فهرست اسکناس‌های ایران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

این نوشتار به توضیح و نمایش اسکناس‌های چاپ شده و رایج در سه دوره قاجار، پهلوی و جمهوری اسلامی می‌پردازد. همچنین برای اطلاعات بیشتر، نوشتار ریال ایران را ببینید.

اسکناس‌های قاجاری (۱۳۰۴–۱۲۲۹)[ویرایش]

سری‌های دوره قاجار
تصویر ارزش ابعاد
(میلی‌متر)
رنگ اصلی توضیحات
جلو پشت جلو پشت
1-TOMAN-NASER-new.jpg ۱ تومان ۱۳۰ در ۶۷ نقره‌ای ارزش پول، «دولت شاهنشاهی ایران»
Bank Shahi03.jpg ۱ تومان ۱۳۰ در ۶۷ صورتی ارزش پول، «دولت شاهنشاهی ایران»
5t-type1-obv-naser.jpg 5t-type1-rev-naser.jpg ۵ تومان ۱۳۶ در ۶۹ برنزه ارزش پول، «دولت شاهنشاهی ایران»
IranP7s-50tomans-ND-donatedjs f.jpg 50t-type1-rev-naser.jpg ۵۰ تومان ۱۴۲ در ۷۱ خاکستری ارزش پول، شیر و خورشید

اسکناس‌های پهلوی (۵۷–۱۳۰۴)[ویرایش]

رضا شاه[ویرایش]

سری‌های رایج
تصویر ارزش ابعاد
(میلی‌متر)
رنگ اصلی توضیحات
رو پشت رو پشت
5r-type1-obv-reza.jpg 5r-type1-rev-reza.jpg ۵ ریال ۱۳۰ در ۶۷ سبز رضاشاه پهلوی شیر و خورشید با تاج
10r-obv-1311-reza.jpg 10r-rev-1311-reza.jpg ۱۰ ریال ۱۳۶ در ۶۹ خاکستری رضاشاه پهلوی شیر و خورشید با تاج
20rials-reza.jpg ۲۰ ریال ۱۴۲ در ۷۱ ارغوانی رضاشاه پهلوی شیر و خورشید با تاج
۵۰ ریال ۱۴۲ در ۷۱ سبز رضاشاه پهلوی و چهلستون شیر و خورشید با تاج
۱۰۰ ریال ۱۴۲ در ۷۱ خاکستری رضاشاه پهلوی و تخت جمشید شیر و خورشید با تاج
۵۰۰ ریال ۱۴۲ در ۷۱ سرمه‌ای رضاشاه پهلوی و کوه دماوند شیر و خورشید با تاج
۱۰۰۰ ریال ۱۴۲ در ۷۱ سبز رضاشاه پهلوی و گاو بالدار شیر و خورشید با تاج

رضاشاه پهلوی (۱۳۱۷–۱۳۱۵)[ویرایش]

سری‌های رایج
تصویر ارزش ابعاد
(میلی‌متر)
رنگ اصلی توضیحات
رو پشت رو پشت
۵ ریال ۱۲۰ در ۶۲ قرمز رضاشاه پهلوی آرامگاه دانیال نبی
۱۰ ریال ۱۳۶ در ۶۹ ارغوانی رضاشاه پهلوی کوه
۲۰ ریال ۱۴۲ در ۷۱ نارنجی رضاشاه پهلوی پل‌های قطار
۵۰ ریال ۱۴۲ در ۷۱ سبز رضاشاه پهلوی تخت جمشید
۱۰۰ریالی رضاشاه جلو.jpg ۱۰۰ریالی رضاشاه پشت.jpg ۱۰۰ ریال ۱۳۶ در ۶۹ قهوه‌ای رضاشاه پهلوی کشتی سلطنتی
500 Rials banknote Reza Shah.JPG 500RialsNoteIran 22047.jpg ۵۰۰ ریال ۱۴۲ در ۷۱ سرمه‌ای رضاشاه پهلوی پاسارگاد
1000rial rezapahlavi.JPG ۱۰۰۰ ریالی رضاشاه.jpg ۱٬۰۰۰ ریال ۱۴۸ در ۷۳ نقره‌ای رضاشاه پهلوی کوه دماوند
۱۰٬۰۰۰ ریال[نیازمند منبع] ۱۴۸ در ۷۳ سرمه‌ای رضاشاه پهلوی، تخت جمشید و عالی قاپو سی و سه پل

محمدرضا شاه[ویرایش]

سری ۱۳۲۳[ویرایش]

سری ۱۳۲۷[ویرایش]

سری ۱۳۳۰[ویرایش]

سری ۱۳۳۲[ویرایش]

سری ۱۳۳۲ همانند سری ۱۳۳۰ طراحی شده بود. تفاوت فقط در سال درج شده در پایین روی اسکناس می‌بود.

