شاهین نجفی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
شاهین نجفی
Shahin Najafi 03.JPG
اطلاعات پس‌زمینه
نام اصلی شاهین نجفی
تولد ۱۹ شهریور ۱۳۵۹ (۳۴ سال)
بندر انزلی، ایران
ملیت ایران
سبک‌ها رپ، راک فارسی، گیلکی، بلوز، داب، رگی، فیوژن، جَز، آلترناتیو راک و ...
سال‌های فعالیت ۲۰۰۸ - تاکنون
ناشرین پامس
نقش‌های مرتبط آنتی کاریزما
تپش ۲۰۱۲
رپنات
وب‌گاه www.shahinnajafimusic.com
سازهای برجسته
وکال، گیتار

شاهین نجفی (زاده ۱۹ شهریور ۱۳۵۹ در بندر انزلی)[۱] خوانندهٔ آنارشیست ایرانی مقیم آلمان است. وی فعالیت در موسیقی را از سال ۱۳۷۹ در سبک‌های پاپ رپ و راک آغاز نمود.[۲]

شاهین نجفی تا قبل از مهاجرت به آلمان در سال ۲۰۰۵ میلادی، در ایران، یک موسیقی‌دان زیرزمینی و فعال سیاسی بود.[۳]وی پس از مهاجرت به آلمان، تاکنون به فعالیت خود در موسیقی رپ و راک و موضوعات سیاسی و اجتماعی و مدنی ادامه می‌دهد. او تلاش می‌کند که عناصر شاعرانه و ادبی و اصطلاح‌های فلسفی و سیاسی در ترانه‌هایش حضور داشته باشند.[۴][۵]

آغاز فعالیت

شاهین نجفی زاده سال ۱۳۵۹ در بندر انزلی است و در گیلان زندگی می‌کرده‌است. وی زمانی که شش سال داشته‌است پدرش را از دست می‌دهد و بعدها نیز با اعتیاد برادرش روبه رو می‌شود.

او در نوجوانی قاری قرآن بود بعد به سرودن شعر و ترانه روی آورد و از هیجده سالگی نواختن ساز گیتار را در سبک‌های کلاسیک و فلامنکو نزد اساتید این ساز همانند سهراب فلک انگیز، فرزاد دانشمند و حامد حمیدی آموخت. وی آوازهای هارمونی و سلفژ را نزد استاد سنگاچینی و استاد فریدون پوررضا آموخت و سپس آواز خواندن را در سبک‌های راک و اسپانیولی در ایران به صورت زیرزمینی آغاز کرد و با چند گروه مختلف همکاری کرده‌است.[۶]

او که خود را یک آنارشیست و وابسته به نگاه آنارشی می‌انگارد، دانشجوی رشته جامعه‌شناسی بوده‌است و نظر خود را در محیط دانشگاه به طور صریح بیان می‌کرده‌است و از این جهت وی را به علت هنجار شکنی از دانشگاه اخراج کردند.[۲]

نجفی در مصاحبه‌ای با رادیو فردا اعلام کرد که یک خداناباور است و به مفاهیمی مثل شیطان و خدا به صورت ایدئولوژیک اعتقادی ندارد.[۷][۸]

مهاجرت به آلمان

خوشنویسی شاهین نجفی درون پرنده شاهین
نگاره ویرایش شدهٔ شاهین نجفی

شاهین نجفی پیش از مهاجرت به آلمان مدتی سرپرست یک گروه موسیقی زیرزمینی در ایران بوده اما پس از دومین اجرا، ممنوع‌الصدا شد.[۹][۲] وی در آلمان سرپرستی گروهی به نام «اینان» را نیز بر عهده داشت. وی سپس به گروه تپش ۲۰۱۲ پیوست.[۱۰] با پیوستن او به این گروه و اجرای شعرهای سیاسی-اجتماعی‌اش، گروه تپش ۲۰۱۲ بیش از پیش مورد استقبال مخاطبان و رسانه‌های فارسی‌زبان قرار گرفته است[۱۱]

روزنامه کیهان به انتقاد از فعالیت این گروه که آنرا مارکسیستی معرفی کرد پرداخت.[۱۲]

فعالیت در آلمان

ما مرد نیستیم

نوشتار اصلی: ما مرد نیستیم (آلبوم)
نوشتار(های) وابسته: ما مرد نیستیم (ترانه)

