سپک تاکرا

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
کودکی در حال بازی سپک تاکرا در مالزی

سپک تاکرا یا بوریاوالی[۱] (باهاسا اندونزی و مالایی: Sepak takraw، به تایلندی: ตะกร้อ، به لائو: :ກະຕໍ້) ورزشی شبیه والیبال است که به‌جای دست از پا برای گذراندن توپ از تور استفاده می‌شود. این بازی از ورزش‌های بومی جنوب شرق آسیا است و در تایلند، مالزی، لائوس و اندونزی بسیار محبوب است.

سپک یک کلمه مالایی به معنای لگد زدن است و تاکرا در تایی به معنی توپ است.

این رشته در تایلند معمولاً فقط تاکرا نامیده می‌شود و در لائوس به تای تاکرا معروف است. در فیلیپین هم این ورزش به سیپا (Sipa) معروف است. والیبال با پا هم نام دیگری است که به این ورزش داده‌اند.

مسابقات بین‌المللی سپک تاکرا زیر نظر فدراسیون جهانی سپک تاکرا برگزار می‌شود و سپک تاکرا قهرمانی جهان (با عنوان جام پادشاهی) هرسال در بانکوک برگزار می‌شود. سپک تاکرا در برنامه مسابقات بازی‌های آسیایی و بازی‌های آسیایی داخل سالن هم قرار دارد.

پیشینه در ایران[ویرایش]

سپک تاکرا در سال 1382  توسط علی فولادی راد و کمک تعدادی از علاقه مندان و کارشناسان ورزش وارد ایران شد.  با توجه به جذابیت این رشته ورزشی و علاقه مندی و توانمندی  ایرانیان در مهارت های فردی و انجام حرکات اکروباتیک این رشته به سرعت جای خود را در میان جوانان ایرانی باز نمود .

نخستین رییس انجمن این رشته علی فولادی راد بود که تا سال 1388 مسئولیت این رشته را به عهده داشت در این سال مهدی سلامی سرپرستی این رشته را از طرف فدراسیون ورزشهای همگانی به عهده گرفت تا اینکه در پایان سال 1389 ریاست این انجمن بر عهده سهراب ازاد گذارده شد تا مسئولیت رشد و ارتقای این رشته ورزشی در ایران به وی محول گردد .وي نيز بلافاصله و براي نخستين بار تيم هاي ملي سپك تاكراي بانوان و تيم ملي ساحلي آقايان را راه اندازي نمود .  بی شک مهم ترین دلیل رشد و توسعه سپک تاکرا در ایران اشنایی دانشجویان دوره کارشناسی تربیت بدنی دانشگاه شهید رجایی تهران در سال های ابتدایی ورود سپک تاکرا به ایران با این رشته ورزشی بود . با توجه به عدم برگزاری دوره های اموزشی و در اختیار نداشتن حتی 1 فیلم اموزشی در ان سال ها دانشجویان مذکور نسبت به تجزیه و تحلیل مهارت های این رشته ورزشی اقدام و پس از پایان دوران تحصیل ضمن توسعه و بسط در سایر استان های کشور نسبت به اموزش ورزشکاران مستعد اقدام نمودند که از آن جمله میتوان از پیام شیر علی ،محمد رضوی " محمد یوسفی " مسلم خدابخش " مهدی رضایی و محمد مرادی نام برد . البته در تعداد دیگری از استان ها نیز بعضی از افراد علاقه مند نسبت به فعال نمودن و اموزش این رشته ورزشی اقدام نمودند .  سرمربیگری  تیم ملی سپک تاکرا ایران در بخش آقايان  به ترتیب به عهده آقایان محمد یوسفی "هکتورسنتیلاس " سومکیت " هریس عبدالرحمن ، محمد مرادی ، پیام شیرعلی و رضا رستمی بوده است . دربخش بانوان نیز خانم ها یلدا قاسمی ، پریناز سلیمانی ، سارا شاهسواری، محبوبه تجدد و رویا جعفری بوده.

هم اکنون اکثر استان های کشور فعالیت گسترده ای در سپک تاکرا دارند و تیم های ملی آقایان و بانوان در رده های سنی مختلف تشکیل شده و به مسابقات برون مرزی زیادی اعزام شده اند.

