زبان حتی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
حاتی
منطقه آناتولی
قومیت حاتی‌ها
منقرض‌شده 1100 پیش از میلاد?
رده‌بندی نشده
(شاید حاتی کاسکی)
کدهای زبان
ایزو ۶۳۹-۳ xht

زبان حتی زبانی است که توسط حتیان در میان ۲ تا ۳ هزار سال پیش از میلاد در آسیای کوچک سخن گفته می‌شد.دانشمندان آن را جدا از زبان هند و اروپایی هیتی که زبان امپراتوری هیتی‌ها بود می‌دانند.[۱]

نمونه زبان[ویرایش]

دیدگاه محافظه‌کارانه این است که این زبان زبانی منفرد بوده است و با همسایگان سامی و هند و اروپایی خود ارتباطی نداشته است.با این وجود گمانه‌زنی‌هایی بر پایه نام‌های افراد و جای‌نام‌ها ممکن است به زبان کاسکی وابسته باشد.همانندی‌های ویژه‌ای میان زبان حاتی و زبان‌های قفقازی هم کارتولی (مانند گرجی و...) و هم شمالغربی (مانند آبخازی و....) این گمانه را میان زبان‌شناسان ایجاد کرده است که یک بلوک زبانی از قفقاز به آناتولی مرکزی کشیده شده است.[۲][۳][۴][۵]

برخی واژه‌های دانسته شده عبارت‌اند از:

  • alef = 'واژه'
  • ashaf = 'خدا'
  • fa-zari = 'گونه انسان, مردم'
  • fel = 'خانه'
  • *findu = 'می (شراب)' (که در ترکیب findu-qqaram یافت شد "چمچه می (ملاقه شراب)")
  • fur = 'سرزمین'
  • Furun-Katte = 'شاه سرزمین',خدای جنگ حتی
  • Furu-Semu =خدایان خورشید حتی
  • Hanfasuit =خدایان تخت حتی
  • hilamar = 'نیایشگاه'
  • Kasku = خدای ماه حتی
  • katte = 'شاه'
  • -nifas = 'نشستن'
  • pinu = 'فرزند'
  • zari = 'نابود شدنی ، فانی'
  • -zi = 'گذاشتن'

منابع[ویرایش]

  1. Hattian – Britannica Online Encyclopedia
  2. Ivanov, Vyacheslav V., "On the Relationship of Hattic to the Northwest Caucasian Languages," in B. B. Piotrovskij, Vyacheslav V. Ivanov and Vladislav G. Ardzinba, eds., Anatoliya – Ancient Anatolia, Moscow: Nauka (1985) 26 – 59 (in Russian)
  3. John Colarusso, Peoples of the Caucasus; in Introduction to the Encyclopedia of Cultures and Daily Life (1997); Pepper Pike, Ohio: Eastword Publications
  4. Ardzinba, V.G., 1979. “Nekotorye sxodnye strukturnye priznaki xattskogo i abxazo-adygskix jazykov”. Peredneasiatskij Sbornik III: istorija i filologija stran drevnego vostoka, 26-37. Moscow: Nauka
  5. Dunaevskaja, I. M. & D´jakonov, I. M. 1979. “Xattskij (protoxettskij) jazyk”. Jazyki Azii i Afriki, III. Jazyki drevnej perednej Azii (nesemitskie), Iberijsko-Kavkazskie jazyki, Paleoaziatskie jazyki, ed. by G. D. Sanžeev, 79-83. Moskva. Nauka