فرهنگ تهران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
برج آزادی، نماد تهران که ترکیبی از معماری ایرانی و اسلامی است.[۱][۲]

فرهنگ تهران، پایتخت ایران، با وجود گروه‌های قومی گوناگون در شهر، بیشتر تحت تأثیر فرهنگ ایرانی و فرهنگ عربی اسلامی است. تأثیر فرهنگ عربی بر چهرهٔ شهر و پوشاک مردم بسیار برجسته است.[۳] بسیاری از جشنواره‌های فرهنگی ایران، برای نخستین‌بار در تهران پدید آمدند و هر سال در این شهر برگزار می‌شوند. این شهر کانون مهمی برای تئاتر، فیلم، سینما، موسیقی، ورزش و رسانه‌ها در ایران است. همچنین موزه‌های معروف پر شماری در این شهر وجود دارد.

هنر[ویرایش]

تهران نقشی برجسته در فرهنگ و هنر ایران دارد.[۳]

تئاتر[ویرایش]

پیشینهٔ تئاتر در تهران، از زمان ناصرالدین‌شاه قاجار آغاز می‌شود. پس از آشنایی ناصرالدین‌شاه با تئاتر در سفری که به اروپا داشت؛ او فرمان ساخت سالنی را برای اجرای تئاتر صادر کرد. در همین دوران بود که تکیه دولت ساخته شد.[۴]

با روی کار آمدن مشروطیت در ایران، تئاتر پیشرفت بیشتری کرد و تئاترهای تازه‌ای پدید آمد که از اولین آن‌ها تئاتر فرهنگ بود که در عمارت مسعودیه نمایش می‌داد.[۴] تئاتر دوم نیز تئاتر ملی بود که که ریاست آن را عبدالکریم‌خان محقق‌الدوله بر عهده داشت.[۴]

تالار رودکی نیز یکی از مجهزترین و بزرگ‌ترین تالارهای اپرا، موسیقی و تئاتر در ایران است که توسط اوژن آفتاندلیانس طراحی شده و با نام شاعر و نوازندهٔ ایرانی، رودکی در ۳ آبان ۱۳۴۶ گشایش یافته‌است.[۵]

تئاتر شهر تهران در سال ۱۳۴۶ توسط علی سردارافخمی طراحی شد و ساخت آن پنج سال به طول انجامید.[۶] این مجموعه در روز شنبه، هفتم بهمن ۱۳۵۱ با روی صحنه رفتن نمایش باغ آلبالو نوشتهٔ آنتون چخوف و به کارگردانی آربی اوانسیان به عنوان مهم‌ترین سالن تئاتر ایران گشایش یافت.[۷][۸]

رویدادهای سالانهٔ جشنواره تئاتر فجر و جشنواره تئاتر عروسکی نیز در تهران برگزار می‌شوند.

فیلم و سینما[ویرایش]

میرزا ابراهیم‌خان صحاف‌باشی نخستین سالن نمایش فیلم تهران را در سال ۱۲۸۳ ایجاد کرد.[۹] روسی‌خان نیز در سال ۱۲۸۶ تصمیم گرفت که در مغازه‌اش نمایش همگانی فیلم راه‌اندازی کند. او کارش را توسعه داد و با استقبال خوبی از سوی مردم مواجه شد؛ این موضوع به ایجاد رقابت و پیشرفت سینما در تهران کمک کرد.[۱۰]

در دوران پهلوی اول، برای مدتی سینماهای تهران تعطیل شدند اما بالاخره مشروط بر این که از ساعت ۱۸ شروع و تا ساعت ۲۱:۳۰ کارشان پایان یابد، به فرمان سید ضیاء باز شدند. سینماهای این دوران همان گونه که پیش از این نیز رسم بود، بر اساس مادهٔ ۹ نظامنامهٔ سینماها، فیلم‌هایی از انواع «فیلم اخبار»، «فیلم علمی» و «فیلم بزرگ نمایش» را نمایش می‌دادند.[۱۱]

