جام آزادگان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از لیگ آزادگان)
پرش به ناوبری پرش به جستجو
جام آزادگان
بنیانگذاری ۱۳۷۰
انحلال در ۱۳۸۰
کشور ایران
درجه در کشور ۱
صعود به جام باشگاه های آسیا
سقوط به دسته ۱
جام‌های دیگر جام حذفی
موفق‌ترین تیم پیروزی (۴ قهرمانی)
پخش تلویزیونی صدا و سیما

جام آزادگان بالاترین سطح لیگ فوتبال ایران میان سال‌های ۱۳۷۰ تا ۱۳۸۰ بود که ۱۰ دوره از آن برگزار شد.[۱] نخستین دوره این لیگ، در فصل ۱۳۷۰ و آخرین دوره آن در فصل ۸۰–۱۳۷۹ برگزار شد.[۲] پیش از برگزاری این جام تنها یک فصل لیگ قدس ۶۹-۱۳۶۸ به صورت لیگ کشوری برگزار شد، بنابراین نخستین دوره جام آزادگان دومین دوره لیگ فوتبال ایران پس از انقلاب نیز محسوب می‌شود.[۳] با راه‌اندازی لیگ برتر فوتبال ایران در سال ۱۳۸۰ لیگ دسته اول باشگاه های ایران ، با عنوان لیگ آزادگان شناخته شد .[۴] لیگ آزادگان یک سطح از لیگ برتر پایین‌تر است

نامگذاری[ویرایش]

نام «آزادگان» به افتخار اسیران ایرانی جنگ ایران و عراق که آزاده نامیده می‌شدند بر روی این مسابقات گذاشته‌شد.[۵] نخستین گروه اسیران جنگ با عراق، چند ماه پیش از شروع این مسابقات در ۲۶ مرداد ۱۳۶۹، در میان استقبال مردم و خانواده‌هایشان از مرز خسروی وارد کشور شده‌بودند.[۶] «آزادگان» جمع واژه آزاده است، واژه‌ای فارسی با ریشه پهلوی (āzātak) و به معنای «کسی که بنده کسی نیست».[۷]

نحوه برگزاری[ویرایش]

این مسابقات در تمامی ۱۰ دوره، به صورت لیگ دوره‌ای و رفت‌وبرگشتی برگزار شد اما در تعداد تیم‌های شرکت‌کننده و گروه‌بندی‌ها تفاوت‌هایی وجود داشت. در دوره‌هایی که مسابقات در دو گروه برگزار می‌شد، دو تیم اول هر گروه به صورت ضربدری در بازی‌های تک‌حذفی با یکدیگر روبرو می‌شدند و برنده‌ها به مسابقه فینال می‌رفتند که برنده فینال قهرمان لیگ بود. در مسابقاتی که در یک گروه برگزار می‌شود، تیمی که در پایان بیشترین امتیاز را داشت قهرمان می‌شد.[۸]

فصل تعداد تیم تعداد گروه
۱۳۷۰ ۱۲ ۱
۱۳۷۱ ۱۶ ۲
۱۳۷۲ ۱۴ ۱
۱۳۷۳ ۲۴ ۲
۱۳۷۴ ۱۶ ۱
۱۳۷۵ ۱۶ ۱
۱۳۷۶ ۱۶ ۱
۷۸–۱۳۷۷ ۱۶ ۱
۷۹–۱۳۷۸ ۱۴ ۱
۸۰–۱۳۷۹ ۱۲ ۱
منبع[۹]

قهرمانان[ویرایش]

فصل قهرمان
۱۳۷۰ پاس
۱۳۷۱ پاس
۱۳۷۲ سایپا
۱۳۷۳ سایپا
۱۳۷۴ پیروزی
۱۳۷۵ پیروزی
۱۳۷۶ استقلال
۷۸–۱۳۷۷ پیروزی
۷۹–۱۳۷۸ پیروزی
۸۰–۱۳۷۹ استقلال
منبع[۱۰]

جدول رده‌بندی ادوار لیگ باشگاههای ایران جام آزادگان[ویرایش]

