آزادسازی خرمشهر

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
نبرد خرمشهر
بخشی از جنگ ایران و عراق
Capture in Khorramshahr.jpg
در جریان فتح خرمشهر ۱۹٬۰۰۰ نیروی عراقی (افسر، درجه‌دار و سرباز) به اسارت نیروهای ایرانی درآمدند[۱]
زمان ۴ آبان ۱۳۵۹ تا ۳ خرداد ۱۳۶۱
مکان خرمشهر، استان خوزستان، جنوب غرب ایران
نتیجه فتح خرمشهر به دست نیروهای ایرانی و بازگرداندن نیروهای عراقی به پشت مرزهای بین‌المللی
علت جنگ تهاجم نظامی عراق و اشغال خرمشهر به مدت ۵۷۸ روز
جنگندگان
Flag of Iran.svgایران Flag of Iraq.svgعراق
فرماندهان
علی صیاد شیرازی
محسن رضایی
حسین خرازی
احمد زیدان
صلاح القدحی
جواد شیطنح
مسا عبدالجلیل
نیروها
۷۰٬۰۰۰ سرباز ۷۰٬۰۰۰ سرباز
تلفات
۳۰،۰۰۰ کشته و زخمی ۱۵٬۰۰۰ کشته و زخمی

۱۵،۰۰۰-۱۹،۰۰۰ اسیر
نابودی ۵۵۰ تانک و خودروی زرهی
غنیمت رفتن ۱۰۵ تانک و خودروی زرهی

آزادسازی خرمشهر یکی از مهم‌ترین اهداف عملیات الی بیت‌المقدس در دوره جنگ ایران و عراق بود که پس از ۵۷۸ روز اشغال در روز سوم خرداد سال ۱۳۶۱ [۲] صورت گرفت. این عملیات توسط ارتش جمهوری اسلامی ایران (به فرماندهی علی صیاد شیرازی) و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (به فرماندهی محسن رضایی) انجام گرفت. فتح خرمشهر انعکاس جهانی داشت و عراق با از دست دادن خرمشهر از نظر سیاسی تکیه‌گاهش را برای مذاکره از دست داد.[۳] این واقعه از لحاظ نظامی نقطه عطفی در تاریخ جنگ ایران و عراق شناخته می‌شود.[۳] به همین دلیل از این روز به عنوان نمادی از پیروزی، مقاومت و ایستادگی در برابر دشمن یاد می‌شود.[۴] شورای عالی انقلاب فرهنگی سوم خرداد را به عنوان روز مقاومت، ایثار و پیروزی در تقویم رسمی ایران نامگذاری کرده‌است.[۵]


جنگ ایران وعراق[ویرایش]

جنگ ایران و عراق به طور کلی به دو مقطع تقسیم می‌شود، مقطع اول مربوط به آغاز جنگ تا آزاد سازی خرمشهر است که استراتژی ایران نظامی و با هدف بیرون راندن عراق از خاک کشور بود و مقطع بعدی مربوط به پس از آزاد سازی خرمشهر است که استراتژی ایران دوگانه بود.[۶]

آن طور که صیاد شیرازی نقل می‌کند، استراتژی پس از آزادی خرمشهر استراتژی سیاسی شد و شامل انجام یک عملیات نظامی برای تحقق صلح و با استفاده از عملیات نظامی برای آنکه بتوان از طریق دیپلماسی جنگ را تمام کرد. به عبارت دیگر تصمیم بر آن بود تا عملیات نظامی به عنوان ابزاری در خدمت دیپلماسی قرار گیرد. این استراتژی سیاسی بود ولی هدف عملیات و جنگ نبود بلکه هدف حمایت از سیاست خارجی بود.[۶]

نبرد شهری خرمشهر[ویرایش]

پس از حمله نیروهای عراقی به خرمشهر جمعی از نیروهای داوطلب از خرمشهر، اصفهان و تهران به مدت شش ماه خانه به خانه در مقابل نیروهای عراقی مقاومت کرده و از سقوط سریع آن جلوگیری کردند. محمد جهان آرا و همرزمانش از جمله افرادی هستند که در برابر این تعرض ایستادگی کرد.[نیازمند منبع]

تلفات[ویرایش]

در جریان آزادسازی خرمشهر حدود ۱۶ هزار نیروی عراقی کشته و زخمی شدند و همچنین ۱۹ هزار نفر نیروی عراقی به اسارت نیروهای ایرانی درآمدند.[۷]ایران در جریان عملیات ۲۶ روزه بیت‌المقدس که به آزادی خرمشهر انجامید ۶٬۰۰۰ شهید (۴٬۴۶۰ شهید سپاه و ۱٬۰۸۶ شهید ارتش) و ۲۴ هزار مجروح داد.[۸]


نبرد در خرمشهر[ویرایش]