شاهین نجفی در تاریخ ۱ می ۲۰۰۸، یعنی روز جهانی کارگر، آلبومی به نام ما مرد نیستیم را با همکاری گروه تپش ۲۰۱۲ منتشر ساخت. این آلبوم به طور رسمی آغاز حرفه وی در موسیقی رپ فارسی بود.[۱۳]

این آلبوم شامل ۱۰ ترانه است که مشهورترین ترانه آن ما مرد نیستیم می‌باشد. آهنگسازی و تهیه کنندگی این اثر توسط گروه تپش ۲۰۱۲ انجام شده و کلیه شعرها و اجراهای آن را شاهین نجفی بر عهده داشته است.[۱۴][۴]

جدایی از تپش ۲۰۱۲

شاهین نجفی از ابتدای سال ۲۰۰۹ به همکاری خود با گروه تپش ۲۰۱۲ پایان داد.[۱۵] دلایل مختلفی در رابطه با جدایی وی از این گروه مطرح شده‌است. دلیل اصلی انتشار بدون اجازه ترانهٔ «طرف ما» از تلویزیون صدای آمریکا عنوان می‌شود. به هر جهت شاهین نجفی در رابطه با جدایی خود از این گروه اعلام کرد که بعدها امید پور یوسفی درباره انتشار ترانهٔ «طرف ما» از تلویزیون صدای آمریکا گفت این موضوع سهواً اتفاق افتاده بود و شاهین نجفی نیز از اشتباه رخ داده گذشت.

آنتی کاریزما

وی از ابتدای سال ۲۰۱۰ یک گروه موسیقی تحت عنوان آنتی کاریزما را تشکیل داد. این گروه سبک‌های راک و بلوز را دنبال می‌کند و متشکل از چهار نفر یعنی شاهین نجفی، بابک خزایی، آرمین مستعد و پژمان افشاری می‌باشد.[۱۶] این گروه اولین کنسرت‌های رپ و راک خود را در فستیوال ماه فوریه رپ فارسی که در سوئد برگزار شد، اجرا نمود و مورد استقبال قرار گرفت.[۱۶]

واکنش به انتخابات دهم ریاست جمهوری

شاهین نجفی پس از حوادث پس از انتخابات ۲۲ خرداد ۱۳۸۸ آثاری ارائه کرد. وی در این راستا در مرداد ۱۳۸۸ تک ترانه ندا را به عنوان یادبودی برای ندا آقا سلطان منتشر نمود.[۲] همچنین وی در بیست و هشتم شهریور ۱۳۸۸ آلبوم توهم را توسط نشر ایرانی - آلمانی پامس منتشر کرد که در این آلبوم نیز در چندین ترانه اعتراضاتی به دولت و حکومت جمهوری اسلامی و حوادث پس از انتخابات ۲۲ خرداد ۱۳۸۸ قابل شنیدن است.[۱۷]

نجفی در تاریخ ۱۰ بهمن ۱۳۸۸ در مطلبی تحت عنوان «تا آزادی ایران موی سرم را کوتاه نمی‌کنم» در وبلاگ شخصی‌اش نوشت:

من از این ساعت تا زمانی که سرزمینم به آنچه که خواست مردم است، یعنی ایجاد حکومت و دولتی که در آن دین و دین‌مداران در امور سیاسی دخالت نکنند (سکولاریسم)، و رسیدن به آزادی و عدالت در مفهوم خاص و عام‌اش برای همه طبقات، قشرها، فرقه‌ها، اقلیت‌های مذهبی و نژادی، برابری کامل زن و مرد و آزادی حقوق اقلیت‌های جنسی (دموکراسی) برسد، با خود عهد می‌بندم که دیگر موی سر خود را کوتاه نخواهم کرد.[۱۸]

روزنامه نیویورک تایمز در دو تاریخ ۵ ژوئن ۲۰۱۰ و ۱۴ مه ۲۰۱۲، مقاله‌هایی در مورد وی منتشر کرد.[۱۹][۲۰]

ترانه نقی

نوشتار اصلی: نقی (ترانه)