# تیم حضور بازی برد مساوی گل‌زده گل‌خورده تفاضل باخت امتیاز
۱ پرسپولیس تهران [۱۱] ۹ ۲۲۶ ۱۲۳ ۷۳ ۳۷۳ ۱۷۰ ۲۰۳ ۳۰ ۳۹۸
۲ استقلال تهران ۹ ۲۲۷ ۱۰۹ ۷۸ ۳۲۸ ۱۹۹ ۱۲۹ ۴۰ ۳۷۸
۳ پاس تهران ۱۰ ۲۵۶ ۹۵ ۱۰۸ ۳۰۷ ۲۲۹ ۷۸ ۵۳ ۳۵۸
۴ سپاهان اصفهان ۹ ۲۳۶ ۸۷ ۷۹ ۲۵۰ ۲۳۰ ۲۰ ۷۰ ۳۱۶
۵ تراکتورسازی تبریز ۹ ۲۲۲ ۶۵ ۷۶ ۲۳۹ ۲۶۸ ۲۹- ۸۱ ۲۴۵
۶ سایپا تهران ۷ ۱۸۴ ۶۲ ۸۱ ۲۲۶ ۱۸۷ ۳۹ ۴۴ ۲۴۴
۷ ذوب‌آهن اصفهان ۷ ۱۸۴ ۶۰ ۷۱ ۲۱۷ ۲۰۴ ۱۳ ۵۳ ۲۳۷
۸ صنعت نفت آبادان ۷ ۱۷۶ ۵۰ ۶۳ ۱۸۱ ۲۱۶ ۳۵- ۶۳ ۱۹۶
۹ ملوان انزلی ۷ ۱۷۴ ۵۰ ۶۲ ۱۵۲ ۱۶۰ ۸- ۶۲ ۱۸۶
۱۰ استقلال اهواز ۷ ۱۷۲ ۴۸ ۶۴ ۲۰۵ ۲۲۰ ۱۵- ۶۰ ۱۸۶
۱۱ برق شیراز ۷ ۱۷۲ ۴۶ ۶۰ ۱۵۴ ۱۸۳ ۲۹- ۶۶ ۱۸۲
۱۲ بهمن کرج ۴ ۱۱۴ ۴۳ ۴۱ ۱۵۱ ۱۱۶ ۳۵ ۳۰ ۱۷۰
۱۳ پلی‌اکریل اصفهان ۵ ۱۳۲ ۳۸ ۴۴ ۱۲۹ ۱۵۸ ۲۹- ۵۰ ۱۵۲
۱۴ فجرسپاسی شیراز ۴ ۱۰۶ ۳۴ ۴۰ ۱۲۱ ۱۰۱ ۲۰ ۳۲ ۱۴۲
۱۵ کشاورز تهران ۵ ۱۲۵ ۳۴ ۴۹ ۱۱۶ ۱۱۸ ۲- ۴۲ ۱۲۹
۱۶ جنوب اهواز ۵ ۱۱۴ ۴۰ ۳۷ ۱۲۰ ۱۱۸ ۲ ۳۷ ۱۲۸
۱۷ فولاد خوزستان ۴ ۱۰۶ ۳۲ ۳۱ ۱۱۳ ۱۴۲ ۲۹- ۴۳ ۱۲۷
۱۸ شهرداری تبریز ۴ ۱۱۰ ۲۸ ۴۵ ۱۱۶ ۱۱۸ ۲- ۳۷ ۱۲۲
۱۹ چوکا تالش ۴ ۱۰۴ ۲۷ ۳۷ ۸۹ ۱۳۵ ۴۶- ۴۰ ۱۰۶
۲۰ ماشین‌سازی تبریز ۳ ۸۲ ۳۰ ۲۰ ۹۲ ۱۱۱ ۱۹- ۳۲ ۱۰۱
۲۱ پیام مشهد ۳ ۸۰ ۲۰ ۳۰ ۸۲ ۱۰۴ ۲۲- ۳۰ ۸۴
۲۲ ابومسلم مشهد ۴ ۹۲ ۲۱ ۲۵ ۹۳ ۱۳۳ ۴۰- ۴۶ ۸۲
۲۳ نساجی مازندران ۴ ۸۴ ۲۴ ۳۰ ۷۷ ۹۸ ۲۱- ۳۰ ۷۵
۲۴ شموشک نوشهر ۲ ۶۰ ۱۸ ۱۶ ۶۲ ۹۰ ۲۸- ۲۶ ۷۰
۲۵ آرارات تهران ۲ ۵۲ ۱۶ ۱۶ ۵۸ ۵۸ ۰ ۲۰ ۵۶
۲۶ استقلال رشت ۲ ۴۴ ۱۱ ۱۰ ۳۶ ۶۴ ۲۸- ۲۳ ۳۹
۲۷ پیکان تهران ۱ ۲۲ ۷ ۷ ۱۹ ۲۹ ۱۰- ۸ ۲۸
۲۸ کما شیراز ۲ ۳۶ ۶ ۱۵ ۲۳ ۲۹ ۶- ۱۵ ۲۷
۲۹ بانک ملی تهران ۱ ۳۰ ۴ ۱۵ ۲۷ ۴۱ ۱۴- ۱۱ ۲۷
۳۰ نفت قائم شهر ۱ ۲۲ ۸ ۶ ۲۰ ۲۲ ۲- ۸ ۲۲
۳۱ بانک تجارت تهران ۱ ۲۲ ۷ ۷ ۲۷ ۲۲ ۵ ۸ ۲۱
۳۲ پارس خودرو تهران ۱ ۲۲ ۲ ۱۱ ۱۹ ۲۹ ۱۰- ۹ ۱۵
۳۳ ایرسوتر نوشهر ۱ ۲۶ ۳ ۶ ۲۲ ۶۴ ۴۲- ۱۷ ۱۵
۳۴ قدس ساری ۱ ۲۲ ۵ ۴ ۱۶ ۳۳ ۱۷- ۱۳ ۱۴
۳۵ وحدت ساری ۱ ۱۴ ۳ ۲ ۱۶ ۲۲ ۶- ۹ ۹
۳۶ سپیدرود رشت ۱ ۱۴ ۲ ۳ ۹ ۲۱ ۱۲- ۹ ۷
۳۷ شاهین بوشهر ۱ ۲۲ ۰ ۵ ۷ ۵۶ ۴۹- ۱۷ ۵