نخستین سینمای مدرن ایرانی نیز گراند سینمای تهران بود که در سال ۱۳۰۵ تأسیس شد و ترجمهٔ میان‌نویس‌های خارجی نیز از آن شروع شد؛ پس از این اقدام گراند سینما، بر اساس دستور نظامنامه، سینماهای تهران باید خلاصه‌ای از داستان فیلم را چاپ می‌کردند. همچنین در اواخر دههٔ بیست، اغلب سینماهای تهران، دارای ارکستر بود.[۱۱][۱۲]

از دههٔ چهل تا ۱۳۵۷، از ۹۰ سینمای فعال شهر تهران، نام بیش از یک سوم آن‌ها خارجی بود. در این دوران شمار قابل توجهی از سینماهای نوین تهران دراختیار شرکت‌های خارجی بود. همچنین به گزارش دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی وزارت فرهنگ و هنر، از ۴۷۳ فیلم نمایش داده شده در سال ۱۳۵۳ در تهران، ۶۱ فیلم ایرانی، ۱۴۳ فیلم آمریکایی و دیگر فیلم‌ها نیز از کشورهای انگلستان، فرانسه، ایتالیا، هندوستان، ژاپن، هنگ کنگ و شوروی بوده‌اند.[۱۱]

از سال ۱۳۴۴ که سینمای ایران در اوج بود، فیلم‌هایی همانند قیصر، گنج قارون و گاو سینماهای تهران را درنوردیدند.[۱۲][۱۳]

با انقلاب ۵۷ شماری از سینماهای تهران در آتش سوختند و نام شمار قابل توجهی از سینماهای باقی‌مانده نیز تغییر یافت.[۱۱] فروشنده از موفق‌ترین فیلم‌هایی است که پس از انقلاب ۵۷ در تهران فیلم‌برداری شده‌است.[۱۳] جشنواره فیلم فجر نیز از سال ۱۳۶۱، هر سال در تهران برگزار می‌شود.[۱۴]

موسیقی[ویرایش]

اعضای گروه بلک کتس در دهه ۱۳۴۰

شمار قابل توجهی گروه موسیقی مطرح در تهران شکل گرفته‌اند. گروه بلک کتز در سال ۱۳۴۱ توسط شهبال شب‌پره که مغز متفکر گروه نامیده می‌شود، در تهران تأسیس شد.[۱۵]

تهران زادگاه بسیاری از خواننده‌های مطرح ایران نیز است. ابراهیم حامدی با نام هنری «ابی» که به «آقای صدای موسیقی ایرانی» معروف است، زادهٔ تهران است و تا پیش از انقلاب ۵۷ در ایران فعالیت می‌کرد.[۱۶] فائقه آتشین با نام هنری «گوگوش» که از پر هوادارترین خوانندگان تاریخ موسیقی ایران به‌شمار می‌رود زادهٔ تهران است و در کشورهای آسیای میانه و خاورمیانه هواداران بسیاری دارد.[۱۷][۱۸]

پس از انقلاب ۵۷ خوانندگان زن در سراسر ایران دچار مشکلاتی شدند. روحانیون خواندن زنان را به شهوت و مسائل جنسی ربط دادند و پخش ترانه‌های آنان در رادیو و تلویزیون ملی ممنوع شد.[۱۹][۲۰] در حال حاضر زنان می‌توانند با تهیهٔ مجوزی مخصوص، در تهران اجرا داشته باشند.[۲۱]

تالار وحدت و تالار وزارت کشور میزبان کنسرت گروه‌های ایرانی و خارجی هستند. همچنین تالار وحدت محل اجرای ارکستر سمفونیک تهران، بزرگترین و قدیمی‌ترین ارکستر سمفونیک ایران است.[۲۲][۲۳][۲۴][۲۵]

جشنواره موسیقی فجر نیز از سال ۱۳۶۴، هر سال در تهران برگزار می‌شود.[۲۶][۲۷]

هنرهای همگانی[ویرایش]

دیوارنگاری و نقاشی دیواری[ویرایش]

