تالار وحدت

برای دیگر کاربردها، وحدت (ابهام‌زدایی) را ببینید.

پادشاه و فرح پهلوی روز گشایش تالار رودکی با رابرت وارن

مجموعه تالار رودکی در تاریخ ۳ آبان ۱۳۴۶ توسط محمد رضا شاه پهلوی و فرح پهلوی گشوده شد. این تالار برای اجرای نمایش‌های باله، اپرا و کنسرت‌های موسیقی ایرانی و اروپایی به ابتکار فرح پهلوی ساخته شد.^{[منبع معتبر و مستقل]}

این تالار به نام شاعر پرآوازه ایران قرن سوم هجری رودکی نامیده شد. تالار رودکی در خارج از ایران به نام Tehran Roudaki Hall Opera House شناخته می شد و سازمان باله ملی ایران نیز تا قبل از انحلال در سال ۱۳۵۸ در همین مجموعه فعالیت داشته است.

مجموعه تالار رودکی در اصل شامل دو تالار می‌شد . بعد از انقلاب ۵۷ تالار بزرگ‌تر رابه تالار وحدت و تالار کوچک‌تر را به تالار رودکی تغییر نام دادند و پس از انقلاب اسلامی در این تالار بیشتر کنسرت‌های موسیقی و نمایش‌های تئاتر اجرا شده‌است.

تالار وحدت در تهران، خیابان حافظ، خیابان محمد حسین شهریار قرار دارد.

ساختمان

سالن تماشاچیان تالار

کنسرت در تالار

تالار در سال ۱۳۴۶ توسط یوگینا آفتاندلیانس بر اساس مدل نمونه اپراهال وین ساخته شده است. زیر بنای این تالار حدود ۱۵۷۰۰ مترمربع است و شامل یک سالن همکف و سه طبقه بالکن به صورت مدور می‌شود که در مجموع گنجایش ۹۰۰ تماشاگر را دارد. این ساختمان دارای دو زیرزمین، تالار کنسرت شامل صحنه و سالن تماشاچیان در طبقه هم کف و ساختمان اداری تشکیل می شود..

صحنه از چهار بخش جدا از هم درست شده است. جلوی صحنه ویژه اجرای باله‌ها و اپراها است و آن را می توان تا سه متر پایین برد. دو بخش کناری صحنه را می توان تا شش متر بالا برد و بخش پشتی صحنه گردان است بدین معنا که صحنه (سن) این تالار قابلیت حرکت افقی و دورانی و امکان تغییر ارتفاع (-۴/۵ تا +۱/۵ ) دارد.

ساختمان اداری هفت طبقه پشت صحنه تالار بنا شده است که در آن خدمات و امور اداری تالار رودکی، سالن‌های تمرین اجرای قطعات، رستوران وجود دارد. طبقه چهارم همین ساختمان ویژه کنسرت‌های مجلسی است.

معماری تالار رودکی

اين تالار در سال 1346 ساخته شد ونخستين سالن مخصوص اپراوكنسرت های بزرگ است .ساختاين بنا 10 سال به طول انجاميد . معمار اين بنا بوگينا آفتاندلياس بوده وبر اساس مدل اپرا هاس وين ساخته شده است .زير بنايش 21هزار متر مربع است . تالار وحدت در حاشيه خيابان حافظ در بلوار شهريار واقع شده است .اين مجمومه در غرب تا خيابان خارک ادامه می يابد،سردرورودی اين مجموعه در بلوار شهريار واقع شده است كه در سال 1381 طراحی شده .

ورودی تالار

ورود به بنا از دو ورودی مجزا ميسر می شود ‎‎‏‏‏ًًٌٌٌٌٌٌٍٍٍٍََََُُ‏‏،ورودی مردم در شمال (نمای شيشه)و ورودی اشخاص در شرق. اين بنا يك سالن اصلی با ظرفيت 900 نفر داردوشامل بخش های ديگر سالن انتظار،بخشهای خدماتی ، بخش های اداری و بخش های مرتبط با اجرا كنندگان است.

همان طور كه اشاره شد سردرورودی آن در وسط بلوار شهريار واقع شده است در نتيجه اين بلوار مسير اصلی ورود به آن است .با عقب نشينی بنا ازخيابان حافظ و جدایی آن توسط فضای سبز در واقع بنا از مسير حركتی اصلی دور شده است.

سالن اصلی

سالن اصلی در كنار سالن انتظارقرارگرفته است كه توسط پيش فضای منحنی شكل بهره ور را به سمت ورودی های خود هدايت می كند.اين سالن درسه طبقه ساخته شده و ورودی های آن در طرفين (شرق وغرب )قرار دارند و تعدادشان متناسب با ظرفيت هر طبقه است . بيشتر بخش های مربوط با بهره وراجرا كننده در اطراف سالن وسن آن ساماندهی شده است. اين سالن دارای يك سن اصلی و چهار سن متحرك است .در پشت سن فضاهای مرتبط با آن قرار دارند كه شامل اتاق های گريم واتاق های تمرين هستند و همچنين فضای اپراتوردر سمت غربی سن .در سمت شرق سن يك سن جانبی قرار گرفته كه در ارتباط مستقيم با محوطه است كه حمل و نقل آسان دكور و تجهيزات را به سن امكان پذير می كند.

