دانشگاه علوم پزشکی ایران

دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی ایران

نوع	دولتی
بنیانگذاری شده	۱۳۵۴
وابستگی	وزارت بهداشت
رئیس	دکتر نادر توکلی
کارمندان مدیریتی	دکتر فهیمه سهیلی پور(معاون آموزشی) دکتر عبدالوهاب برادران(معاون دانشجویی) دکتر مجید صفا(معاون پژوهشی)
موقعیت	تهران
وبگاه	وبگاه رسمی

دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی ایران، یکی از دانشگاه‌های دولتی ایران و تحت نظر وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی است که در تهران، ایران قرار دارد.

تاریخچه

روزهای نخستین

در پنجم شهریور ۱۳۵۴ کمیسیون منتخب صد و سومین نشست شورای گسترش آموزش عالی، مجوز راه اندازی سه دانشکده پزشکی، پرستاری و پیراپزشکی داده شد تا بنیانگذاران مرکز پزشکی شاهنشاهی کار را با جذب دانشجویان پرستاری در مهر ۱۳۵۴ با همکاری مدرسه پرستاری دانشگاه کاتولیک در واشینگتن آمریکا آغاز کنند. مرکز پزشکی شاهنشاهی با دانشکده پرستاری ایران شروع به کار کرد.

در تیر ۱۳۵۶ قراردادی با دانشکده پیرپزشکی کالج کویینیپیاک آمریکا امضا شد و تحصیل اولین دانشجویان دوره علوم پایه در رشته‌های تکنولوژی پزشکی، «بانک خون و هماتولوژی» و رادیولوژی در دانشکده پیراپزشکی مرکز پزشکی ایران از مهر همان سال آغاز شد. در سال ۱۳۵۶ یک آگهی در روزنامه کیهان از دانشکده پزشکی انگلیسی زبانی صحبت می‌کرد که متفاوت از سایر دانشگاه‌های کشور، ورود به آن به لیسانس و قبولی در آزمون پذیرش کالج پزشکی (MCAT) نیاز داشت. آزمون MCAT با حضور ۴۳۰ داوطلب در دانشگاه پلی تکنیک تهران (امیرکبیر فعلی) برگزار شد؛ ۶۰ نفر نمره قبولی دریافت کردند و وارد مرحله مصاحبه شفاهی شدند. در فرایند مصاحبه ۳۱ نفر برای ورود به نخستین دوره دانشکده پزشکی پذیرفته شدند و پاییز ۱۳۵۶ شروع آموزش دانشجویان آغاز شد. بیمارستان ایرانشهر که آن زمان، مزین الدوله نام داشت، تنها مرکز درمانی برای آموزش‌های بالینی دانشجویان پزشکی بود. در این بیمارستان تجهیزاتی در اختیار مرکز پزشکی ایران قرار گرفته بود.

انقلاب ۱۳۵۷ و تشکیل شورای هماهنگی

اواسط ترم چهارم دانشجویان دوره اول پزشکی انقلاب ۱۳۵۷ در ۲۲ بهمن پیروز شد. دکتر عبدالحسین سمیعی؛ رئیس مرکز پزشکی ایران از ایران رفته بود؛ بنابراین گروهی از دانشجویان و استادان به عنوان نماینده انتخاب شدند و شورای هماهنگی مرکز را تشکیل دادند.

انتخاب نخستین رئیس مرکز پزشکی ایران بعد از انقلاب

وزیر وقت علوم شانزدهم اردیبهشت ۱۳۵۸ دکتر بهروز برومند را به عنوان نخستین رئیس مرکز بعد از انقلاب معرفی کرد. شورای هماهنگی با انتخاب وی منحل نشد، بلکه اعضای این شورای به عنوان مشاوران رئیس جدید مرکز به کار خود ادامه دادند.

اردیبهشت ۱۳۵۹ انقلاب فرهنگی آغاز شد و مرکز پزشکی ایران نیز همانند سایر دانشگاه‌ها تعطیل شد اما برومند تا دی ۱۳۵۹ به عنوان رئیس مرکز ماند. بعد از او برای مدت کوتاهی دکتر واعظی مسئولیت مرکز را به عهده داشت و در نهایت ۱۸ مهر ۱۳۶۰ دکتر ابوالفضل خسروی؛ رئیس مرکز پزشکی ایران شد، مسئولیتی که هشت سال به طول انجامید.

شکل‌گیری دانشگاه علوم پزشکی ایران

در سال ۱۳۶۵ قانون تشکیل دانشگاه‌های علوم پزشکی در مجلس شورای اسلامی تصویب شد. طبق این قانون وزارت بهداری به وزارت «بهداشت، درمان و آموزش پزشکی» تغییر نام داد و علاوه مسئولیت آموزش پزشکی، مسئولیت ارائه خدمات درمانی نیز بر عهده دانشگاه‌های علوم پزشکی قرار گرفت.

