مسجد سرخ (ساوه)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۳۵°۰۱′ شمالی ۵۰°۳۶′ شرقی / ۳۵.۰۱۷° شمالی ۵۰.۶۰۰° شرقی / 35.017; 50.600

مناره مسجد سرخ ساوه

مسجد سرخ یکی از بناها و مساجد زیبا شهرستان ساوه و کشور ایران است که در مجموعه مسجد انقلاب ساوه قرار دارد. این مسجد به موجب تزئینات و کتیبه‌های قرمزرنگی که در آن تعبیه شده‌است، به مسجد قرمز شهره شده است. از جمله باارزش‌ترین عناصر سازنده این مسجد را می‌توان محراب آن که مزین به کتیبه‌های گچ‌بری و نقاشی‌های متعدد می‌باشد و همچنین مناره آجری آن دانست.

تاریخچه[ویرایش]

بر اساس کاوش‌های بعمل‌آمده، وجود یک آتشکده در دوره ایران باستان در مکان کنونی مسجد بسیار محتمل است. بنابر روایات تاریخی، این آتشکده تا دوره مامون عباسی پابرجا بوده و در این زمان به دستور ابودلف عجلی، حاکم ولایت عراق، خاموش و بجای آن یک مسجد بنا می‌شود. امروزه، بنای ابتدایی مسجد تا حد زیادی تخریب شده و بنای جدید مسجد در دوره سلجوقی و در مجاورت بنای قدیمی ساخته شده است که تا امروز نیز پابرجا مانده است.[۱]

طرح مسجد[ویرایش]

این مسجد شامل سر در ورودی، صحن، ایوان، گنبدخانه، شبستان، رواق و مناره، دو مدرسه قدیمی و جدید و یک مسجد تازه ساخت است.

سر در ورودی این بنا مزین به تزیینات کاشیکاری (کاشی فیروزه عصر صفوی) است و جدار آن حدود ‎ ۶۰ سال پیش سفیدکاری شده‌است.

طاق سر در، مقرنس کاری و در پایین آن، کتیبه‌ای گچبری به خط ثلث برجسته نمایان است و بالای درگاه و در سینه سر در، لوح سنگی نصب شده که بر آن فرمانی دیوانی از شاه اسماعیل صفوی نقش بسته‌است.

بخش اصلی گنبد خانه در میانه سه رواق و یک مقبره واقع است و از سه جهت، درگاهی وسیع و مرتفع به رواق‌های اطراف باز می‌شود. گنبدخانه‌های دیگر در بالای این رواق قراردارد که نیم طاق‌هایی در قوس‌های کوچکتری به اضلاع تبدیل گشته و پایین طاق با پوشش عرقچینی بنا بالا آمده‌است.

بدنه قوس نیم طاقها با گوشه‌ای از مقرنس خوش آراسته و رنگ آمیزی شده‌است، در زیر گنبد، کتیبه‌ای با متن “سوره نبا” منقش به گل و بوته‌های برجسته نوشته شده‌است. در زیرگنبد دوم کتیبه‌ای دیگر به خط برجسته کوفی به رنگ زرشکی با زمینه لاجوردی متضمن به سوره “یاسین” گچبری شده‌است. در میانه ضلع جنوبی گنبدخانه، محرابی چهار ضلعی با پوشش مقرنس گچی، مزین به کتیبه‌ای گچبری قرار گرفته‌است.

از دیگر بخش‌های مهم این مسجد می‌توان به مناره آجری مسجد اشاره کرد که با آجر و آیات قرآنی آراسته شده‌است.در ضلع غربی صحن مسجد، ایوان مرتفع آجری قرار دارد که در پیرامون آن حجره‌هایی در سه طبقه ساخته شده‌است.

مورخان علت نامگذاری این مکان را به نام مسجد سرخ به دلیل رنگ‌های قرمزی می‌دانند که در تزئینات مسجد و کتیبه‌های آن به کار رفته‌است.[۲]

قدمت تاریخی[ویرایش]

براساس نظرات کارشناسان و کتیبه‌های تاریخی، تاریخ ساخت مسجد به دوره شاه اسماعیل صفوی[۳] و یا دوران سلجوقیان باز می‌گردد.[۴] همچنین مناره مسجد نیز براساس تاریخ ثبت شده روی آن در سال ۴۵۳ هجری قمری می‌باشد.[۵]

ثبت ملی[ویرایش]

مسجد سرخ ساوه به شماره ۱۵۵ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده‌است.

دسترسی[ویرایش]

این مسجد در میدان انقلاب ساوه و در جنوب بازار قدیمی شهر قرار دارد.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. داود نعیمی. «فصل سوم: دیدنی‌های باستانی و دینی». در افتخارآفرینان استان مرکزی. چاپ اول. کومه، ۱۳۸۵. ۹۵ و ۹۶. شابک ‎۹۶۴-۲۵۹۸-۰۹-۴. 
  2. «معرفی مسجد سرخ ساوه». مرکزی دیلی. بازبینی‌شده در ۹ نوامبر ۲۰۱۰. 
  3. «مسجد سرخ ساوه اثر ملی شد». پايگاه اطلاع‌رسانی محسن رضايی، شنبه ۲ مرداد ۱۳۸۹. بازبینی‌شده در ۱۹ آگوست ۲۰۱۱. 
  4. «نگاهی به دو مسجد تاریخی ساوه». خبرگزاری اجتماعی و فرهنگی میراث آریا. بازبینی‌شده در ۹ نوامبر ۲۰۱۰. 
  5. «ساوه اثر». پایگاه جامع اطلاع رسانی میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری استان مرکزی. بازبینی‌شده در ۱۹ آگوست ۲۰۱۱.