تصویر یک سرباز و سید روح‌الله خمینی روی دیوارهای شهر

در تهران پس از انقلاب ۵۷، دیوارنگاری‌هایی با طرح افراد مرده روی دیوارها، اطراف بزرگراه‌ها یا فضای خارجی خانه‌های مردم کشیده می‌شود و این شامل افراد کشته‌شده در جنگ، سیاست‌مداران جمهوری اسلامی، یا امامان شیعه است.[۲۸][۲۹][۳۰][۳۱][۳۲]

در گزارشی شهرک اکباتان و آپادانا پایتخت دیوارنگاری و هنرمندان خیابانی ایران خوانده شدند.[۳۳]

به گفتهٔ کامبیز درم‌بخش، دیوارنگاری‌های تهران غمگین و تکراری هستند و دلیل آن انتخاب نقاشان با تفکری یکسان است.[۳۴]

موزه‌ها[ویرایش]

شماری از موزه‌های تهران دارای اهمیتی در سطح ملی و جهانی هستند. شماری موزهٔ بزرگ در تهران وجود دارد که در مجموع، به طیف گسترده‌ای از موضوعات می‌پردازند. برای نمونه، موزهٔ ملی ایران در باستان‌شناسی ایران متمایز است، موزهٔ فرش ایران هنر قالی‌بافی ایرانی را نمایش می‌دهد و موزهٔ هنرهای معاصر تهران نیز آثار هنرمندان بین‌المللی را نگهداری می‌کند.[۳۵]

برخی از موزه‌های تهران:

کاخ موزه‌ها:

خوراک[ویرایش]

تهران پایتخت ایران است؛ کشوری که از مکتب‌های اصلی آشپزی در جهان به‌شمار می‌رود و ۲۵۰۰ نوع خوراک و غذا دارد.[۳۶] در تهران رستوران‌های آسیایی، اروپایی و شمار قابل توجهی پیتزا فروشی وجود دارد.[۳۶][۳۷][۳۸][۳۹] بر اساس گزارشی، رستوران‌های خارجی تهران بیشتر در مناطق شمالی شهر قرار دارند.[۳۷]

مراسم دینی[ویرایش]

عزاداری اسلامی[ویرایش]

عزاداری تاسوعا در تهران

عزاداری اسلامی در تهران تاریخچه‌ای طولانی دارد. بر اساس گزارشی از باشگاه خبرنگاران جوان، رضا شاه و محمدرضا شاه سعی در محدود کردن یا جلوگیری از عزاداری مردم داشتند اما مردم مقاومت کردند و به صورت پنهانی به عزاداری پرداختند. عزاداری‌های اسلامی در دوران جمهوری اسلامی به اوج خود رسید.[۴۰] کمک‌های بلاعوض شهرداری و سازمان‌های وابسته به حکومت، به هیئت‌های عزاداری اسلامی نیز صورت می‌گیرد.[۴۱]

نذری[ویرایش]

هنگامی که زمان سوگواری محرم برسد، خوراک رایگان که نذری نام دارد، میان مردم تهران پخش می‌شود. گروهی از مردم تهران که اعتقادهایی دربارهٔ نذری دارند، نذری‌ها را جمع‌آوری می‌کنند.[۴۰]

مراسم ملی[ویرایش]

چهارشنبه‌سوری[ویرایش]

با وجود رویکرد منفی جمهوری اسلامی علیه چهارشنبه‌سوری، مخالفت سید علی خامنه‌ای با آن و ارائهٔ چهره‌ای بد از این جشن ملی ایران از سوی خبرگزاری‌های وابسته به حکومت جمهوری اسلامی، مردم تهران این جشن را با شادی برگزار می‌کنند.[۴۲][۴۳][۴۴][۴۵]

توپ مروارید[ویرایش]

توپ مروارید نشانی از فرهنگ و باورهای مردم تهران در گذشته‌است. از توپ مروارید در شمار قابل توجهی از کتاب‌ها و سفرنامه‌ها یاد شده‌است.[۴۶]

تهرانی‌های قدیم با ستایش به توپ مروارید می‌نگریستند و در جشن‌ها یا مراسم‌های مهم نظیر چهارشنبه‌سوری، دختران خواهان شوهر و زنان خواهان فرزند برای آنکه به خواسته‌شان برسند، آداب خاصی را کنار آن انجام می‌دادند.[۴۶]