منبع[۱۲]

پوشش رسانه‌ای[ویرایش]

پوشش تلویزیونی جام آزادگان؛ نسبت به مسابقات فوتبال دیگری که تا آن زمان بعد از انقلاب برگزار شده‌بود، افزایش چشمگیری داشت.[۱۳]

مطالعات دانشگاهی[ویرایش]

مسابقات جام آزادگان، در برخی پژوهش‌ها مورد بررسی قرار گرفته‌است.

دیانی (۱۳۷۳) ضمن بررسی آماری پراکندگی خشونت مسابقات جام آزادگان ۱۳۷۳ و ۱۳۷۴، نتیجه گرفته‌است که تیم‌های میزبان در این مسابقات پرخاشگری بیشتری از خود نشان داده‌اند.[۱۴]

ممیز در تحقیقی بر روی داورانی که در جام آزادگان و دسته دوم قضاوت می‌کنند، عوامل اثرگذار بر کار داوران را با کمک پرسشنامه مشخص کرده‌است که در آن عواملی مانند میزان حق‌الزحمه (۳۶٪)، حضور تماشاگران (۴۸٪)، شرایط جوی (۲۴٪) و رسانه‌ها (۸۱٪) توسط درصدی از داوران اعلام شده‌است. همچنین نشان داده شده‌است که استرس یک عامل مؤثر بر قضاوت داوران است و برای تحقیق عوامل ایجاد استرس در داوران باید پژوهش‌های بیشتری صورت گیرد.[۱۵]

جباری، کوزه‌چیان و خبیری (۱۳۷۹) روی ۷۲ نفر از مربیان جام آزادگان و دسته دوم مطالعه کرده‌اند و با تعیین شاخص‌هایی، میزان ارتباط برخی ویژگی‌های فردی مربیان مانند سن، مدرک تحصیلی و سابقه را با توانایی‌هایی مانند قدرت رهبری و توانایی برقراری ارتباط کلامی با بازیکنان مورد سنجش قرار داده‌اند.[۱۶]

یادکرد منابع[ویرایش]

  1. محمّدنبی، ۹۸–۹۷.
  2. محمّدنبی، ۹۸–۹۷.
  3. محمّدنبی، ۹۸–۹۷.
  4. محمّدنبی، ۹۸–۹۷.
  5. شهابی.
  6. طاهرخانی، ۲۵۰.
  7. معین و دیگران.
  8. صداقت، ۱۱۸–۱۰۷.
  9. صداقت، ۱۱۸–۱۰۷.
  10. Naraghi.
  11. تیم فوتبال پرسپولیس در سال ۱۳۷۶ به دلیل تعداد زیاد ملی‌پوشان و با تصمیم فدراسیون فوتبال وقت، از لیگ کنار کشید و چون لیگ را به پایان نرساند بنابراین عملکرد این تیم در بازیهای‌های انجام داده در جدول محاسبه نمیشود (عملکرد پرسپولیس در این ۸ بازی:۴ برد - ۲ مساوی - ۲ باخت - ۱۵ گلزده - ۹ گل خورده)
  12. احمدی، علی‌اکبر (۱۳۸۸). تاریخچه کامل باشگاه از دوچرخه سواران و تاج تا استقلال. تهران: انتشارات پایگان. صص. ص ۲۵۰ تا ص ۲۶۰ و بخش بازیهای لیگ آزادگان. شابک ۹۷۸-۶۰۰-۵۰۹۶-۵۷-۶.
  13. Chehabi.
  14. دیانی.
  15. ممیز.
  16. جباری، کوزه‌چیان و خبیری.

منابع[ویرایش]

  • Chehabi, Houchang (December 15, 1999). "FOOTBALL (soccer)". Vol. X, Fasc. 1 (Online ed.). Encyclopædia Iranica. p. 79-80. Retrieved 14 March 2014.
  • F. Naraghi, Hooshyar (9 August 2013). Milad Niqui, Asghar Zarei, ed. "Iran - List of Champions". Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation. Archived from the original on 21 September 2013. Retrieved 14 March 2014.
پیشین:
جام قدس
بالاترین سطح لیگ فوتبال ایران
۱۳۸۰–۱۳۷۰
پسین:
لیگ برتر