اسپین دکتر

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

توجیه‌گری یکی از شگردهای علوم روابط عمومی است. متخصصان توجیه‌گری (به انگلیسی: Spin Doctor) بخشی از متخصصان حرفه روابط عمومی را تشکیل می‌دهند و در کادر عملیاتی دولت‌ها، حزب‌ها، فرقه‌های مذهبی و سازمان‌های بزرگ اقتصادی و غیره جایگاه ویژه و بسیار مهمی را دارا هستند.

پیشینه[ویرایش]

سال بلو، رمان نویس کانادایی در سال ۱۹۷۷ میلادی برای اولین بار در یک سخنرانی نام «اسپین دکتر» را به زبان آورد. «ویلیام سفیر» نویسنده روزنامه نیویورک تایمز در مقاله ۲۱ اکتبر ۱۹۸۴ خود در رابطه با مناظره تلویزیونی انتخاباتی دو نامزد ریاست جمهوری آمریکا، برای نخستین بار مشاورهای انتخاباتی والتر ماندیل و رونالد ریگان را «اسپین دکتر» نامید. این واژه امروزه در تمامی زبان‌های جهان با بار منفی ویژه‌ای استفاده می‌شود.

عملکرد و روش‌ها[ویرایش]

واژه توجیه‌گری در انگلیسی Spin است که به معنای چرخیدن و چرخاندن است و اسپین دکترها با ماموریت ویژه از طرف سازمان‌ها و یا دولت‌ها مشغول به ساختن، پرداختن، «صاف کردن» یا به اصطلاح «چرخاندن» خبر هستند. متخصّص‌های توجیه‌گری مبلغ یک سیستم، سازمان تجاری، یک سیاست‌مدار، فرقه و یا دولت هستند. از جمله وظایف آنها می‌تواند این موارد باشد:

  • پخش عمدی و «هدف گیری شده» اخبار محو، شناور، نیمه اشتباه یا حتی کاملا اشتباه (دروغ) تا بتوانند واکنش یک گروه یا مردم یک منطقه یا کشور را ارزیابی کنند و یا اینکه روی مردم تاثیر بگذارند (باور سازی) و حتی الامکان نظر ایشان را به نفع "کارفرما" عوض کنند.

به عنوان مثال وقتی دولتی بخواهد قانون مهمی را که پیامدهای کلان برای مردم و جامعه خواهد داشت در مجلس به تصویب برساند و در مورد واکنش مردم در این رابطه شک داشته باشد، توجیه‌گران اخبار «شناوری» را در مورد قانون مربوطه با روش ویژه‌ای به گوش رسانه‌ها می‌رسانند (به اصطلاح لانسه می‌کنند). پس از پخش خبر، کارشناسان واکنش جامعه را سنجیده و به دولت گزارش می‌کنند. اگر واکنش رسانه‌ها و جامعه منفی باشد دولت موجودیت چنین طرح یا قانونی را (به خصوص در دورانی که انتخاباتی در پیش باشد) تکذیب می‌کند.

  • زمینه سازی و درست جلوه دادن مقاصد سازمان، فرد یا دولت کارفرما (مثلاً برای آغاز یک جنگ یا یک درگیری اقتصادی افراد حقیقی یا حقوقی).
  • روحیه سازی مردم و آماده ساختن جامعه یا جوامع برای مقاصد انتخاباتی، اقتصادی یا نظامی کارفرما.
  • صحنه سازی برای ساختن فیلم مستند جعلی یا عکس برداری هدفمند مطابق خواست کارفرما. (ر. ک. به فیلم‌های مستند خبری جنگ خلیج فارس به رهبری جرج بوش اول). نمایش اردک‌های آغشته به نفت خام در ساحل خلیج فارس یا پرندگان دیگر نیمه جان یا مرده آلوده به نفت در ساحل دریا، یا گزارش‌های «دردناک» دخترکی (که بعدا فاش شد که او دختر سفیر کویت در ایالات متحد آمریکا است) در باره کشتار جمعی کودکان در بیمارستان‌های کویت. (همه این اخبار جعلی توسط برخی مطبوعات آمریکایی، هرچند دیرهنگام، ولی عاقبت افشاء شدند). نمونه دیگر یک فیلم خبری در تلویزیونهای اروپا و آمریکا در رابطه با شادی و پایکوبی مردم فلسطینی پس از ماجرای حملات ۱۱ سپتامبر و نابودی برج‌های دوقلو در همین راستا بود که چند سال بعد بوسیله رسانه‌های اروپایی برملا شد. یک سازمان "خبر چرخان" آمریکایی صحنه‌هایی از یک مجلس شادمانی (عروسی؟) را با مهارت بسیار کنار هم مونتاژ کرده بود تا "شادی" فلسطینی‌ها را پس از نابودی برج‌های دوقلو نشان بدهد. این فیلم به اصطلاح "خبری" را در آن زمان تمامی تلویزیونهای غرب با تفسیرهای خشم آلود پخش کردند.

تمامی این رسوایی‌های "خبررسانی" دستکاری شده که در مقطع زمانی ویژه انتشار، موفقیت بزرگی برای "کارفرما" محسوب می‌شدند، بسیار دیر برملا شدند و به همین خاطر علاقه جوامع غربی در رابطه با جعلی بودن آنها و ابراز احساسات منفی مردم بسیار اندک بود.

دولت آمریکا سالانه مبلغی بیش از ۲٫۵۰۰٫۰۰۰٫۰۰۰ دلار (دو میلیارد و پانصد میلیون) هزینه عملیات اسپین دکترها می‌کند. (ر. ک. هفته نامه سیاسی «اشپیگل» آلمان/ شماره ۳۱ سال ۲۰۰۶ صفحه ۷۲)

معروف‌ترین اسپین دکترها[ویرایش]

  • Edward Bernays، خواهر زاده زیگموند فروید به عنوان اولین اسپین دکتر آمریکایی شناخته می‌شود.
  • دیوید اکسلراد، مدیر کادر مبارزات انتخاباتی اوباما و از عوامل پیروزی او بود. جمله معروف اوباما: «Yes We Can» از قلم اوست. او اسپین دکتر اصلی باراک اوباما شمرده می‌شود.
  • Alastair Campbell، مهم‌ترین مشاور و اسپین دکتر تونی بلر بود.
  • Karl Rove، که «جرج بوش پسر» اورا معمار پیروزیش در انتخابات نامید.

منابع[ویرایش]