در چندین کتاب و سفرنامه به این اشاره شده‌است که مجرمان و افراد تحت پیگرد به توپ مروارید پناه می‌بردند و مردم نیز معجزات و خرافاتی را به آن نسبت می‌دادند.[۴۶]

نوروز[ویرایش]

فضای مناسبتی تهران در نوروز

در گذشته، تهران آداب خاصی برای نوروز داشت. در لحظهٔ تحویل سال، در میدان ارگ، توپ بزرگی شلیک می‌شد تا شهروندان بدانند سال نو شده‌است. مردان و زنان نیز هر کدام دارای وظایف خود بودند؛ برای مثال، آماده کردن هفت‌سین از وظایف زنان بوده‌است.[۴۷]

زندگی شبانه[ویرایش]

تهران از اندک پایتخت‌های جهان است که زندگی شبانه ندارد و از نیمه‌شب کاملاً تعطیل می‌شود.[۴۸] برای سال‌ها، زندگی شبانه در تهران تنها یک ماه در سال، در قالب یک طرح ویژه یا در ماه رمضان وجود دارد.[۴۹][۵۰] البته در برخی خیابان‌های تهران با عرضهٔ خوراک خیابانی، زندگی شبانهٔ تهران اندکی احیا شده‌است.[۵۱]

ورزش[ویرایش]

تهران نخستین شهر در خاورمیانه بود که میزبانی بازی‌های آسیایی را بر عهده گرفت. تهران میزبان بازی‌های آسیایی ۱۹۷۴ بود و همزمان با آن، مجموعه ورزشی آریامهر (آزادی) به عنوان یکی از پیشرفته‌ترین‌های آن زمان در ۱۰ شهریور ۱۳۵۳ افتتاح شد.[۵۲][۵۳][۵۴][۵۵]

فدراسیون هندبال آسیا، مهم‌ترین نهاد مسئول هندبال در آسیا، در سال ۱۳۵۳ رسماً در تهران تشکیل شد.[۵۶]

توچال و شمشک از مهم‌ترین پیست‌های اسکی تهران هستند. توچال شلوغ‌ترین و نزدیک‌ترین پیست اسکی تهران است که در پایان خیابان ولنجک، در ۳ کیلومتری میدان تجریش، در منطقهٔ شمیرانات قرار دارد. شمشک دومین پیست اسکی بزرگ در ایران پس از دیزین است و در ۵۷ کیلومتری شمال شرق تهران قرار دارد. دیزین، مهم‌ترین پیست اسکی ایران و معتبرترین پیست اسکی در خاورمیانه نیز برای مردم تهران در دسترس است.[۵۷][۵۸]

فوتبال[ویرایش]

فوتبال ورزش نخست تهران است و شهرآورد تهران میان دو تیم استقلال و پرسپولیس برگزار می‌شود.[۵۹] فوتبال در تهران توسط انگلیسی‌ها رواج یافت و نخستین زمین بازی آن‌ها نیز میدان مشق بود. آشنایی تهرانی‌ها با فوتبال نیز از همین طریق صورت پذیرفت.[۶۰]

نخستین تشکیلات فوتبالی تهران در سال ۱۳۰۲، با نام کلاب ایران پدید آمد. در سال‌های میانی حکومت رضاشاه چندین باشگاه در تهران تأسیس شد و در سال ۱۳۱۶ مسابقاتی میان آن‌ها برگزار شد. کمی بعد عباس اکرامی باشگاه شاهین را تأسیس کرد که برای چند دهه از قوی‌ترین باشگاه‌های ایران بود. در سال ۱۳۱۷ نیز بزرگ‌ترین ورزشگاه فوتبال ایران تا به آن زمان، گشایش یافت که امجدیه نامیده شد.[۶۰]

استقلال دو بار و پاس یک بار به عنوان قهرمانی جام قهرمانان آسیا دست یافتند. پرسپولیس هم یک عنوان قهرمانی در جام برندگان جام آسیا دارد. از دو تیم استقلال و پرسپولیس معمولاً به عنوان قطب‌های اصلی فوتبال ایران یاد می‌شود و این تیم‌ها در دیگر شهرهای ایران نیز هوادار دارند.[۶۱]