در سال ۱۳۹۱ شاهین نجفی ترانه‌ای با عنوان «نقی» و با درونمایهٔ نقد اجتماعی و سیاسی منتشر نمود.[۲۱] این ترانه توسط هواداران امامان شیعه توهین‌آمیز تلقّی شد و حتی نجفی به مرگ (ترور) توسط مسلمانان تهدید شد. نجفی در این ترانه، علی نقی، امام دهم شیعیان را مورد خطاب قرار می‌دهد و نگاه انتقادی خود از شرایط کنونی اجتماعی و سیاسی ایران را بازگو می‌کند.[۲۲] همچنین نجفی در آهنگ «نقی»، علی نقی را به مسائل مختلفی از جمله مسائل جنسی قسم می‌دهد و از او می‌خواهد که ظهور کند.[۲۳]

ارتداد

این ماجرا از آنجا شروع شد که عدّه‌ای از لطف‌الله صافی گلپایگانی در رابطه با افرادی که «جسارت‌کنندگان به‌امام نقی» نامیده بودند استفتاء کردند. متن استفتاء به این شرح است: «مدتی است عدّه‌ای اجیرشده که عمدتاً از ضد انقلاب خارج از کشور می‌باشند، در فضای اینترنت، سایت‌ها و وبلاگ‌های خود به راحتی به امام مظلوم شیعیان حضرت امام هادی اهانت و جسارت می‌کنند (طراحی، جوک، کاریکاتور، فحاشی، دروغ بستن و...) حکم این افراد چیست؟» و جوابی که صافی گلپایگانی به آن داد اینگونه بود: «چنانچه اهانت و جسارت به حضرت نموده باشند مرتدند. والله اعلم».[۲۱]

در برخی سایت‌های دولتی از جمله فارس نیوز، شاهین نجفی را بر اساس این فتوا مرتد دانسته‌اند، این درحالی است که تاریخ جواب استفتاء دو هفته قبل از انتشار ترانهٔ نقی بود. به دنبال آن گروهی از «افسران جنگ نرم» و «فعّالان حزب‌اللهی» با استناد به فتوای مزبور مدّعی شده‌اند که در تدارک کشتن شاهین نجفی هستند.[۲۱]

شاهین نجفی در تاریخ ۲۱ اردیبهشت ۱۳۹۱ در پی واکنش‌ها به ترانهٔ جدیدش، به بی‌بی‌سی فارسی گفت که قصد توهین به‌امامان شیعه را نداشته و فقط اسم ائمّه را دستمایهٔ کاری هنری-اجتماعی قرار داده‌است. وی گفت که این فتوا شامل او نمی‌شود و عده‌ای در ایران از فتوای این مرجع به قصد اهداف سیاسی و تحریک احساسات مذهبی مردم سوءاستفاده کرده‌اند.[۲۴]

ناصر مکارم شیرازی نیز در جواب مقلدانش که از او سوال کردند: "اخیراً فردی به نام شاهین نجفی که از خوانندگان موسیقی در خارج از کشور است در قالب متن شعر و ارائه تصویری موهون به‌امام دوازدهم شیعیان، امام یازدهم و گنبد مقدس امام هشتم شیعیان توهین کرده‌است."؛ گفت که "هرگونه اهانت به مقام شامخ امامان معصوم و توهین آشکار به آنها اگر از سوی فرد مسلمان صورت گیرد، موجب ارتداد است."[۲۵]

وبگاه شیعه آنلاین هم جایزه صدهزار دلاری برای کشتن شاهین نجفی تعیین کرده است.[۲۶]

در ۱۶ ژوئن ۲۰۱۲ کمیسیون حقوق بشر پارمان آلمان در پیامی حمایت خود از شاهین نجفی را اعلام نمود. همزمان با این بیانیه، بیانیه دیگری توسط نویسندگان و هنرمندان آلمانی در حمایت از شاهین نجفی نیز منشتر شد. متن این بیانیه در وبگاه آکادمی هنرهای آلمان انتشار یافت. امضا برخی چهره‌های فرهنگی مشهور از جمله گونترگراس نویسنده و برنده جایزه ادبی نوبل، الفریده یلینک نویسنده اتریشی و برنده جایزه ادبی نوبل و دیگران بر پای نامه نقش بسته بود. طبق گفتهٔ خود شاهین، پس از انتشار خبر ارتدادش، او کمی ترسیده ولی پس از مدتی با اعلام حمایت پلیس آلمان، وی تمرکز خود را مجدداً روی ساخت ترانه گذاشته است. پس از مدتی او ترانه‌ای با نام «ایستاده مردن» منتشر کرد که در مورد حال آن‌روزهای خودش بود.[۲۷]

