ۷ ۱۹ ۲۹ ۱۰- ۸ ۲۸
۲۸ کما شیراز ۲ ۳۶ ۶ ۱۵ ۲۳ ۲۹ ۶- ۱۵ ۲۷
۲۹ بانک ملی تهران ۱ ۳۰ ۴ ۱۵ ۲۷ ۴۱ ۱۴- ۱۱ ۲۷
۳۰ نفت قائم شهر ۱ ۲۲ ۸ ۶ ۲۰ ۲۲ ۲- ۸ ۲۲
۳۱ بانک تجارت تهران ۱ ۲۲ ۷ ۷ ۲۷ ۲۲ ۵ ۸ ۲۱
۳۲ پارس خودرو تهران ۱ ۲۲ ۲ ۱۱ ۱۹ ۲۹ ۱۰- ۹ ۱۵
۳۳ ایرسوتر نوشهر ۱ ۲۶ ۳ ۶ ۲۲ ۶۴ ۴۲- ۱۷ ۱۵
۳۴ قدس ساری ۱ ۲۲ ۵ ۴ ۱۶ ۳۳ ۱۷- ۱۳ ۱۴
۳۵ وحدت ساری ۱ ۱۴ ۳ ۲ ۱۶ ۲۲ ۶- ۹ ۹
۳۶ سپیدرود رشت ۱ ۱۴ ۲ ۳ ۹ ۲۱ ۱۲- ۹ ۷
۳۷ شاهین بوشهر ۱ ۲۲ ۰ ۵ ۷ ۵۶ ۴۹- ۱۷ ۵

منبع[۱۲]

پوشش رسانه‌ای[ویرایش]

پوشش تلویزیونی جام آزادگان؛ نسبت به مسابقات فوتبال دیگری که تا آن زمان بعد از انقلاب برگزار شده‌بود، افزایش چشمگیری داشت.[۱۳]

مطالعات دانشگاهی[ویرایش]

مسابقات جام آزادگان، در برخی پژوهش‌ها مورد بررسی قرار گرفته‌است.

دیانی (۱۳۷۳) ضمن بررسی آماری پراکندگی خشونت مسابقات جام آزادگان ۱۳۷۳ و ۱۳۷۴، نتیجه گرفته‌است که تیم‌های میزبان در این مسابقات پرخاشگری بیشتری از خود نشان داده‌اند.[۱۴]

ممیز در تحقیقی بر روی داورانی که در جام آزادگان و دسته دوم قضاوت می‌کنند، عوامل اثرگذار بر کار داوران را با کمک پرسشنامه مشخص کرده‌است که در آن عواملی مانند میزان حق‌الزحمه (۳۶٪)، حضور تماشاگران (۴۸٪)، شرایط جوی (۲۴٪) و رسانه‌ها (۸۱٪) توسط درصدی از داوران اعلام شده‌است. همچنین نشان داده شده‌است که استرس یک عامل مؤثر بر قضاوت داوران است و برای تحقیق عوامل ایجاد استرس در داوران باید پژوهش‌های بیشتری صورت گیرد.[۱۵]

جباری، کوزه‌چیان و خبیری (۱۳۷۹) روی ۷۲ نفر از مربیان جام آزادگان و دسته دوم مطالعه کرده‌اند و با تعیین شاخص‌هایی، میزان ارتباط برخی ویژگی‌های فردی مربیان مانند سن، مدرک تحصیلی و سابقه را با توانایی‌هایی مانند قدرت رهبری و توانایی برقراری ارتباط کلامی با بازیکنان مورد سنجش قرار داده‌اند.[۱۶]

یادکرد منابع[ویرایش]

  1. محمّدنبی، ۹۸–۹۷.
  2. محمّدنبی، ۹۸–۹۷.
  3. محمّدنبی، ۹۸–۹۷.
  4. محمّدنبی، ۹۸–۹۷.
  5. شهابی.
  6. طاهرخانی، ۲۵۰.
  7. معین و دیگران.
  8. صداقت، ۱۱۸–۱۰۷.
  9. صداقت، ۱۱۸–۱۰۷.
  10. Naraghi.
  11. تیم فوتبال پرسپولیس در سال ۱۳۷۶ به دلیل تعداد زیاد ملی‌پوشان و با تصمیم فدراسیون فوتبال وقت، از لیگ کنار کشید و چون لیگ را به پایان نرساند بنابراین عملکرد این تیم در بازیهای‌های انجام داده در جدول محاسبه نمیشود (عملکرد پرسپولیس در این ۸ بازی:۴ برد - ۲ مساوی - ۲ باخت - ۱۵ گل‌زده - ۹ گل خورده)
  12. احمدی، علی‌اکبر (۱۳۸۸). تاریخچه کامل باشگاه از دوچرخه سواران و تاج تا استقلال. تهران: انتشارات پایگان. صص. ص ۲۵۰ تا ص ۲۶۰ و بخش بازیهای لیگ آزادگان. شابک ۹۷۸-۶۰۰-۵۰۹۶-۵۷-۶.
  13. Chehabi.
  14. دیانی.
  15. ممیز.
  16. جباری، کوزه‌چیان و خبیری.

منابع[ویرایش]

  • Chehabi, Houchang (December 15, 1999). "FOOTBALL (soccer)". Vol. X, Fasc. 1 (Online ed.). Encyclopædia Iranica. p. 79-80. Retrieved 14 March 2014.
  • F. Naraghi, Hooshyar (9 August 2013). Milad Niqui, Asghar Zarei, ed. "Iran - List of Champions". Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation. Archived from the original on 21 September 2013. Retrieved 14 March 2014.
پیشین:
جام قدس
بالاترین سطح لیگ فوتبال ایران
۱۳۸۰–۱۳۷۰
پسین:
لیگ برتر