باشگاه‌های حرفه‌ای[ویرایش]

نام بنیان‌گذاری ورزشگاه
استقلال ۱۳۲۴ آزادی
پرسپولیس ۱۳۴۲ آزادی
پیکان ۱۳۴۶ شهرقدس
راه‌آهن ۱۳۱۶ درخشان، راه‌آهن
سایپا ۱۳۶۸ دستگردی
نفت نوین ۱۳۲۹ تختی

رسانه‌ها[ویرایش]

مقر اصلی سازمان صدا و سیما، تنها متولی قانونی پخش برنامه‌های رادیویی و تلویزیونی ایران، در تهران است.

روزنامه‌ها[ویرایش]

نخستین روزنامهٔ چاپی در ایران، هنگام سلطنت محمد شاه قاجار، توسط میرزا صالح شیرازی در تهران تأسیس شد. شمارهٔ نخست این نشریهٔ ماهانه که نام خاصی نداشت و به تقلید از واژهٔ روزنامه در زبان انگلیسی، «کاغذ اخبار» نامیده می‌شد، در ۱۱ اردیبهشت ۱۲۱۶ منتشر شد.[۶۲]

وبگاه‌ها[ویرایش]

مقر بسیاری از خبرگزاری‌ها و وبگاه‌های خبری ایران در تهران است. دفتر مرکزی دیجی‌کالا، که به بررسی و فروش کالاهای گوناگون می‌پردازد نیز در تهران است.[۶۳][۶۴]

تلویزیون محلی[ویرایش]