عبدالحسین سمیعی اولین رئیس مرکز پزشکی ایران

دانشگاه علوم پزشکی ایران از ادغام مرکز پزشکی ایران، مجتمع پزشکی آیت الله طالقانی (شیر و خورشید سابق)،، چند بیمارستان و مرکز تحقیقاتی دیگر در ۱۳۶۵ شکل گرفت.

دانشکده‌های دانشگاه علوم پزشکی ایران

دانشکده پرستاری مرکز پزشکی ایران با هشت مدرسه مامایی و پرستاری ادغام شد و مدرسه عالی توانبخشی با عنوان جدید دانشکده علوم توانبخشی در سال ۱۳۶۵ و دانشکده بهداشت کمی بعدتر در سال ۱۳۶۶ با ادغام دو مؤسسه آموزش عالی علوم بهداشتی به جمع دانشکده‌های دانشگاه علوم پزشکی ایران پیوستند.

انستیتو روان‌پزشکی تهران نیز که در سال ۱۳۵۶ شروع به کار کرده بود، در سال ۱۳۶۵ به یکی از دانشکده‌های دانشگاه علوم پزشکی ایران که اکنون آن را با نام «دانشکده علوم رفتاری و سلامت روان» می‌شناسیم، تبدیل شد.

ادغام با دانشگاه علوم پزشکی تهران و انتزاع از آن

این دانشگاه در آبان ۱۳۸۹ در زمان وزارت مرضیه وحید دستجردی در دولت دوم محمود احمدی‌نژاد با دانشگاه علوم پزشکی تهران ادغام گردید. دانشگاه این زمان، سومین دانشگاه برتر علوم پزشکی کشور بود. درنتیجه این ادغام رتبه بین‌المللی دانشگاه علوم پزشکی تهران، به علت مقالات متعدد و استادان برجسته دانشگاه علوم پزشکی ایران، چندین پله افزایش یافت. خبر ادغام با اعتراضاتی از سوی دانشجویان و استادان رو به رو شد. پس از گذشت دو سال و پنج ماه از این انحلال در تاریخ ۱۸ فروردین ۱۳۹۲ با تصویب شورای عالی گسترش دانشگاه‌ها این دانشگاه دوباره احیا شد. در تاریخ ۱۳۹۲/۶/۲۶ در اولین جلسه شورای عالی انقلاب فرهنگی در دولت حسن روحانی رئیس‌جمهور، اعضای شورای عالی انقلاب فرهنگی به انتزاع کامل دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی ایران از دانشگاه‌های علوم پزشکی تهران و شهید بهشتی رای قاطع دادند.

دانشگاه علوم پزشکی ایرانِ امروز

برخی از اولین موفقیت‌های علمی کشور نظیر اولین جراحی موفق کاشت حلزون گوش، اولین جراحی تمام آندوسکوپیک شوانوم گوش، اتوگرافت مجدد تخمدان پس از تکمیل دوره شیمی درمانی (با همکاری پژوهشگاه رویان)، اولین عمل جراحی تخلیه رحم و تخمدان در ترنس سکشوال‌ها، تأسیس اولین بخش طب تسکینی در بیمارستان فیروزگر در این دانشگاه صورت گرفته است. اولین مرکز کاشت کویل و وَلو ایران در بیمارستان رسول اکرم تأسیس شد. این اتاق عمل اختصاصی اینترونشنال ریه، یکی از بخش‌های ریه در کشور است که علاوه بر توانایی انجام اینترونشن، قادر خواهد بود به ست آپ جراحی تغییر کند. این مجموعه تنها مرکزی در ایران است که توانایی جداسازی ندول‌های حدود یک سانتی‌متر را با روش سونوگرافی گاید بیوپسی دارد و همچنین از دانش نوینی چون دریچه‌های وَلوْ و سیم‌های کویل در درمان بیماران ریوی استفاده می‌کند.

این دانشگاه بخشی از قطب‌های علمی وزارت بهداشت نظیر قلب و عروق و قلب اطفال (بیمارستان قلب رجایی)، مدیریت و اقتصاد سلامت، لاپاروسکوپی (جراحی درون بین-بیمارستان حضرت رسول اکرم)، بیماریهای زنان و زایمان (بیمارستان بیماری‌های زنان و زایمان اکبرآبادی)، روان‌پزشکی و روان‌شناسی بالینی (انستیتو روان‌پزشکی و بیمارستان مرکز روان‌پزشکی ایران)، توانبخشی و فیزیوتراپی، گوش و حلق و بینی (ENT-بیمارستان حضرت رسول اکرم)، جراحی پلاستیک (بیمارستان ترمیمی و جراحی پلاستیک حضرت فاطمه) و فناوری اطلاعات سلامت (HIT) را در اختیار دارد.