سری ۱۳۳۳[ویرایش]

سری ۱۳۳۷[ویرایش]

سری ۱۳۴۰ تا ۱۳۴۳[ویرایش]

  • اسکناس‌های ۱۰ ریالی و ۲۰ ریالی در سری ۱۳۴۰ تا ۱۳۴۳ همانند سری ۱۳۳۷ است.

سری ۱۳۴۴[ویرایش]

  • اسکناس‌های ۵۰، ۱۰۰، ۵۰۰ و ۱۰۰۰ ریالی این دوره همانند سری ۱۳۴۰ تا ۱۳۴۳ می‌باشد.

سری ۱۳۴۸[ویرایش]

نگاره روی ۲۰ ریال سری ششم (پرتره محمدرضا شاه پهلوی) - اندازه: ۱۳۶×۶۹ میلی‌متر
نگاره پشت ۲۰ ریال سری ششم (شکارگاه مینیاتور قرن سیزدهم هجری) - اندازه: ۱۳۶×۶۹ میلی‌متر
نگاره روی ۵۰ ریال سری ششم (پرتره محمدرضا شاه پهلوی) - اندازه: ۱۴۲×۷۱ میلی‌متر
نگاره پشت ۵۰ ریال سری ششم (تونل کوهرنگ و سد آن) - اندازه: ۱۴۲×۷۱ میلی‌متر
نگاره روی ۱۰۰ ریال سری ششم (پرتره محمدرضا شاه پهلوی) - اندازه: ۱۴۸×۷۳ میلی‌متر
نگاره پشت ۱۰۰ ریال سری ششم (پالایشگاه آبادان) - اندازه: ۱۴۸×۷۳ میلی‌متر
نگاره روی ۲۰۰ ریال سری هفتم (پرتره محمدرضا شاه پهلوی) - اندازه: ۱۵۴×۷۵ میلی‌متر
نگاره پشت ۲۰۰ ریال سری هفتم (راه‌آهن شمال، پل ورسک) - اندازه: ۱۵۴×۷۵ میلی‌متر
نگاره روی ۵۰۰ ریال سری هشتم (پرتره محمدرضا شاه پهلوی) - اندازه: ۱۶۰×۷۷ میلی‌متر
نگاره پشت ۵۰۰ ریال سری هشتم (نقش جام مارلیک، سه هزار سال پیش) - اندازه: ۱۶۰×۷۷ میلی‌متر
نگاره روی ۱۰۰۰ ریال سری ششم (پرتره محمدرضا شاه پهلوی) - اندازه: ۱۶۶×۷۹ میلی‌متر


سری ۱۳۵۰[ویرایش]

  • اسکناس‌های ۵۰، ۱۰۰، ۲۰۰، ۵۰۰ و ۱۰۰۰ ریالی این دوره همانند سری ۱۳۴۰ تا ۱۳۴۳ و ۱۳۴۸ می‌باشد.

اسکناس‌های یادبودی[ویرایش]

نگاره روی ۵۰ ریال سری دهم (پرتره محمدرضا شاه پهلوی) - یادبود جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی
نگاره پشت ۵۰ ریال سری دهم (پیشکش کشاورز) - یادبود جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی
نگاره روی ۱۰۰ ریال سری دهم (پرتره محمدرضا شاه پهلوی) - یادبود جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی
نگاره پشت ۱۰۰ ریال سری دهم (سپاه دانش، ترویج و آبادانی، بهداشت) - یادبود جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی
نگاره روی ۱۰۰ ریال سری سیزدهم (پرتره رضاشاه و محمدرضا پهلوی) - یادبود پنجاهمین سال شاهنشاهی پهلوی
نگاره پشت ۱۰۰ ریال سری سیزدهم (مهر شاهنشاهی) - یادبود پنجاهمین سال شاهنشاهی پهلوی

سری ۱۳۵۳ تا ۱۳۵۷[ویرایش]

