تبعیض جنسی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
تابلوی مخالفت با حق رای زنان بالای مرکز فرماندهی کل

تبعیض جنسی[۱][۲] یا جنسیت‌گرایی (به انگلیسی: Sexism سکسیزم) به معنی باور یا نگرشی است که یک جنسیت یا جنس را پَست‌تر از دیگری، و درجه دوم می‌داند. این امر موجب تبعیض منفی نسبت به انسان‌ها بر اساس هویت واقعی یا فرضی جنسیتی ایشان است. این مفهوم همچنین می‌تواند در اشاره به نفرت یا بدگمانی نسبت به یک جنس (زن‌ستیزی و مردستیزی)، و یا کلیشه‌ای کردن مردانگی در رابطه با مردان و زنانگی در رابطه با زنان باشد. تبعیض جنسی به طور تاریخی و فرهنگی بیشتر در جهت فرودست کردن زنان به کاررفته است و زنان و مردان بسیاری برای رسیدن به برابری جنسیِ بیشتر، از فمینیسم بهره برده‌اند.

تاریخچه[ویرایش]

انواع[ویرایش]

جنسیت‌زدگی خصمانه[ویرایش]

بر اساس تعریف، جنسیت‌زدگی خصمانه (به انگلیسی: Hostile sexism) به صورت سلطه‌جویی مردسالارانه و باورهای تحقیر آمیز خود را نشان می‌دهد و موضوع مرکزی آن صراحتا این است که مرد جنس برتر است و باید قدرت را در اختیار داشته باشد. به عبارت دیگر همان نگاهی که زن را «ضعیف» می‌بیند.[۳]

جنسیت‌زدگی خیرخواهانه[ویرایش]

جنسیت زدگی خیرخواهانه (به انگلیسی: benevolent sexism) نگاهی ملایم‌تر نسبت به زن دارد؛ زن را موجودی زیبا و شکننده می‌بیند که باید از او حمایت کرد، با این حال زنان باید همان نقش‌های محدود و کلیشه‌ای را بپذیرند و دنباله‌رو باشند. به عبارت دیگر همان نگاهی که زن را «جنس لطیف» می‌بیند. بهترین مثال برای جنسیت‌زدگی خیرخواهانه تصویر کردن زن ایده‌آل به عنوان همسر و مادر و سوژه عشق رمانتیک است. افرادی که چنین نگاهی دارند به زنان زیاد کمک می‌کنند و با آنها روابط صمیمانه و دوستانه دارند. جنسیت زدگی خیرخواهانه نگاهی مثبت تر از جنسیت زدگی خصمانه به زنان دارد، اما در یک نکته با آن شریک است: اینکه زن موجودی «ضعیف‌تر» است و برای حفظ ساختار قدرت مردانه این نگاه را توجیهی مناسب می‌بیند برای اینکه زن بهتر است به وظایف خانگی رسیدگی کند. دو استاد روانشناسی، پروفسور پیتر گلیک و پروفسور سوزان فیسک با پرسش‌نامه خود جنسیت زدگی را در ۱۹ کشور بررسی کردند و به این نتیجه رسیدند که در تمام آنها جنسیت‌زدگی خصمانه در مردان بیشتر از زنان است، اما در جنسیت زدگی خیرخواهانه اینطور نیست.[۴]

روان‌شناسان فمینیست نگاهی بسیار منفی به جنسیت‌زدگی خیرخواهانه دارند. مثلا وقتی مردی زنی را غرق در عواطف می‌کند یا به او می‌گوید که نمی‌تواند بدون او زندگی کند، این رفتار را جنسیت‌زده می‌دانند. آنها معتقدند که این اعمال برای حفظ و دوام اجتماعی است که زنان در آن جنس آسیب‌پذیر باشند و در آن بی‌عدالتی و نابرابری برقرار باشد.

پانویس[ویرایش]

  1. دیکشنری آنلاین فارسی انگلیسی
  2. هام، مگی. فرهنگ نظریه‌های فمینیستی. ترجمهٔ فیروزه مهاجر، نوشین احمدی خراسانی، فرخ قره‌داغی. نشر توسعه، ۱۳۸۲. ۴۰۰. شابک ‎۹۶۴۶۶۰۹۴۴۹. 
  3. «جنسیت‌زدگی چیست؟». ۲۴ اردیبهشت ۱۳۹۳. بازبینی‌شده در ۱ مرداد ۱۳۹۳. 
  4. «جنسیت‌زدگی چیست؟». ۲۴ اردیبهشت ۱۳۹۳. بازبینی‌شده در ۱ مرداد ۱۳۹۳. 

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]