جام آزادگان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از لیگ آزادگان)
پرش به: ناوبری، جستجو
جام آزادگان
کشور ایران
بنیانگذاری ۱۳۷۰
انحلال ۱۳۸۰
صعود به جام باشگاه‌های آسیا
سقوط به دسته ۲
درجه در کشور ۱
موفق‌ترین تیم پرسپولیس (۴ قهرمانی)
پخش تلویزیونی صدا و سیما

جام آزادگان بالاترین سطح لیگ فوتبال ایران میان سال‌های ۱۳۷۰ تا ۱۳۸۰ بود که ۱۰ دوره از آن برگزار شد.[۱] نخستین دوره این لیگ، در فصل ۱۳۷۰ و آخرین دوره آن در فصل ۸۰–۱۳۷۹ برگزار شد.[۱] پبش از برگزاری این جام تنها یک فصل لیگ قدس ۶۹-۱۳۶۸ به صورت لیگ کشوری برگزار شد، بنابراین نخستین دوره جام آزادگان دومین دوره لیگ فوتبال ایران پس از انقلاب نیز محسوب می‌شود.[۱] با راه‌اندازی لیگ برتر فوتبال ایران در سال ۱۳۸۰، جام آزادگان منحل شد.[۱]

هم‌اکنون به لیگ دسته یک فوتبال ایران که یک سطح از لیگ برتر پایین‌تر است، لیگ آزادگان گفته می‌شود.

نامگذاری[ویرایش]

نام «آزادگان» به افتخار اسیران ایرانی جنگ ایران و عراق که آزاده نامیده می‌شدند بر روی این مسابقات گذاشته‌شد.[۲] نخستین گروه اسیران جنگ با عراق، چند ماه پیش از شروع این مسابقات در ۲۶ مرداد ۱۳۶۹، در میان استقبال مردم و خانواده‌هایشان از مرز خسروی وارد کشور شده‌بودند.[۳] «آزادگان» جمع واژه آزاده است، واژه‌ای فارسی با ریشه پهلوی (āzātak) و به معنای «کسی که بنده کسی نیست».[۴]

نحوه برگزاری[ویرایش]

این مسابقات در تمامی ۱۰ دوره، به صورت لیگ دوره‌ای و رفت‌وبرگشتی برگزار شد اما در تعداد تیم‌های شرکت‌کننده و گروه‌بندی‌ها تفاوت‌هایی وجود داشت. در دوره‌هایی که مسابقات در دو گروه برگزار می‌شد، دو تیم اول هر گروه به صورت ضربدری در بازی‌های تک‌حذفی با یکدیگر روبرو می‌شدند و برنده‌ها به مسابقه فینال می‌رفتند که برنده فینال قهرمان لیگ بود. در مسابقاتی که در یک گروه برگزار می‌شود، تیمی که در پایان بیشترین امتیاز را داشت قهرمان می‌شد.[۵]

فصل تعداد تیم تعداد گروه
۱۳۷۰ ۱۲ ۱
۱۳۷۱ ۱۶ ۲
۱۳۷۲ ۱۴ ۱
۱۳۷۳ ۲۴ ۲
۱۳۷۴ ۱۶ ۱
۱۳۷۵ ۱۶ ۱
۱۳۷۶ ۱۶ ۱
۷۸–۱۳۷۷ ۱۶ ۱
۷۹–۱۳۷۸ ۱۴ ۱
۸۰–۱۳۷۹ ۱۲ ۱
منبع[۵]

قهرمانان[ویرایش]

فصل قهرمان
۱۳۷۰ پاس
۱۳۷۱ پاس
۱۳۷۲ سایپا
۱۳۷۳ سایپا
۱۳۷۴ پرسپولیس
۱۳۷۵ پرسپولیس
۱۳۷۶ استقلال
۷۸–۱۳۷۷ پرسپولیس
۷۹–۱۳۷۸ پرسپولیس
۸۰–۱۳۷۹ استقلال
منبع[۶]

پوشش رسانه‌ای[ویرایش]

پوشش تلویزیونی جام آزادگان؛ نسبت به مسابقات فوتبال دیگری که تا آن زمان بعد از انقلاب برگزار شده‌بود، افزایش چشمگیری داشت.[۷]

مطالعات دانشگاهی[ویرایش]

مسابقات جام آزادگان، در برخی پژوهش‌ها مورد بررسی قرار گرفته‌است.

دیانی (۱۳۷۳) ضمن بررسی آماری پراکندگی خشونت مسابقات جام آزادگان ۱۳۷۳ و ۱۳۷۴، نتیجه گرفته‌است که تیم‌های میزبان در این مسابقات پرخاشگری بیشتری از خود نشان داده‌اند.[۸]

ممیز در تحقیقی بر روی داورانی که در جام آزادگان و دسته دوم قضاوت می‌کنند، عوامل اثرگذار بر کار داوران را با کمک پرسشنامه مشخص کرده‌است که در آن عواملی مانند میزان حق‌الزحمه (۳۶٪)، حضور تماشاگران (۴۸٪)، شرایط جوی (۲۴٪) و رسانه‌ها (۸۱٪) توسط درصدی از داوران اعلام شده‌است. همچنین نشان داده شده‌است که استرس یک عامل مؤثر بر قضاوت داوران است و برای تحقیق عوامل ایجاد استرس در داوران باید پژوهش‌های بیشتری صورت گیرد.[۹]

جباری، کوزه‌چیان و خبیری (۱۳۷۹) روی ۷۲ نفر از مربیان جام آزادگان و دسته دوم مطالعه کرده‌اند و با تعیین شاخص‌هایی، میزان ارتباط برخی ویژگی‌های فردی مربیان مانند سن، مدرک تحصیلی و سابقه را با توانایی‌هایی مانند قدرت رهبری و توانایی برقراری ارتباط کلامی با بازیکنان مورد سنجش قرار داده‌اند.[۱۰]

یادکرد منابع[ویرایش]

منابع[ویرایش]

پیشین:
جام قدس
بالاترین سطح لیگ فوتبال ایران
۱۳۸۰–۱۳۷۰
پسین:
لیگ برتر