نگاره روی ۲۰ ریال سری سیزدهم (پرتره محمدرضا شاه پهلوی) - اندازه: ۱۳۰×۶۷ میلی‌متر
نگاره پشت ۲۰ ریال سری سیزدهم (سد امیر کبیر) - اندازه: ۱۳۰×۶۷ میلی‌متر
نگاره روی ۵۰ ریال سری سیزدهم (پرتره محمدرضا شاه پهلوی) - اندازه: ۱۳۶×۶۹ میلی‌متر
نگاره پشت ۵۰ ریال سری سیزدهم (پاسارگاد) - اندازه: ۱۳۶×۶۹ میلی‌متر
نگاره روی ۱۰۰ ریال سری سیزدهم (پرتره محمدرضا شاه پهلوی) - اندازه: ۱۴۲×۷۱ میلی‌متر
نگاره پشت ۱۰۰ ریال سری سیزدهم (موزه پهلوی) - اندازه: ۱۴۲×۷۱ میلی‌متر
نگاره روی ۲۰۰ ریال سری سیزدهم (پرتره محمدرضا شاه پهلوی) - اندازه: ۱۴۸×۷۳ میلی‌متر
نگاره پشت ۲۰۰ ریال سری سیزدهم (شهیاد آریامهر) - اندازه: ۱۴۸×۷۳ میلی‌متر
نگاره روی ۵۰۰ ریال سری سیزدهم (پرتره محمدرضا شاه پهلوی) - اندازه: ۱۵۴×۷۵ میلی‌متر
نگاره پشت ۵۰۰ ریال سری سیزدهم (نقش جام مارلیک) - اندازه: ۱۵۴×۷۵ میلی‌متر
نگاره روی ۱۰۰۰ ریال سری سیزدهم (پرتره محمدرضا شاه پهلوی) - اندازه: ۱۶۰×۷۷ میلی‌متر
نگاره پشت ۱۰۰۰ ریال سری سیزدهم (آرامگاه حافظ) - اندازه: ۱۶۰×۷۷ میلی‌متر
نگاره روی ۵۰۰۰ ریال سری سیزدهم (پرتره محمدرضا شاه پهلوی) - اندازه: ۱۶۶×۷۹ میلی‌متر
نگاره پشت ۵۰۰۰ ریال سری سیزدهم (منظره کاخ گلستان) - اندازه: ۱۶۶×۷۹ میلی‌متر
Mohammad reza 10000 R 1974 to 1979.jpg


اسکناس‌های جمهوری اسلامی (۱۳۵۷-هم‌اکنون)[ویرایش]

سری آرامگاه علی بن موسی‌الرضا (۱۳۶۰–۱۳۶۲)[ویرایش]

۱۳۶۲–۱۳۶۰
تصویر ارزش ابعاد
(میلی‌متر)
رنگ اصلی توضیحات
رو پشت رو پشت
[[پرونده:]] [[پرونده:]] ۵۰ ریال ۱۳۶ در ۶۹ سبز نشان آرامگاه کوروش
100 IRR 1981 Front.jpg 100 IRR 1981 Back.jpg ۱۰۰ ریال ۱۴۲ در ۷۱ ارغوانی آرامگاه علی بن موسی‌الرضا مدرسه چهارباغ
200RialFront.jpg 200RialBack.jpg ۲۰۰ ریال ۱۴۸ در ۷۳ آبی آرامگاه علی بن موسی‌الرضا آرامگاه ابن سینا
500 IRR 1981 Front.jpg 500 IRR 1981 Back.jpg ۵۰۰ ریال ۱۵۴ در ۷۵ قهوه‌ای آرامگاه علی بن موسی‌الرضا نقش جام مارلیک (گاو بال‌دار
1000 IRR 1981 Front.jpg 1000 IRR 1981 Back.jpg ۱٬۰۰۰ ریال ۱۶۰ در ۷۷ قهوه‌ای آرامگاه علی بن موسی‌الرضا آرامگاه حافظ
5000 IRR 1981 Front.jpg 5000 IRR 1981 Back.jpg ۵٬۰۰۰ ریال ارغوانی آرامگاه علی بن موسی‌الرضا پالایشگاه تهران
10000 IRR 1981 Front.jpg 10000 IRR 1981 Back.jpg ۱۰٬۰۰۰ ریال سبز آرامگاه علی بن موسی‌الرضا مجلس شورای ملی

سری اسکناس‌های انقلابی (۱۳۷۱–۱۳۶۰)[ویرایش]

سری اسکناس‌های انقلابی اسکناس‌هایی است که از سال ۱۳۶۰ شروع به چاپ شد و در سال ۱۳۷۱ دیگر چاپ نشد. مقدار این اسکناس‌ها ۱۰۰ ریالی، ۲۰۰ ریالی، ۵۰۰ ریالی، ۱٬۰۰۰ ریالی، ۲٬۰۰۰ ریالی، ۵٬۰۰۰ ریالی، و ۱۰٬۰۰۰ ریالی می‌باشد.