شبکهٔ پنج سیما به عنوان تلویزیون محلی تهران فعالیت می‌کند. این شبکه در آذرماه سال ۱۳۷۴ بنیان‌گذاری شد. در این شبکه، گروه‌هایی از جمله «اقتصاد»، «اجتماعی»، «تهران و شهروندی»، «خانواده و کودک» و «معارف» برنامه تولید می‌کنند و ساختار اصلی شبکهٔ تهران را تشکیل می‌دهند.[۶۵][۶۶]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «آشنایی با برج آزادی - تهران». hamshahrionline.ir. بازبینی‌شده در 2018-08-04. 
  2. «برج آزادی؛ نماد تهران است یا نماد ایران؟»(fa-IR)‎. به کوشش ایسنا. 2017-11-02. بازبینی‌شده در 2018-08-04. 
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ «Tehrān - Cultural life»(en)‎. به کوشش Encyclopedia Britannica. بازبینی‌شده در 2018-07-19. 
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ «آشنایی با تاریخچه تئاتر در ایران». hamshahrionline.ir. بازبینی‌شده در 2018-07-29. 
  5. «آشنایی با تالارهای وحدت و رودکی». hamshahrionline.ir. بازبینی‌شده در 2018-07-29. 
  6. «کاشی‌های تئاتر شهر به سرقت رفت». رادیو فردا. بازبینی‌شده در ۲۰۱۸-۰۷-۲۹. 
  7. هنر، فروزان جمشیدنژاد روزنامه‌نگار حوزه فرهنگ و. «سه خواهر و دیگران، نمایش‌نامه چخوف به روایت حمید امجد». BBC News فارسی. بازبینی‌شده در ۲۰۱۸-۰۷-۲۹. 
  8. «داستان 40 سالگی تماشاخانه شهر»(fa-IR)‎. به کوشش ایسنا. 2016-01-18. بازبینی‌شده در 2018-07-29. 
  9. «Massoud Mehrabi - Articles». www.massoudmehrabi.com. بازبینی‌شده در 2018-07-31. 
  10. «سینما در عصر مشروطه»(fa)‎. به کوشش روزنامه دنیای اقتصاد. بازبینی‌شده در 2018-07-31. 
  11. ۱۱٫۰ ۱۱٫۱ ۱۱٫۲ ۱۱٫۳ بی‌بی‌سی فارسی. «BBCPersian.com-تالارهای نمایش فیلم در تهران». www.bbc.com. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۲۰۱۸-۰۷-۳۱. بازبینی‌شده در ۲۰۱۸-۰۷-۳۱. 
  12. ۱۲٫۰ ۱۲٫۱ «نگاهی به تاریخچه سینمای ایران از ابتدا تا افتخارات+عکس»(fa-IR)‎. به کوشش جامعه خبری تحلیلی الف. بازبینی‌شده در 2018-07-31. 
  13. ۱۳٫۰ ۱۳٫۱ کریمی، آزاده. «نیم قرن پس از گنج قارون؛ فیلم‌هایی که میلیاردی می‌فروشند»(en-GB)‎. به کوشش BBC News فارسی. 2017-05-02. بازبینی‌شده در 2018-07-31. 
  14. «آشنایی با جشنواره بین‌المللی فیلم فجر». www.hamshahrionline.ir. بازبینی‌شده در 2018-08-03. 
  15. «مصاحبه رادیو فردا با دو عضو قدیمی و خواننده جدید گروه بلک کتز». رادیو فردا. بازبینی‌شده در ۲۰۱۸-۰۷-۲۷. 
  16. بلور، بهزاد. «ابی، صحنه آخر»(en-GB)‎. به کوشش BBC News فارسی. 2017-02-19. بازبینی‌شده در 2018-07-27. 
  17. «گوگوش»(انگلیسی)‎. دانشنامه بریتانیکا، ۲۰۰۸. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در 28 January 2013. بازبینی‌شده در ۱۶ مه ۲۰۰۸. 
  18. بی‌بی‌سی. “BBC News | MIDDLE EAST | Iran's pop diva to sing again”. news.bbc.co.uk. Archived from the original on 2018-07-27. Retrieved 2018-07-27. 
  19. بی‌بی‌سی، عنایت فانی. «سیما بینا: محدودیت‌های پس از انقلاب باعث شد جایگاه هنری خودم را پیدا کنم». BBC News فارسی. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۲۰۱۸-۰۷-۲۷. بازبینی‌شده در ۲۰۱۸-۰۷-۲۷. 
  20. «فقدان صدای زن در موسیقی ایران»(en-GB)‎. به کوشش BBC News فارسی. 2016-12-07. بازبینی‌شده در 2018-07-27. 
  21. (www.dw.com)، Deutsche Welle. «اعتراض به محدودیت خوانندگی زنان در استان‌های ایران | DW | 17.07.2017». DW.COM. بازبینی‌شده در ۲۰۱۸-۰۷-۲۷. 
