جاز

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
موسیقی جَز
ریشه‌های سبکی
ریشه‌های فرهنگی
اوایل دهه ۱۹۱۰، نواورلین.
سازهای موسیقی
محبوبیت عمومی ۱۹۲۰ - ۱۹۷۰ میلادی.
مشتق‌ها راک ان رول, ریتم اند بلوز, رگه, کراتوراک, دی ان بی.
زیرسبک‌ها
سبک‌های درهم‌آمیخته
حلقه‌های منطقه‌ای
سایر مطالب
یک گروه جاز مدرن

جاز یا جَز (به انگلیسی: jazz)، یکی از سبک‌های موسیقی است که نشأت گرفته از تشکلات سیاه‌پوستان آمریکایی در اواخر قرن ۱۹ و اوایل قرن ۲۰ می‌باشد. از مشخصات آن نت‌های آبی، مکث و ضدضرب، ضرب‌های تاب‌دار و خرامان (سوینگ)، پرسش‌وپاسخ‌خوانی، چندضربی بودن و بداهه‌نوازی است. و آن‌را نخستین گونه هنری پدید آمده در ایالات متحده آمریکا می‌دانند. جاز در قسمت‌های مختلفی از سبک‌های مستقل مشهور موسیقی آمریکا به وسیله‌ی گروه‌های آمریکایی اروپایی تبار و سیاه‌پوستان آمریکایی ظاهر شد. جاز تا به حال (بیش از یک قرن) محدوده‌ی وسیعی از موزیک رگتایم را در بر گرفته است و همچنین برای تعریف بسیار سخت شناخته شده است. گروه موسیقی ای که جاز بنوازد، گروه جاز نام دارد.
با فراگیری جاز در سراسر دنیا، جاز تاثیر زیادی روی فرهنگ‌های موسیقیایی ملت‌ها، مناطق و محل‌های مختلف، همچنین رشد بسیاری از سبک‌های شاخص دیگر داشت. جز نیو اورلاند که از اوایل دهه ۱۹۱۰ به وجود آمد، ترکیبی از گروه‌های نظامی ساز‌های بادی، رقص کدریل فرانسوی، رگتایم، ریتم بیگویین، موسیقی بلوز با بدیهه‌سازی‌های فراوان می‌باشد.
واژهٔ جاز از زبان عوام سیاه‌پوستان گرفته شده و احتمال می‌رود که در اصل دارای معانی جنسی بوده[نیازمند منبع]، هرچند ریشه‌های دیگری نیز برای آن پیشنهاد شده‌است.

پیشینه[ویرایش]

نوشتار اصلی: تاریخ موسیقی جاز
عکسی از ارکستر جاز «کینگ» و «کارتر» در هوستون، تگزاس، ژانویه ۱۹۲۱.

جاز در فرهنگ و موسیقی غرب آفریقا و نیز در سنت‌های موسیقیایی سیاهان آمریکا مانند بلوز و رگتایم و دسته‌های موسیقی نظامی اروپایی ریشه دارد . در آغاز سده بیستم این گونه موسیقی در میان سیاهان آمریکا رواج یافت و در دهه ۱۹۲۰ در بسیار از کشورها رایج گردید. از آن زمان به بعد جاز تأثیر زیادی در عرصه موسیقی داشته و هنوز در تحول و تغییر است.

وینتون مارسالیس ترومپت نواز چیره‌دست آمریکایی و برنده جایزه پولیتزر در باره جاز می‌گوید:

"جاز ابداع سیاه‌هاست. جاز بازگوکنندهٔ خیلی چیزهای عمیق روحی است و نه تنها دربارهٔ ما سیاه‌ها و نحوهٔ نگاه ما به مسائل است بلکه دربارهٔ اصل معنی زندگی مردم‌سالارانهٔ امروزی هم است. جاز همان شرافت نژاد سیاه است که به صورت صدا درآمده‌است. در این سبک از موسیقی همه چیز را می‌شود دید، چه ناگفته‌گذاشتن‌ها، چه نفوذ کردن‌ها، چه پیچیده‌بودن‌ها، و چه مستور ماندن‌ها همه را می‌شود در این سبک دید. تا جاییکه من می‌دانم نواختن جاز از همهٔ سبک‌ها سخت‌تر است. جاز بهترین تفسیر احساسات شخصی در تاریخ موسیقی غربی است."

سبک‌ها[ویرایش]

جاز خود به سبک‌های فرعی زیادی تقسیم می‌شود که برخی از آن‌ها عبارت‌اند از:

ایران و «جاز شرقی[ویرایش]

در دهه ۱۹۶۰ میلادی، دوک الینگتون، بزرگنام موسیقی جاز، قطعه‌ای به نام و افتخار اصفهان تنظیم نمود که مورد توجه قرار گرفت.[۱]

در ۱۹۶۵، گروهی به رهبری دکتر لوید میلر و پرستون کیز سبک جدیدی از موسیقی جاز بنام «جاز شرقی»[۲] ابداع نمودند که در آن موسیقی سنتی ایران با موسیقی جاز آمیخته گردید.[۳] دستاوردهای این گروه اهل یوتا که Oriental Jazz Quartet نام گرفت[۴]، بسیار در ایران مورد توجه قرار گرفت[۵]، و حتی از تلویزیون ملی ایران نیز پخش می‌شد.[۶]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Jazz»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۲۷ شهریور ۱۳۹۳).

پیوند به بیرون[ویرایش]

سازدهنی جاز