شازند

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
شازند
Abbās Abād Park, Shazand.jpg
کشور  ایران
استان مرکزی
شهرستان شازند
بخش بخش مرکزی
نام(های) دیگر ادریس آباد-سربند
آزادشهر
نام(های) قدیمی ادریس‌آباد، آزادشهر، شاه زند
مردم
جمعیت ۱۹٬۳۵۳ نفر سال ۱۳۸۵
اطلاعات شهری
پیش‌شماره تلفنی 086

شازَند (یا شاه‌زند و همچنین به نام آزادشهر هم شناخته می‌شود) یکی از شهرهای استان مرکزی در کشور ایران است. در لغت‌نامهٔ دهخدا در شرح این شهر آمده است: «همان ادریس آباد سابق است. نام ایستگاه راه‌آهن میان سمنگان و نورآباد است که در ۳۵۴ هزارگزی ایستگاه راه‌آهن اراک واقع است. کارخانهٔ قند شاهی به سال ۱۳۱۵ ه. ش به علت مساعد بودن آن ناحیه برای کشت چغندر به این محل منتقل شد.»

علت نامگذاری این شهر به شازند به دلیل وجود کوهی بوده‌است که زرتشتیان باور داشته‌اند کیخسرو به‌همراه پهلوانان نامی آن در آن کوه مخفی شده‌اند. از این رو این کوه را شاه زنده یا شاه زند نامیده‌اند. و شهر شازند هم که در آغاز ادریس‌آباد بوده‌است از روی این کوه نامگذاری کرده‌اند.

سراب عباس آباد، سراب بلاغ، پارک تپه سنگی محلهٔ ازنا و پیست اسکی هندودر از گردشگاه‌های شازند هستند. دیگر مناطق دیدنی این شهر را می‌توان مقبره ارمنیان و کلیسای آنان و همچنین بقعه سهل بن علی است که زیارتگاه این منطقه است نام برد.

شهر شازند دارای چهار منطقهٔ اصلی است که شازند، نوبنیاد، ازنا و کلاوه نام دارند. با گسترش بیشتر شهر مناطق تازه‌ای نیز به آن افزوده شده‌اند. مردم شازند بیشتر به زبان فارسی و لری گفتگو می‌کنند و ترکی نیز در بعضی روستاهای منطقه رایج است.

از مشاهیر این شهر درگذشته می‌توان به شیخ عباس مدرس (مشیدی یا ادریس آبادی) اشاره کرد که از بنیان‌گذاران حوزه علمیه اراک بوده و امام خمینی هم از شاگردان ایشان در حوزه علمیه اراک بوده است.

ریشه شناسی نام[ویرایش]

نام قدیم شازند ادریس‌آباد بوده است و احتمالاً به این دلیل نام‌گذاری شده است که خانواده ادریس بن معقل این شهر را تاسیس کرده‌اند. اما پس از عبور راه‌آهن از کنار شهر، نام آن را به نام کوه مجاور آن، یعنی شاه‌زند، شازند نامیدند.[۲] علت نامگذاری‌این شهر به شازند به دلیل وجود کوهی بوده‌است که زرتشتیان عقیده داشته‌اند کیخسرو به همراه پهلوانان نامی آن در آن کوه مخفی شده‌اند. ازاین رو این کوه را شاه‌زنده یا شاه‌زند نامیده‌اند.[۳]

پیشینه تاریخی[ویرایش]

اولین سند تاریخی که درباره شکل گیری شهر شازند در منابع مکتوب وجود دارد مربوط به گزارشی است که موسی خورزنی جغرافیدان ارمنی در قرن پنجم میلادی در کتاب خود ارائه کرده است. او در شرح ایل‌های امپراطوری ساسانی به رستاق کرج و بابک اشاره کرده و آنها را جزء ایالت اصفهان آورده است. شهر کرج در منطقه‌ای قرار داشته است که امروزه شهرهای شازند و آستانه قرار دارند بنا به گزارش‌های تاریخی شهر کرج شکل متمرکز نداشته و پراکنده بوده است. در دوره اخیر در برخی از منابع از شازند با نام ادریس‌آباد اسم برده شده است. با توجه به اینکه نام پدر ابودلف، ادریس بوده است، می‌توان نتیجه گرفت که شهر ناپیوسته کرج بصورت روستاهای نزدیک به هم درآمده و نام یکی از این روستاها ادریس‌آباد و محل زندگی ادریس، پدر ابودلف بوده است.[۴]

اقلیم[ویرایش]

شازند به لحاظ موقعیت طبیعی خود خوش آب و هواترین شهرهای استان مرکزی است. بطوری‌که میانگین دمای آن در تابستان ۲۱ درجه و در بهار ۱۳ درجه است که معتدل‌ترین و خنک‌ترین ناحیه استان در این دو فصل می‌باشد.

تقسیمات سیاسی[ویرایش]

در اوایل انقلاب به دلیل حساسیت روی کلمه شاه که نام شازند از آن برگرفته شده بود نام شهر به سربند که در حقیقت دهستانی از شهرستان شازند است تغییر یافت، اما بعد از ۲۵ سال دوباره در صحن علنی مجلس و در اعتراض نمایندهٔ وقت شهر به شازند برگردانده شد.[۵]

زمین شناسی[ویرایش]

زمین لرزه[ویرایش]

فرهنگ و مردم شناسی[ویرایش]

دین و مذهب[ویرایش]

زبان[ویرایش]

اهالی شهر به زبان فارسی با لهجه نزدیک به لری و ترکی صحبت می‌کنند.[۶]

آداب و رسوم[ویرایش]

مشاهیر[ویرایش]

رسانه ها[ویرایش]

ساختار شهری[ویرایش]

شهرداری[ویرایش]

مراکز درمانی[ویرایش]

پارک و فضای سبز[ویرایش]

مناطق تفریحی[ویرایش]

پیست اسکی شازند[ویرایش]

در ۵۵ کیلومتری جنوب غربی اراک و ۱۲۰۰ متر بالاتر از سطح دریا، دامنه‌های شرقی زاگرس این پیست را در دامن خود جای داده‌است. این پیست دارای مسیر اسکی به طول ۶۰۰ متر و طول کلی ۵ کیلومتر و دارای سه دستگاه تله سیژ، رستوران، تجهیزات برفروبی و ساختمان اداری است.[۷]

مراکز ورزشی[ویرایش]

صنعت و اقتصاد[ویرایش]

از کارخانه‌های مهم شهر می‌توان به کارخانه قند شازند اشاره کرد. این کارخانه که در سال ۱۳۱۷ تاسیس شد، اولین کارخانه ایجاد شده در استان مرکزی است.[۸][۹]

منابع[ویرایش]

  1. «شهرستان شازند». صداوسیمای استان مرکزی. 
  2. «شهرستان شازند». صداوسیمای استان مرکزی، 21 فروردین 1390. 
  3. «شهرستان شازند». اداره فرهنگ وارشاد اسلامی استان مرکزی. 
  4. «تاریخچه شهر شازند». شهرداری شازند. 
  5. «اداره بیمه خدمات درمانی شازند». اداره بیمه سلامت استان مرکزی. 
  6. «شازند». اداره کل میراث فرهنگی استان مرکزی، ۱۱ مهر ۱۳۹۲. 
  7. «شازند- پیست اسکی شازند». پرتال جهانگردی پارس سیتی.