  22. «کنسرت محسن یگانه به روایت تصویر - اخبار تسنیم - Tasnim»(fa)‎. به کوشش خبرگزاری تسنیم - Tasnim. بازبینی‌شده در 2018-08-02. 
  23. «ارکستر سمفونیک تهران یکصدا با تیم ملی ایران در روسیه»(fa-IR)‎. به کوشش خبرگزاری جمهوری اسلامی. بازبینی‌شده در 2018-08-02. 
  24. «اولین کنسرت کلایدرمن در تهران برگزار شد/اجرای قطعه «ای ایران»»(fa)‎. به کوشش خبرگزاری مهر | اخبار ایران و جهان | Mehr News Agency. 2018-06-23. بازبینی‌شده در 2018-08-02. 
  25. «ارکستر سمفونیک تهران در تالار وحدت»(fa)‎. به کوشش خبرگزاری ایلنا. بازبینی‌شده در 2018-08-02. 
  26. «معرفی | جشنواره موسیقی فجر». جشنواره موسیقی فجر. بازبینی‌شده در 2018-08-03. 
  27. «آشنایی با جشنواره بین‌المللی موسیقی فجر». hamshahrionline.ir. بازبینی‌شده در 2018-08-03. 
  28. navideshahed. «اجرای 33 طرح نقاشی دیواری از تصاویر شهدا در تهران». 
  29. «فایل پی‌دی‌اف: فضای مرده تهران». 
  30. Resistart.ir. «نقاشی دیواری شهید محمد حسین فهمیده /لیلا دلفان+تصاویر.». 
  31. خبرگزاری مهر. «ترسیم نقاشی دیواری شهید لشگری و برادران شهید اسداللهی». 
  32. زیباسازی!. «نقاشی دیواری با موضوع شهدای مدافع حرم در دو نقطه از پایتخت اکران شد». 
  33. «همشهری محله | اکباتان و آپادانا پایتخت‌های گرافیتی ایران». mahaleh.hamshahrilinks.org. بازبینی‌شده در 2018-07-24. 
  34. «تهران بهم‌ریخته با نقاشی‌های دیواری بدون تفکر زیبا نمی‌شود/ دیوارنگاری متناسب تفریح شهرنشینان را ارزان می‌کند»(fa)‎. به کوشش خبرگزاری برنا. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در 2018-07-24. 
  35. «Tehrān - Cultural life»(en)‎. به کوشش Encyclopedia Britannica. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در 2018-09-24. 
  36. ۳۶٫۰ ۳۶٫۱ «حسرت گردشگر خارجی برای غذای ایرانی/ سبقت پیتزا فروشی‌های تهران از ایتالیا»(fa-IR)‎. به کوشش خبرگزاری جمهوری اسلامی. بازبینی‌شده در 2018-08-01. 
  37. ۳۷٫۰ ۳۷٫۱ «گسترش حضور رستوران‌های خارجی در تهران پس از برجام - اخبار تسنیم - Tasnim»(fa)‎. به کوشش خبرگزاری تسنیم - Tasnim. بازبینی‌شده در 2018-08-01. 
  38. «بررسی رضایت چینی‌ها از سفر به ایران/ غذای محبوب چینی‌ها چیست؟»(fa)‎. به کوشش خبرگزاری مهر | اخبار ایران و جهان | Mehr News Agency. 2018-02-03. بازبینی‌شده در 2018-08-01. 
  39. «در تهران غذاهای هفتاد و دو ملت را تجربه کنید»(fa)‎. به کوشش دنیای سفر و گردشگری. 2015-11-26. بازبینی‌شده در 2018-08-01. 
  40. ۴۰٫۰ ۴۰٫۱ YJC, خبرگزاری باشگاه خبرنگاران | آخرین اخبار ایران و جهان |. «پیشینه عزاداری در تهران و قدیمی‌ترین هیئت‌های مذهبی + عکس». خبرگزاری باشگاه خبرنگاران | آخرین اخبار ایران و جهان | YJC. بازبینی‌شده در 2018-07-19. 
  41. «افول منبر، رونق مداحی». رادیو فردا. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۲۰۱۸ March ۴. بازبینی‌شده در ۲۰۱۸-۰۲-۲۰. 
  42. (www.dw.com)، Deutsche Welle. «برگزاری گسترده مراسم چهارشنبه‌سوری؛ شب سوانح و ترافیک سنگین | DW | 14.03.2017». DW.COM. بازبینی‌شده در ۲۰۱۸-۰۷-۲۱. 
  43. «روزنامه ژاپنی: مردم ایران باوجود مخالفت رهبر حکومت اسلامی، چهارشنبه سوری را برگزار کردند». www.peykeiran.com. بازبینی‌شده در 2018-07-21. 
  44. «چهارشنبه سوری و مواضع عجیب». بازبینی‌شده در ۲۰۱۸-۰۷-۲۱. 
  45. «عکس: چهارشنبه سوری در تهران»(fa-IR)‎. به کوشش BBC News فارسی. بازبینی‌شده در 2018-07-21. 