هک وبسایت

در فروردین ماه سال ۱۳۸۹ وبگاه وی توسط گروهی که خود را «سپاه سایبری جهاد مجازی» می‌نامیدند هک شد. شاهین نیز در اعتراض به این عمل، ترانه‌ای به نام «هک» را خواند که در ابتدای این ترانه می‌گوید: «منو هک می‌کنی؟ هاااان؟!».[۲۸]

کنسرت‌ها

شاهین نجفی علاوه بر کار انفرادی موسیقی و کنسرت‌ها، فعّالیّت‌های موسیقی و اعتراضی خود را با مناسبت‌های گوناگون سیاسی و اجتماعی به شکل زنده اجرا نموده‌است. وی در اکتبر سال ۲۰۰۸، در یک کنفرانس در شهر اسن آلمان تحت عنوان «کنفرانس صلح» اجرایی داشته‌است.[۲۹]

هنربند» نامیدن افراد حاضر در دیدار روحانی با هنرمندان

پس از دیدار رئیس‌جمهور ایران حسن روحانی با هنرمندان در تالار وحدت در تاریخ ۱۸ دی ۱۳۹۲، نجفی طی بیانیه‌ای آن‌ها را شماتت نمود.[۳۰][۲۲]

نجفی در بیانیه خود این افراد را «هنربند» خواند و آن‌ها را به «دریوزگی»، «مفعول بودن»، «کاسهٔ گدایی گرفتن»، «اختگی سیاسی–هنری»، «حصیر نشیمنگاه شدن» و «اماله‌شدن سوراخ‌هایشان تا ارگاسم سیاسی» متهم نمود.[۳۰][۲۲]

از بین نویسندگان محمود دولت‌آبادی، از بین اهالی موسیقی لوریس چکناواریان و شهرام ناظری و در میان سینماگران مسعود کیمیایی، تهمینه میلانی، بهمن فرمان‌آرا و رخشان بنی‌اعتماد از شاخص‌ترین حاضران در این مراسم بودند.[۳۰][۲۲]

کوهیار گودرزی، فعال حقوق‌بشر در بی‌بی‌سی فارسی می‌نویسد که نجفی با ادبیات جنسیتی خود، بازتولید خشونت در قالب زبان انجام می‌دهد. او اشاراتی جنسیتی، زن‌ستیزانه و زد دگرباشان جنسی دارد که برخاسته از میل به بروز آزارگری-آزارخواهی جنسی به شکل خشونت کلامی است.[۳۰] گودرزی همچنین معتقد است که نجفی با تبدیل مطلقه نهاد شر، به هر چیز مقابل آن صفت خیر می‌دهد؛ چنانچه مقبولیت خود را تنها از طریق نفی حاکمیت در موضع سلبی کسب می‌کند و نیازی نمی‌بیند که خود را بطور ایجابی هم تعریف کند.[۳۰]

پیام فروتن، کارگردان تئاتر، در خبرآنلاین این بیانیه را «احساساتی و بدون رعایت شئون اخلاقی» و حاوی واژه‌هایی «سخیف و مبتذل» می‌داند و معتقد است که نجفی بدون خردورزی خود را در مقام قضاوت و صدور حکم قرار داده‌است.[۳۱]

ترانه‌شناسی و آلبوم‌ها

نوشتار اصلی: ترانه‌شناسی شاهین نجفی


آلبوم‌های گروهی

سال آلبوم
۱۳۸۵ ما ایرانی هستیم
۱۳۸۶ از تهران تا برلین[۳۲]