تیم های ملی بانوان و آقایان ایران در طی چندسالی که از ورود این رشته به ایران می گذرد به افتخارات زیادی از جمله قهرمانی در مسابقات جهانی سال 2012 ، 2009، 2014 ، 2016 ، کسب مدال برنز بازی های آسیایی داخل سالن سال 2009 ویتنام،مدال طلای جهان بانوان در سال 2016 و ..... اشاره کرد.

در حال حاضر سهراب آزاد ریاست انجمن سپک تاکرا ج.ا.ا ایران و قائم مقامی فدراسیون جهانی این رشته را بر عهده دارد.همچنین علی فولادی راد به عنوان دبیر انجمن و عضو هیات رییسه فدراسیون جهانی و یلدا قاسمی نایب رییس بانوان و عضو کمیته بانوان مشغول به فعالیت هستند.

مقررات[ویرایش]

اندازه زمین و ارتفاع تور بازی شبیه بدمینتون است و هر تیم ۳ بازیکن دارد. قوانین فعلی امتیازگیری در بازی تا حد زیادی شبیه والیبال است. اما سه تفاوت مهم دارد که به شرح زیر است:

  • دست (از سر شانه تا پائین) تنها قسمت بدن است که استفاده از آن ممنوع است.
  • هر بازیکن می‌تواند قبل از گذشتن توپ از تور بیش از یک‌بار به آن ضربه بزند.
  • هیچ چرخش و دورانی برای موقعیت‌های دفاعی یک تیم نیست.

سرویس[ویرایش]

بازیکن زننده سرویس پای خود را روی دایره سرویس که در زمین تعبیه شده قرار می‌دهد (پای تکیه گاه نباید از دایره خارج شود) و بازیکنانی که در نیم دایره کناری در چپ و راست زمین (نیم دایره‌ای به شعاع ۹۰ سانتی‌متر که با خط وسط زمین و خطوط کناری مرتبط است) ایستاده‌اند، توپ را برای سرویسور پرتاب می‌کنند. پس از انداختن توپ برای بازیکنی که سرویس می‌زند ۲ بازیکن دیگر دوباره به موقعیت دفاعی بازمی‌گردند.

هنگامی که بازی با ضربه سرویس آغاز می‌شود، مهاجم تیم می‌تواند از یک بار تا ۳ بار به توپ ضربه بزند. سرعت توپ در سپک تاکرا گاهی به ۱۴۰ کیلومتر در ساعت هم می‌رسد.

کسب امتیاز[ویرایش]

توپ پلاستیکی سپک تاکرا

هر تیمی که بتواند ۲ ست از ۳ ست بازی را از آن خود کند برنده مسابقه خواهد بود. هر ست ۲۱ امتیاز دارد که در ست سوم تنها کسب ۱۵ امتیاز برای پیروز شدن تیم مقابل کافی‌ست.

توپ[ویرایش]

دو نوع توپ در این ورزش مورد استفاده قرار می‌گیرد که یک نوع آن از پلاستیک و فایبر گلاس است و نوع دیگر که در گذشته به‌کار می‌رفت از خیزران و بامبو بوده است. توپ پلاستیکی از سوی انجمن آسیایی سپک تاکرا توپ رسمی مسابقات شناخته شده‌است.

وزن توپ بین ۱۵۰ تا ۱۶۰ گرم برای بانوان و ۱۷۰ تا ۱۸۰ گرم برای آقایان و محیط آن ۴۰ سانتی‌متر است. این توپ کوچکتر از توپ هندبال و کمی بزرگ‌تر از توپ سافت‌بال است.

انواع سپک تاکرا[ویرایش]

در حال حاضر در کل دنیا ۳ نوع سپک تاکرا انجام می‌شود:

سازمان بین‌المللی سپک تاکرا[ویرایش]

مقر فدراسیون آسیایی سپک تاکرا (ASTAf) در کشورسنگاپور قرار دارد و ریاست آن بر عهده حلیم بن قادر است و مقر فدراسیون جهانی سپک تاکرا (ISTAF)تایلند است و ریاست آن بر عهده چاروک آری چاکاران است.

در حال حاضر بیش از 40 کشور در سرتاسر جهان عضور فدراسیون جهانی این رشته هستند.

نگارخانه[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «بوریاوالی» [ورزش] هم‌ارزِ «sepak takraw, kick volleyball»؛ منبع: گروه واژه‌گزینی و زیر نظر غلامعلی حداد عادل، «فارسی»، در دفتر سیزدهم، فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان، تهران: انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی (ذیل سرواژهٔ بوریاوالی)