  46. ۴۶٫۰ ۴۶٫۱ ۴۶٫۲ شهبازی، داریوش. برگ‌هایی از تاریخ تهران. ثالث. ۷۳ تا ۷۶. شابک ‎۹۷۸۹۶۴۳۸۰۵۴۹۴. 
  47. ایلنا. «آداب رسوم مردم تهران قدیم در نوروز». 
  48. جهان|TABNAK, سایت خبری تحلیلی تابناک|اخبار ایران و. «زندگی شبانه پایتخت ایران که رسماً زندگی شبانه ندارد!». سایت خبری تحلیلی تابناک|اخبار ایران و جهان|TABNAK. بازبینی‌شده در 2018-07-22. 
  49. «تجربه زندگی شبانه در تهران؛ سالی فقط یک‌ماه»(fa)‎. به کوشش خبرگزاری مهر | اخبار ایران و جهان | Mehr News Agency. 2018-06-24. بازبینی‌شده در 2018-07-22. 
  50. ایران, عصر. «زندگی شبانه در پایتخت جان می‌گیرد/اجرای طرح حیات شبانه شهر از 15 تیرماه». عصر ایران. بازبینی‌شده در 2018-07-22. 
  51. «احیای زندگی شبانه در مرکز تهران | رادیو زمانه». به کوشش رادیو زمانه. 2017-08-21. بازبینی‌شده در 2018-07-22. 
  52. YJC, خبرگزاری باشگاه خبرنگاران | آخرین اخبار ایران و جهان |. «تاریخچه ورزشگاه آزادی تهران». خبرگزاری باشگاه خبرنگاران | آخرین اخبار ایران و جهان | YJC. بازبینی‌شده در 2018-06-04. 
  53. «The world's 10 largest football stadiums – in pictures»(en-GB)‎. به کوشش The Guardian. 2013-12-10. ISSN ۰۲۶۱-۳۰۷۷. بازبینی‌شده در 2018-06-04. 
  54. ایران, عصر. «تهران میزبان المپیک آسیا - سال 1353 / افتتاحیه در استادیوم آزادی / مشعل در سعدآباد (عکس)». عصر ایران. بازبینی‌شده در 2018-06-04. 
  55. «روزی که تهران میزبان المپیک شد (عکس) :: ورزش سه». www.varzesh3.com. بازبینی‌شده در 2018-07-19. 
  56. Main, Super. «History». www.asianhandball.org. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در 2018-07-21. بازبینی‌شده در 2018-07-21. 
  57. YJC, خبرگزاری باشگاه خبرنگاران | آخرین اخبار ایران و جهان |. «بهترین پیست‌های اسکی ایران را بشناسید». خبرگزاری باشگاه خبرنگاران | آخرین اخبار ایران و جهان | YJC. بازبینی‌شده در 2018-08-03. 
  58. «بزرگترین پیست اسکی خاورمیانه جاذبه ای در ارتفاعات البرز»(fa-IR)‎. به کوشش خبرگزاری جمهوری اسلامی. بازبینی‌شده در 2018-08-03. 
  59. «استقلال – پرسپولیس در بین 16 دربی بزرگ دنیا :: ورزش سه». www.varzesh3.com. بازبینی‌شده در 2018-07-21. 
  60. ۶۰٫۰ ۶۰٫۱ شهبازی، داریوش. برگ‌هایی از تاریخ تهران/گام‌های نخست فوتبال تهران. ثالث. ۲۸۷–۲۹۲. شابک ‎۹۷۸۹۶۴۳۸۰۵۴۹۴. 
  61. YJC, خبرگزاری باشگاه خبرنگاران. «نگاهی به تاریخچه "فوتبال در ایران"». خبرگزاری باشگاه خبرنگاران | آخرین اخبار ایران و جهان | YJC. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در 2018-08-03. بازبینی‌شده در 2018-08-03. 
  62. «انتشار نخستین روزنامه در ایران»(fa)‎. به کوشش روزنامه دنیای اقتصاد. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در 2018-07-22. 
  63. «دربارهٔ دیجی‌کالا | فروشگاه اینترنتی دیجی‌کالا». www.digikala.com. بازبینی‌شده در 2018-07-22. 
  64. «تماس با ما | فروشگاه اینترنتی دیجی‌کالا». www.digikala.com. بازبینی‌شده در 2018-07-22. 
  65. mehrabi3. «دربارهٔ شبکه». گالری ویدیو شبکه پنج سیما. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در 2018-07-22. بازبینی‌شده در 2018-07-22. 
  66. «شام آخر شبکه تهران سرو شد/ شبکه ۳ در انتظار اچ دی شدن»(fa)‎. به کوشش خبرگزاری مهر | اخبار ایران و جهان | Mehr News Agency. 2016-08-07. بازبینی‌شده در 2018-07-22.