شهرستان شازند

شازند
شازند °۴۹٫۲۵شرقی °۳۳٫۵۶شمالی / ۴۹٫۲۵;۳۳٫۵۶ نمایی از شهر شازند
اطلاعات کلی
کشور	ایران
استان	مرکزی
شهرستان	شازند
بخش	مرکزی
نام(های) دیگر	ادریس آباد
نام(های) قدیمی	ادریس آباد - شاه زنده - آزاد شهر- سربند - شازند
مردم
جمعیت	شهر: 120102 هزار نفر
زبان‌ گفتاری	اکثریت: زبان فارسی و لری اقلیت: زبان ترکی
مذهب	شیعه و مسیحی ( ارامنه )
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا	متوسط 2000 متر

شهرستان شازند (همچنین شهرستان سربند) یکی از شهرستانهای استان مرکزی ایران است. مرکز این شهرستان، شهر شازند است که در ۳۳ کیلومتری جنوب غربی اراک قرار دارد . این شهرستان با استان‌های همدان و لرستان هم مرز است و دارای آب و هوای کوهستانی است. دارای صنایع مهمی از جمله پالایشگاه، پتروشیمی، نیروگاه برق و کارخانهٔ قند است.

شازند در قدیم ادریس آباد نام داشته‌است، بعد از احداث راه آهن و به واسطه نزدیکی به کوه شاه زنده ، به شاه زنده معروف شده‌است. منظور از شاه ( کیخسرو ) پادشاه افسانه ای ایران در شاه نامه فردوسی و همچنین برگرفته از آئین زرتشتی ایران می باشد . زرتشتیان منطقه عقیده داشته‌اند که کیخسرو و پهلوانان نامی ایران در این کوه از نظرها پنهان شده‌اند. در مورد تاریخچه شازند سندی در دست است ( کلیسای جلفای اصفهان ) که در زمان صفویان به دستور شاه عباس صفوی ،ارامنه به این منطقه کوچانده شده اند و مردمان خود شازند ( شهر شازند) در اصل از ارامنه بوده اند و اندکی هم از لرستان می‌باشد و ترک زبانان بیشتر در منطقه سربند ساکن اند . اولین ارامنه از طرف همدان به شازند آمده اند و در روستای جزنق ساکن شده اند و بعد به شازند آمده اند در خود شهر شازند ( محله کلاوه - ازنا- عباس آباد - ادریس آباد ) بیشتر ارمنی نشین بوده اند که محله کلاوه شش دانگ ارمنی - ازنا چهار دانگ ارمنی دو دانگ مسلمان -عباس آباد شش دانگ ارمنی و ادریس آباد سه دانگ ارمنی و سه دانگ مسلمان بوده است در حال حاضر بیشتر ارامنه از شازند رفته اند و فقط چهار نفر باقی مانده اند در کلاوه و عباس آباد همه مهاجر هستند ولی در ازنا و شازند خانوادهای اصیل منطقه که از گذشته بوده اند وجود دارند مانند نجفی - نوری - رضائی - ادریس آبادی - مشیدی - کریمی -باقری و ... مردم قدیمی این منطقه از ارامنه بسیار به نیکی یاد می کنند

بعد از انقلاب، به واسطهٔ موج شاه ستیزی، نام شهرستان به (((آزاد شهر))) و سپس به شهرستان سربند تغییر یافت که اشاره به منطقه سربند در غرب این شهرستان دارد. شهرستان سربند در اصل دهستانی از این شهرستان بوده، که اکثراً ترک زبان و مهاجر هستند. در زمان دولت سید محمد خاتمی و به کوشش نماینده شهر، نام این شهرستان به نام اصیل تر شازند برگشت.

آب و هوای شازند سرد و کوهستانی است که تابستانهای معتدل و زمستانهای سردی را به همراه دارد. سردترین نقطهٔ استان مرکزی در این شهر است. به علت بارندگی فراوان در این شهر و روستاها و کوه‌های اطراف آن در منطقه‌ای بالاتر از بخش هندودر این شهرستان مکان مناسبی برای ایجاد پیست اسکی بوجود آمد که بعد از ساخت این پیست این منطقه در زمستان به عنوان یکی از جاذبه‌های توریستی شهر مطرح است. از دیگر جاذبه‌های توریستی شهرستان می‌توان به سراب عباس آباد اشاره کرد که حجم آبی که از زیر کوه می‌آید جالب توجه‌است و اخیرا باعث ایجاد پارک بزرگی شده‌است.از بناهای تاریخی این شهر می‌توان به امامزاده سهل بن علی و قدمگاه امام رضا (ع) اشاره کرد.

۴ خرداد ۱۳۸۷ یک کارخانه مواد شیمیایی و پتروشیمی در این شهر منفجر شد و ۲۶ نفر از کارگران زنده زنده در آتش سوختند و ۵۰ نفر دچار آسیب جسمی بسیار شدید شدند.

تقسیمات کشوری

این شهرستان دارای چهار بخش با نامهای بخش مرکزی، بخش سربند و بخش زالیان و بخش قره كهريز است و در مجموع نه دهستان دارد:

• دهستانهای بخش مرکزی شهرستان شازند:
  • دهستان آستانه
  • دهستان كزاز

نقطه شهری: شازند و آستانه

• دهستانهای بخش سربند شهرستان شازند:
  • دهستان هندودر
  • دهستان مالمیر

نقطه شهری: هندودر

• دهستانهای بخش زالیان شهرستان شازند:

• • دهستان پل دوآب
  • دهستان زالیان
  • دهستان نهرمیان

نقطه شهری: توره و شهر مهاجران

• دهستانهاي بخش قره كهريز شهرستان شازند:

• • دهستان قره کهریز
  • دهستان کوهسار

نقطه شهری: بازنه

همچنین فرمانداری این شهرستان از نظر تعداد روستای تحت پوشش یکی از بزرگترین فرمانداریهای کشور می‌باشد. شهرستان شازند بر سر مسیرهای ترانزیتی غرب و جنوب واقع شده است. که مهم ترین این مسیرها مسیر ترانزیتی و بین المللی تهران - خوزستان می باشد. خط راه آهن سراسری شمال - جنوب نیز از این شهرستان عبور می کند. همچنین راه آهن در حال احداث کرمانشاه - اراک نیز از این شهرستان عبور می کند، که تا به حال قطعه اراک - ملایر راه اندازی شده است.

جمعیت

بنابر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت شهرستان شازند در سال ۱۳۸۵ برابر با ۱۲۰۱۰۲ نفر بوده‌است . که از این میان 58330 نفر مرد و 60459 نفر زن هستند. نرخ سواد در این شهرستان 72/2 درصد است.

کوه‌های شهرستان شازند

نام کوه‌های مهم شهرستان شازند و ارتفاع هر یک از سطح دریا به شرح زیر است: شهباز 3388 متر

کوه تخت ۳۱۱۸ متر

کوه رازون 2703 متر

کوه عمارت 2450 متر

کوه برآفتاب 2428 متر

کوه نپند 2565 متر

کوه میش آب 2925 متر

کوه عرق چین 2927 متر

کوه آوداش 2462 متر

کوه سرو 3322 متر

کوه سردره 2947 متر

کوه سول دره 2663 متر

کوه ازنا 2838 متر

کوه مارون 2507 متر

صنایع

نیروگاه حرارتی شازند, پتروشیمی شازند, پالایشگاه هفتم شازند کارخانه قند شازند ، شهرك صنعتي شهيد بابائي بازنه مجتمع كشاورزي بازنه

جستارهای وابسته

• سربند
• فهرست شهرستان‌های ایران
• بازنه