۱۳۷۱–۱۳۶۰
تصویر ارزش ابعاد
(میلی‌متر)
رنگ اصلی توضیحات
رو پشت رو پشت
100 Rials Iranian Bank Note front.jpg 100 Rials Iranian Bank Note back.jpg ۱۰۰ ریال ۱۳۰ در ۶۷ ارغوانی حسن مدرس ساختمان پیشین مجلس شورای اسلامی
200 IRR 1982 Front.jpg 200 IRR 1982 Back.jpg ۲۰۰ ریال ۱۴۲ در ۷۱ سبز آبی مسجد جامع یزد جهاد سازندگی
500 IRR 1981 Type 2 Front.jpg 500 IRR 1981 Type 2 Back.jpg ۵۰۰ ریال ۱۴۲ در ۷۱ خاکستری-سبز نماز جمعه سردر دانشگاه تهران
1000 IRR 1982 Front.jpg 1000 IRR 1982 Back.jpg ۱٬۰۰۰ ریال ۱۴۸ در ۷۳ قهوه‌ای مدرسه فیضیه قبةالصخره
در سری اول به اشتباه مسجدالاقصی نوشته شده بود که بعدها توضیح عکس حذف شد.
2000 IRR 1982 Front.jpg 2000 IRR 1982 Rear.jpg ۲٬۰۰۰ ریال ۱۴۸ در ۷۳ ارغوانی آزادسازی خرمشهر کعبه
5000 IRR 1981 Typ 2 Front.jpg 5000 IRR 1981 Typ 2 Back.jpg ۵٬۰۰۰ ریال ۱۵۴ در ۷۵ قرمز راهپیمایان آرامگاه حضرت معصومه
10000 IRR 1981 Typ 2 Front.jpg 10000 IRR 1981 Typ 2 Back.jpg ۱۰٬۰۰۰ ریال ۱۶۰ در ۷۷ آبی راهپیمایان آرامگاه علی بن موسی‌الرضا

سری سید روح‌الله خمینی[ویرایش]

سری اسکناس‌های سید روح‌الله خمینی اسکناس‌هایی است که پس از درگذشت آیت‌الله خمینی چاپ شد.

یک سال بعد از انقلاب اسلامی که اسکناس‌های تازه قرار بود چاپ شود، سید روح‌الله خمینی در اطلاعیه‌ای خواسته‌بود که از چاپ تصویرش بر روی اسکناس‌ها خودداری شود، برای همین تا روزی که زنده بود تصویر او روی اسکناس‌ها چاپ نمی‌شود؛ ولی سه سال بعد از درگذشت او تصویر او را به تدریج روی اسکناس‌ها جایگزین کردند.[۱][۲][۳]

نخستین سری اسکناس‌های سید روح‌الله خمینی اسکناس‌هایی است که از ۱۳۷۱ چاپ شد.[۱][۲][۳]

در تمام این اسکناس‌ها نگاره آیت‌الله خمینی در سمت راست روی پول‌ها چاپ شده‌است. از شروع چاپ این اسکناس‌ها تاکنون قالب اصلی آن‌ها تغییری نکرده ولی در پشت آن‌ها بعضی تغییرات رخ داده مانند ۵٬۰۰۰ ریالی که پشت آن‌ها برای نخست گل و پرنده چاپ گردید و به ماهواره امید و سپس سفالینه یافته شده در زابل را چاپ گردانیده شد؛ و همچنین ۲۰٬۰۰۰ ریالی و ۵۰٬۰۰۰ ریالی نیز دست‌خوش این تغییرات بوده.

از ۱۳۷۱ تا ۱۳۹۶
تصویر ارزش ابعاد
(میلی‌متر)
رنگ اصلی توضیحات سال
آغاز
رو پشت رو پشت
۱۰۰۰ ریالی ۱۰۰۰ ریالی ۱٬۰۰۰ ریال ۱۴۸×۷۳ قهوه‌ای آیت الله خمینی قبةالصخره
۲۰۰۰ ریالی ۲۰۰۰ ریالی ۲٬۰۰۰ ریال ۱۵۱×۷۴ پوست‌پیازی، ارغوانی آیت‌الله خمینی کعبه رونمایی:

پخش: ۱۳۸۴

۵۰۰۰ ریالی ۵۰۰۰ ریالی ۵٬۰۰۰ ریال ۱۵۴×۷۵ قهوه‌ای - زیتونی آیت‌الله خمینی گل و بلبل
۵۰۰۰ ریالی ۵۰۰۰ ریالی ۵٬۰۰۰ ریال ۱۵۴×۷۵ قهوه‌ای - زیتونی آیت‌الله خمینی ماهواره امید، موشک سفیر، کره زمین
۵۰۰۰ ریالی ۵۰۰۰ ریالی ۵٬۰۰۰ ریال ۱۵۴×۷۵ قهوه‌ای - زیتونی آیت‌الله خمینی سفالینه یافته شده در زابل
۱۰۰۰۰ ریالی ۱۰۰۰۰ ریالی ۱۰٬۰۰۰ ریال ۱۶۰×۷۷ سبز آیت‌الله خمینی کوه دماوند
۲۰۰۰۰ ریالی ۲۰۰۰۰ ریالی ۲۰٬۰۰۰ ریال ۱۶۳×۷۸ آبی آیت‌الله خمینی میدان نقش جهان
۲۰۰۰۰ ریالی ۲۰۰۰۰ ریالی ۲۰٬۰۰۰ ریال ۱۶۳×۷۸ آبی آیت‌الله خمینی مسجدالاقصی
۲۰۰۰۰ ریالی
پشت بیست هزار ریالی خمینی.png
۲۰٬۰۰۰ ریال ۱۶۳×۷۸ آبی آیت‌الله خمینی خانه آقازاده (ابرکوه) ۱۳۹۳
۵۰۰۰۰ ریالی ۵۰۰۰۰ ریالی ۵۰٬۰۰۰ ریال ۱۶۶×۷۹ اخرایی آیت‌الله خمینی نقشه ایران با نماد اتم و واژه خلیج فارس به زبان انگلیسی
۵۰۰۰۰ ریالی ۵۰۰۰۰ ریالی ۵۰٬۰۰۰ ریال ۱۶۶×۷۹ اخرایی آیت‌الله خمینی سردر دانشگاه تهران ۱۳۹۴
۱۰۰۰۰۰ ریالی ۱۰۰۰۰۰ ریالی ۱۰۰٬۰۰۰ ریال ۱۶۶×۷۹ زیتونی روشن آیت‌الله خمینی آرامگاه سعدی
۱۰ هزار ریال ۱۳۹۶.jpg ۱۰ هزار ریال ایران ۱۳۹۶ پشت.jpg ۱۰٬۰۰۰ ریال ۱۴۲×۷۱ سبز فسفری آیت‌الله خمینی آرامگاه حافظ ۱۳۹۶

ایران چک (تراول)[ویرایش]

ایران‌چک‌های بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران از سال ۱۳۸۷
تصویر ارزش ابعاد
(میلی‌متر)
رنگ اصلی توضیحات سال
رو پشت رو پشت
ایران چک ۵۰۰ هزار ریالی ۱۳۸۷ (رو).jpg ایران چک ۵۰۰ هزار ریالی ۱۳۸۷ (پشت).jpg ۵۰۰٬۰۰۰ ریال ۱۶۰×۷۵ صورتی صورتی بارگاه امام رضا خط نستعلیق ۱۳۸۷
ایران چک ۱ میلیون ریالی ۱۳۸۸ (رو).jpg ایران چک ۱ میلیون ریالی ۱۳۸۸ (پشت).jpg ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال ۱۶۰×۷۵ آبی آبی کاخ تچر خط نستعلیق ۱۳۸۸
۵۰۰ هزار ریال ایران ۱۳۹۵.jpg ۵۰۰ هزار ریال ایران ۱۳۹۵ پشت.jpg ۵۰۰٬۰۰۰ ریال ۱۴۲×۷۱ بنفش بنفش بارگاه امام رضا سقاخانه اسماعیل طلایی ۱۳۹۴
ایران چک ۵۰۰ هزار ریالی ۱۳۹۷ (رو).jpg ایران چک ۵۰۰ هزار ریالی ۱۳۹۷ (پشت).jpg ۵۰۰٬۰۰۰ ریال ۱۵۶×۷۱ نارنجی نارنجی بارگاه امام رضا کوه دماوند ۱۳۹۷

منابع[ویرایش]

  • Ron Wise's Banknoteworld. «Iran». ۹ مارس ۲۰۱۱. 
  • banknotes.it. «Asia». ۹ مارس ۲۰۱۱. 

جستارهای وابسته[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]