آلبوم‌های استودیویی

سال آلبوم
۱۳۸۷ ما مرد نیستیم
۱۳۸۸ توهم
۱۳۸۹ سال خون
۱۳۹۰ هیچ هیچ هیچ
۱۳۹۲ ترامادول
۱۳۹۳ ۱۴۱۴
نام تک‌آهنگ همراه زبان توضیحات
ندا فارسی ترانه‌ای است که به یاد ندا آقاسلطان سروده و اجرا شده‌است.
چیز فارسی
انکار آنتی کاریزما فارسی
اسمشو تقدیر نذار فارسی
قاضی شرع فارسی
هم قفس رپنات فارسی
هذیون مجید کاظمی فارسی
مهدی گیلکی و فارسی ترانه‌ای است که امام دوازدهم شیعیان مهدی را مورد خطاب قرار می‌دهد.
من خرم فارسی
پلنگ زخمی امیر عظیمی فارسی
پیش قاضی و ملق بازی نوید زردی فارسی
صانع نوید زردی کردی
شاعر تمام شده فارسی شعر از سید مهدی موسوی
شر اعظم امین وحید فارسی
طرف ما فارسی
تو ازم بدت میاد فارسی
وقتی که فارسی
وطن فارسی
بگا مگا گیلکی
فصل دریا هاتف پیشداد گیلکی
نقی فارسی ترانه‌ای است که امام دهم شیعیان علی نقی را مورد خطاب قرار می‌دهد. این ترانه بازتاب‌های فراوانی به همراه داشت.
ایستاده مردن فارسی ترانه‌ای است که به حواشی بعد از پخش ترانه نقی و وضعیت فعلی خودش می‌پردازد.[۳۳][۳۴][۳۵][۳۶][۳۷]
تو حلقم فارسی
پریود محسن نامجو فارسی
مرگ نازلی فارسی شعر از احمد شاملو
بیین مه ره یاری بدین گیلکی شعر از فرامرز دعایی
با ما مجید کاظمی فارسی
مامان گیلکی ترانه‌ای است که وی به مادر خود تقدیم کرده است.
اعدام مجید کاظمی فارسی
شعبان گیلکی و فارسی
عمو نوروز فارسی
بی‌بی‌بی‌بی‌سی فارسی ترانه‌ای در نقد شبکه بی‌بی‌سی فارسی
سلام فارسی