جایگاه

در اولین رتبه‌بندی تأثیرگذاری دانشگاه‌های تایمز (Times Impact Ranking) در سال ۲۰۱۹ میلادی، این دانشگاه رتبه اول کشوری و ۴۱جهان را به خود اختصاص داده است. این درحالی بود که دومین دانشگاه کشور، دانشگاه الزهرا در دامنه ۲۰۱ تا ۳۰۰ قرار گرفت. رتبه‌بندی تأثیرگذاری اولین و تنها شاخص سنجش عملکرد دانشگاه‌ها بر اساس اهداف توسعه پایدار سازمان ملل متحد است. همچنین این دانشگاه در بازه ۸۰۱ تا ۱۰۰۰ رنکینگ ورلد یونیورسیتی ۲۰۱۹ و دامنه ۲۰۱ تا ۲۵۰ دانشگاه‌های برتر جوان دنیا۲۰۱۹(با سابقه تأسیس زیر ۵۰ سال) قرار گرفته است. عمده اختلاف رتبه مقالات این دانشگاه با دیگر مراکز برتر کشوری به خاطر نداشتن دو دانشکده داروسازی و دندانپزشکی بوده است که تا به امروز فقط دانشجوی بین‌الملل داروسازی پذیرفته شده است. این درحالی است که این دانشگاه رکورد بالاترین نرخ تولید مقاله به ازای هر هیئت علمی در وزارت بهداشت را نیز داشته است. این دانشگاه در سال ۲۰۲۰ با تکرار رتبه اول کشوری، به رتبه ۵۵ جهان تغییر جایگاه یافت.

همچنین بر طبق جدیدترین آمار نظام رتبه‌بندی دانشگاه‌های جهان تایمز، این دانشگاه حائز رتبه ۹ کشوری شد و پس از مشهد و تهران، سومین دانشگاه علوم پزشکی کشور است.

دانشکده‌ها

دانشکده پزشکی ایران واقع در پردیس مرکزی دانشگاه

• دانشکده پزشکی
• دانشکده طب سنتی
• دانشکده داروسازی (تحت عنوان اولین دانشکده بین‌المللی داروسازی ایران)
• دانشکده بهداشت
• دانشکده پیراپزشکی
• دانشکده علوم توانبخشی
• دانشکده پرستاری و مامایی
• دانشکده مدیریت و اطلاع‌رسانی پزشکی
• دانشکده علوم رفتاری و سلامت روان - انستیتو روان‌پزشکی تهران
• دانشکده فناوری‌های نوین پزشکی

منطقه بندی سلامت

در استان تهران یک تقسیم کار جهت مدیریت بهتر سلامت بین ۳ دانشگاه علوم پزشکی استان انجام شده است:

• دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی:

این دانشگاه مدیریت سلامت ۵٫۵ میلیون نفر جمعیت را برعهده دارد شامل: ۱-مرکز بهداشت شمال تهران ۲-مرکز بهداشت شرق تهران ۳- شهرستان پاکدشت ۴-شهرستان شمیرانات ۵-شهرستان قرچک ۶-شهرستان دماوند ۷-شهرستان پردیس ۸- شهرستان ورامین ۹-شهرستان پیشوا ۱۰ شهرستان فیروزکوه

• دانشگاه علوم پزشکی ایران:

این دانشگاه مدیریت بهداشت و درمان ۵٫۲۰۰٫۰۰۰ هزار نفر جمعیت را برعهده دارد شامل: ۱- مرکز بهداشت شمال غرب تهران ۲- مرکز بهداشت غرب تهران ۳- شهرستان شهریار ۴-شهرستان قدس ۵-شهرستان رباط کریم ۶-شهرستان ملارد ۷-شهرستان بهارستان

• دانشگاه علوم پزشکی تهران:

این دانشگاه مدیریت بهداشت و درمان جمعیت ۳۲۰۰٫۰۰۰ هزار نفر را برعهده دارد شامل: ۱-مرکز بهداشت جنوب تهران ۲- شهرستان ری ۳-شهرستان اسلامشهر

نمایی از دانشکده علوم توانبخشی

انستیتوها

• انستیتو تحقیقات غده درون‌ریز و متابولیسم
• پژوهشکده حواس پنجگانه

پیوند به بیرون

• وبگاه رسمی
• کتابخانه دانشگاه علوم پزشکی ایران

منابع

• راهنمای آموزشی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی ایران – ۱۳۷۸

جستارهای وابسته

• آموزش عالی در ایران
• فهرست دانشگاه‌های علوم پزشکی ایران
• دانشگاه‌های دولتی ایران
• بیمارستان رسول اکرم