فرمول تجربی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

در دانش شیمی، به نمایش ساده نسبت‌های ساده‌شده میان اتم‌های موجود در یک ترکیب شیمیایی فرمول تجربی می‌گویند. یک مثال ساده برای این مفهوم ، فرمول تجربی مونواکسید گوگرد (SO) است که همان فرمول تجربی دی سولفور دی اکسید (S2O2) می باشد ، معنی این جمله این است که مونواکسید گوگرد و دی سولفور دی اکسید ، هردو ترکیب های دو عنصر گوگرد و اکسیژن هستند و به همین دلیل فرمول تجربی یکسان دارند . با این حال ، فرمول شیمیایی آن ها که بیانگر تعداد اتم های هر مولکول از یک ترکیب شیمیایی است ، یکسان نمی باشد .

در یک فرمول تجربی ، ترتیب و تعداد اتم ها ذکر نمی شوند . این استاندارد برای بسیاری از ترکیبات یونی مانند کلسیم کلرید (CaCl2) و مولکول هایی مثل سیلیسیم دی اکسید (SiO2) می باشد . در فرمول تجربی تفاوت همپارها نادیده گرفته می‌شود.

مثال ها[ویرایش]

مثال‌هایی از فرمول تجربی و فرمول مولکولی چند ترکیب شیمیایی مشهور[ویرایش]

ترکیب شیمیایی فرمول مولکولی فرمول تجربی
آب H2O H2O
متان CH4 CH4
بنزن C6H6 CH
گوگرد S8 S

به دست آوردن فرمول تجربی[ویرایش]

اطلاعات به دست آمده از آنالیز شیمیایی یک ترکیب برای به دست آوردن فرمول تجربی آن مورد استفاده قرار می‌گیرد.آنالیزشیمیایی، نسبت جرمی عناصر تشکیل دهندهٔ ترکیب را به دست می‌دهد. ساده‌ترین فرمول یا فرمول تجربی ٬بیانگرنسبت اتمی ترکیب، یعنی شمار نسبی اتم‌های گوناگون موجود در ترکیب است. چون یک مول از اتم‌های یک عنصر شامل همان تعداد از اتم‌های موجود در یک مول از سایر عناصر است، نسبت مول‌ها با نسبت اتم‌ها یکسان است.تعداد مول‌های هر یک از عناصر موجود در نمونهٔ ترکیب را به آسانی می‌توان از جرم هر یک از عناصر به دست آورد. ساده‌ترین نسبت صحیح مول ها(که با نسبت اتم‌ها یکسان است)را برای نوشتن فرمول تجربی به کار می بریم.[۱]

روش به دست آوردن فرمول تجربی[ویرایش]

۱.اگر داده‌ها بر مبنای در صد اجزا باشد، محاسبات بر مبنای ۱۰۰/۰gازنمونهٔ ترکیب انجام می‌گیرد. دراین صورت، مقدار موجود از هر عنصر در نمونه، برحسب گرم، ازنظر عددی، با در صد آن عنصر در نمونه برابر خواهد بود. در صورتی که داده‌ها مقدار هر یک از عناصر موجود در نمونه را بر حسب گرم به دست دهد، نیازی به پیداکردن در صد نخوادهد بود. ۲.مقدار هر عنصر بر حسب گرم را به تعداد اتم‌های آن عنصر بر حسب مول تبدیل می کنیم. ضرایب تبدیل مورد نیاز از این واقیت تجربی استنتاج می‌شوند که یک مول از اتم‌های یک عنصر برابر با وزن اتمی بر حسب گرم است. ۳.مقادیر به دست آمده در مرحله ۲ را بر کوچک‌ترین مقدار تقسیم می کنیم.درصورتی که اعداد به دست آمده از این راه عدد صحیح نباشند، هریک از آنها را در عدد مشترکی ضرب می کنیم تا به اعداد صحیح تبدیل شوند. ۴.نسبت مولی اتم‌ها برابر با نسبت اتم هاست. اعداد صحیح به دست آمده در مرحله ۳ ٬زیر نوشت‌های فرمول تجربی هستند.[۲]

منابع[ویرایش]

  1. مورتیمر، چارلز.شیمی عمومی۱.تهران:نشر علوم دانشگاهی،۱۳۸۳
  2. مورتیمر، چارلز.شیمی عمومی۱.تهران:نشر علوم دانشگاهی،۱۳۸۳.