اسکناس ۲۰۰ تومانی، با تصویر رزمندگان ایرانی بعد از بازپس‌گیری خرمشهر
موزه دفاع مقدس خرمشهر
موزه دفاع مقدس خرمشهر
موزه دفاع مقدس خرمشهر

در پی آغاز عملیات بیت‌المقدس در نیمه شب دهم اردیبهشت سال ۱۳۶۱ چند هدف عمده استراتژیک و تاکتیکی از جانب نیروهای ایرانی دنبال می‌شد این اهداف عبارت بودند از:

  • بیرون راندن نیروهای متجاوز به پشت مرزهای بین‌المللی
  • نشان دادن برتری قدرت سیاسی-نظامی و اجتماعی جمهوری اسلامی به عراق و حامیان او در منطقه
  • انهدام نیروهای متجاوز در منطقه بین غرب کارون تا خط مرزی
  • آزادسازی خرمشهر از اشغال متجاوزین[۲]

آزاد سازی خرمشهر در حقیقت از اهداف مرحله چهارم عملیات بیت‌المقدس بود. در ساعت ۲۲:۳۰ شامگاه شنبه، ۱ خردادماه ۱۳۶۱، مرحله چهارم این عملیات با اعلام رمز یا محمدبن‌عبدالله، از بی‌سیم فرماندهی قرارگاه مرکزی کربلا به واحدهای عمل‌کننده، با هدف آزادسازی خرمشهر آغاز شد.[۹] در پایان این نبرد علاوه بر پایان بخشیدن به ۱۹ ماه اشغال بخشی از حساس‌ترین مناطق خوزستان و آزادسازی خرمشهر، ضربه‌ای سنگین به توان رزمی و روحیه نیروهای عراقی وارد آمد.[۱۰] در جریان آزادسازی خرمشهر حدود ۱۶ هزار نیروی عراقی کشته و زخمی شدند و همچنین ۱۹ هزار نفر نیروی عراقی به اسارت نیروهای ایرانی درآمدند.[۱۱]

پس از آزادسازی خرمشهر[ویرایش]

پس از آزادسازی خرمشهر رزمندگان ایرانی در مسجد جامع خرمشهر نماز اقامه کردند. خبر آزادسازی خرمشهر باعث خوشحالی مردم ایران شد و مردم این شادی را با ریختن به خیابان ها جشن گرفتند. [۷]

سید روح‌الله خمینی در ۳ خرداد ۱۳۶۱ پیامی به مناسبت آزادسازی خرمشهر خطاب به مردم ایران صادر کرد. در اولین بخش این بیانیه آمده است: 'خرمشهر را خدا آزاد کرد'

با تشکر از تلگرافاتی که در فتح خرمشهر به اینجانب شده است، سپاس بی‌حد بر خداوند قادر که کشور اسلامی و رزمندگان متعهد و فداکار آن را مورد عنایت و حمایت خویش قرار داد و نصر بزرگ خود را نصیب ما فرمود.[۱۲]


جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. «نیروهای دشمن داخل منطقه خرمشهر»(فارسی)‎. مؤسسه راسخون. بازبینی‌شده در 27 می 2013. 
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ «فتح خرمشهر»(فارسی)‎. وب‌گاه آفتاب. بازبینی‌شده در ۱۵ سپتامبر ۲۰۰۷. 
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ «فتح خرمشهر نقطه عطف تاریخ معاصر ایران است». بولتن نیوز. 
  4. «آزاد سازی خرمشهر نمادی از یک پیروزی بزرگ در سایه اتحاد ملی است»(فارسی)‎. خبرگزاری مهر. بازبینی‌شده در ۱۵ سپتامبر ۲۰۰۷. 
  5. «متن مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی»(فارسی)‎. وب‌گاه شورای عالی انقلاب فرهنگی. بازبینی‌شده در ۱۵ سپتامبر ۲۰۰۷. 
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ «چرا بعد از فتح خرمشهر جنگ تداوم یافت؟»(فارسی)‎. وب‌گاه محسن رضایی. بازبینی‌شده در ۱۵ سپتامبر ۲۰۰۷. 
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ «آشنایی با عملیات بیت‌المقدس (فتح خرمشهر)». همشهری آنلاین. 
  8. «شنوندگان عزیز توجه فرمایید، خرمشهر آزاد شد». شهرآرا آنلاین. 
  9. «روایت «فتح خرمشهر» از زبان فرمانده سپاه». همشضهری آنلاین. 
  10. «سالروز فتح خرمشهر»(فارسی)‎. خبرگزاری ایرنا. بازبینی‌شده در ۱۵ سپتامبر ۲۰۰۷. 
  11. «سوم خرداد سالروز فتح خرمشهر مبارک». بهزیستی استان گلستان. 
  12. a.s[19. ««فتح خرمشهر، نصر بزرگ»» (PDF). روزنامه گسترش، ۳ خرداد ۱۳۸۸. ۱۶. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در یکشنبه 13/02/1388. بازبینی‌شده در ۲ ژوئیه ۲۰۰۹. 

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]