دیگر سالن‌ها و معماری داخلی تالار

بعد از ورود به بلوار سردر محل ورود رانشان می دهد.بعد از عبور از آن بهره ورمدت زيادی را در محوطه نمی‌گذراند و بعد از چند قدم وارد بنا می شود .از اين رو مكان يابی نامناسب سردر نسبت به بنا تاثيرطراحی فضای سبز را نيزبر بهره ور كم تر كرده است. بناهای مجاور در ضلع جنوبی مجموعه تالار وحدت قرار دارند كه شامل يك مجموعه ورزشی و دانشگاه است كه به علت وسعت سايت و ارتفاع بناهای اطراف و فضای سبز اطراف مجموعه تاثير نا مطلوب بر بنا ندارند.از بناهای ديگر تالار رودكی است كه در همين سايت قرار دارد و چه ازنظر فرم و چه كاربری متنايب با تالار وحدت است.

بررسی نسبت بنا با بهره ور با توجه به مكان يابی بنا، عقب نشينی از خيابان حافظ و قرارگيری فضای سبز مجموعه در حاشيه اين خيابان ،ديد بصری به آن را كاهش داده است و هدايت بهره ور با علائم نوشتاری انجام می گيرد.از اين جهت خود بنا نمی‌تواند هدايت بهره ور را سبب شود حتی بعد از ورود به بلوار شهريار هم ديده شدن سردر ورودی به واسطه درختان وسط بلوارمشكل است . بهره ور بعد از عبور از سردر وارد يك فضای ميانی می شود فضایی كه رو به ورودی اشخاص ويژه داردو فرد برای ورود به بنا بايد به سمت ديواره شيشه ای شمالی بچرخد. اين نامناسب بودن مكان ورود به بنا موجب سردر گمي بهره ور می شود،از طرفی يكسان بودن واحد های تقسيم كننده نما در ضلع ورودی و متمايز نشدن آن درک جهت ورود را مبهم می كند ،ازاين جهت كه فرد در ترديد برای انتخاب در ورودی است ،عكس العمل او با مكث همراه است.

بعد از آن وارد سالن انتظار می شويم .در اين سالن در نزدكترين مكان به ورودی جامه دان قرار دارد .در انتهای همين سالن كافی شاپ در ارتباط مستقيم با آن و در همين سطح سرويس های بهداشتی قرار دارند كه به علت قرارگيری در پشت جامه دان در عين حال كه در ارتباط با سالن اندتقريباازديد مستقيم خارج اند.

نكته مهم دراين بنا تعامل فضاهاست .بخشهای وابسته در عين اتصال با حريم هايی تعريف شده‌اند و ورود به آن ها بی مقدمه نيست. ورود از سالن انتظاربه سالن اصلی باهدايت وتقسيم بهره وران در فضاهای كناری سالن اصلی صورت می گيرد .فضاهای حركتی و فضاهای مكث به كمک عناصر و حريم ها مشخص و متمايز گشته‌اند.از طرفی اطلاع رسانی در تمام بخش ها مانع سردرگمی و سرعت درهدايت شده است.

در قرارگيری بخش هاكنارهم سعی شده است شفافيت در معرفی آن ها حفظ شود ونيازهای بهره ور پاسخ داده شود.اين مطلب به خصوص در طراحی فضاهای استراحت و خدماتی ديده می شود.سالن های انتظار جانبی كه در طبقه اول و سوم قرار دارند ،علاوه بر كنترل جمعيت سالن انتظار(در همكف)، در زمان استراحت بين اجرای برنامه نيز فضاهای مناسبی درارتباط با فضاهای خدماتی اند.

برنامه‌ها

رقص بلوچی توسط رقصندگان هنرستان در تالار رودکی

پوستر اپرای توراندخت و رقص های بومی ایران ۱۳۵۰

در این تالار هنرمندان بزرگ ایرانی مانند استاد بنان، حشمت سنجری (رهبر ارکستر سمفونیک تهران) و پری زنگنه (خواننده سوپرانو) کنسرت اجرا کرده‌اند. هم چنین منیر وکیلی دراپراهایی در تالار رودکی هما نند اُرفه و اُریدیس با همکاری حسین سرشار، مادام باترفلای، لابوهم، لاتراویاتا و توراندخت نقش داشت.

حسین سرشار از آغاز کار تالار رودکی به‌عنوان سولیست اول مشغول به کار شد و در کنسرت‌هایی به رهبری حشمت سنجری و فرهاد مشکات شرکت نمود.

در کنار کنسرت‌های هنرمندان ایرانی، ویولونیست‌ها، پیانیست‌ها و رهبران ارکستر نامی جهان چون روجیرو ریچی هنریک شرینگ، کلادیو آرائو در تالار رودکی کنسرت دادند.

موریس بژار با همکاری هنرمندان ایرانی رقصی را طراحی کرد که در تخت جمشید در جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی ایران به اجرا در آمد.

رهبر نامی کنسرت هربرت فون کارایان^{[نیازمند منبع]}، ارکستر مجلسی اشتوتگارت و برلین فیلارموبنک و دیگر گروه‌های اپرا و باله و ارکستر مجلسی و هم چنین نابغه پانتومیم ماسل مارسو در تالار رودکی برنامه اجرا کردند.

رودلف نوریف، مارگوت فونتین، موریس بژار، الوین ایلی، بیرژیت کولبرگ از هنرمندان صاحب نام در رشته باله کلاسیک و مدرن هستند که در تولیدات سازمان باله ملی ایران در قبل از انقلاب مشارکت داشته‌اند.

نگارخانه

• 

پیوند به بیرون

• کنسرت در تالار رودکی فیلم برداری شده توسط رادیو تلویزیون ملی ایران در یوتیوب
• رابرت وارن رهبر باله ملی ایران
• سایت بنیاد فرهنگی هنری رودکی
• رقص ایرانی و تاریخچه فراموش شده آن نوشته نیما کیان