منابع

  1. ««شاهین نجفی در برنامه تفسیر خبر:صدای آمریکا»». 
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ شریف، سولماز. «گفتگو با شاهین نجفی در باره ترانه و فلسفه». بی‌بی‌سی فارسی، 28 خرداد 1389. بازبینی‌شده در 13-05-2011. 
  3. Drohung gegen Musiker، FAZ
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ بامداد جمالی. «گفتگو با شاهین نجفی». وب‌گاه مانیها. بازبینی‌شده در ۳ سپتامبر ۲۰۰۸. 
  5. شهرام احدی. ««مصاحبه با دویچه وله (صدای آلمان) پیرامون آلبوم ایلوسیون»». دویچه وله. بازبینی‌شده در فوریه ۲۰۱۰. 
  6. بامداد جمالی. «گفتگو با شاهین نجفی». وب‌گاه مانیها. بازبینی‌شده در ۳ سپتامبر ۲۰۰۸. 
  7. «گفتگو با شاهین نجفی». وب‌گاه رادیو فردا. بازبینی‌شده در ۱۵ مه ۲۰۱۲. 
  8. اسفندیاری، گلناز. «Iranian Rapper Faces Calls For His Execution Over 'Insulting' Song»(انگلیسی)‎. رادیو (رادیوفردا). بازبینی‌شده در ۱۲ ژوئن ۲۰۱۲. 
  9. گفتگویی کوتاه با شاهین نجفی /امیر رضایی
  10. زمانی فر، امیر. ««ما مرد نیستیم»؛ اعتراض موسیقی به جامعه مردسالار ایران». رادیوفردا، ۲۲ اردیبهشت ۱۳۷۸. بازبینی‌شده در ۳ سپتامبر ۲۰۰۸. 
  11. کیواندخت قهاری. «جشنواره موسیقی بوخوم توتال و حضور گروه تپش ۲۰۱۲ در آن». دویچه وله، ۰۶٫۰۷٫۲۰۰۸. بازبینی‌شده در ۳ سپتامبر ۲۰۰۸. 
  12. «روزنامه کیهان: برقراری دموکراسی با دایره و تمبک». روزنامه کیهان، شماره ۱۹۱۹۴، دوشنبه، ۸ مهر ۱۳۸۷. 
  13. کیواندخت قهاری. «موفقیت «ما مرد نیستیم»». دویچه وله، ۰۶٫۰۷٫۲۰۰۸. بازبینی‌شده در ۳ سپتامبر ۲۰۰۸. 
  14. میریان، شهرام. «گروه موسیقی «تپش ۲۰۱۲» و ادای دین به ۱۸ تیر». رادیو فردا، ۱۵ تیر ۱۳۸۷. بازبینی‌شده در ۸ اوت ۲۰۱۴. 
  15. shahinnajafi.com
  16. ۱۶٫۰ ۱۶٫۱ تفرشی. «شاهین نجفی و آنتی کاریزما». مجله اینترنتی زیر زمین. بازبینی‌شده در ۱ فوریه ۲۰۱۰. 
  17. BBC فارسی - ایران - گفتگو با شاهین نجفی در باره ترانه و فلسفه
  18. نجفی، شاهین. «تا آزادی ایران موی سرم را کوتاه نمی‌کنم». وبلاگ شخصی شاهین نجفی، ۳۰ ژانویه ۲۰۰۹ برابر ۱۰ بهمن ۱۳۸۸. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۵ آوریل ۲۰۱۰. 
  19. «موسیقی، اعتراض در ایران به جنبش در می‌آورد». روزنامه نیویورک تایمز. بازبینی‌شده در ژوئن ۲۰۱۰. 
  20. «نجفی و تهدیدها». روزنامه نیویورک تایمز. بازبینی‌شده در مه ۲۰۱۲. 
  21. ۲۱٫۰ ۲۱٫۱ ۲۱٫۲ مراجع بزرگ شیعه در پیکار با "اضلال" و "ارتداد" دویچه وله
  22. ۲۲٫۰ ۲۲٫۱ ۲۲٫۲ ۲۲٫۳ «بیانیه شاهین نجفی و واکنش محمود دولت‌آبادی به دیدار حسن روحانی با هنرمندان». رادیو زمانه، ۲۱ دی ۱۳۹۲. بازبینی‌شده در ۲ بهمن ۱۳۹۲. 
  23. شاهین نجفی: قصد توهین به‌امامان شیعه را نداشته‌ام. بی‌بی‌سی فارسی. دقیقهٔ ۵:۱۵. ۲۱ اردیبهشت ۱۳۹۱. بازدید در ۲۷ اردیبهشت ۱۳۹۱.
  24. «شاهین نجفی: قصد توهین به‌امامان شیعه را نداشته‌ام». وبگاه بی‌بی‌سی فارسی، ۱۱ مه ۲۰۱۲. بازبینی‌شده در ۱۰ مه ۲۰۱۲. 
  25. BBC فارسی - ایران - آیت‌الله مکارم شیرازی: اهانت به امامان معصوم موجب ارتداد است
  26. «شاهین نجفی: فقط انسان ضعیف توهین می‌کند». radiofarda. 
  27. «حمایت پارلمان و چهره‌های فرهنگی آلمان از شاهین نجفی». بی‌بی‌سی فارسی. 
  28. «وب سایت شخصی شاهین نجفی هک شد». گویا نیوز، آوریل ۲۰۱۰. بازبینی‌شده در آوریل ۲۰۱۰. 
  29. شاهین نجفی. «کنفرانس صلح در شهر اسن آلمان با اجرای شاهین نجفی». شاهین نجفی، اکتبر ۲۰۰۸. بازبینی‌شده در اکتبر ۲۰۰۸. 
  30. ۳۰٫۰ ۳۰٫۱ ۳۰٫۲ ۳۰٫۳ ۳۰٫۴ گودرزی، کوهیار. «ادبیات جنسیتی، بازتولید خشونت در قالب زبان». بی‌بی‌سی فارسی، ۲۹ دی ۱۳۹۲. بازبینی‌شده در ۲ بهمن ۱۳۹۲. 
  31. «وقتی شاهین نجفی بیانیه می‌دهد / در حاشیه نشست رئیس جمهور با هنرمندان». خبرآنلاین، ۲۰ دی ۱۳۹۲. بازبینی‌شده در ۲ بهمن ۱۳۹۲. 
  32. شاهین نجفی آلبوم‌های جدید آهنگ‌ها متن ترانه‌ها - ایران ترانه
  33. «ایستاده مردن». برگ موزیک. بازبینی‌شده در ۲۶ فوریه ۲۰۱۴. 
  34. «ادامه توهین‌های خواننده هتاک». جام نیوز. بازبینی‌شده در ۲۶ فوریه ۲۰۱۴. 
  35. ««خدا» و «قرآن» آخرین تیر ترکش یک مرتد». روز نو. بازبینی‌شده در ۲۶ فوریه ۲۰۱۴. 
  36. «شاهین نجفی ایستاده می‌میرد». آناج. بازبینی‌شده در ۲۶ فوریه ۲۰۱۴. 
  37. حسین باقرزاده. «پدیده شاهین نجفی ماندنی است»(فارسی)‎. ایران امروز. بازبینی‌شده در ۲۶ فوریه ۲۰۱۴. 

پیوند به بیرون