آربی اوانسیان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
آربی اُوانسیان
Arby Ovanessian 01.jpg
پرتره اثر سرگئی پاراجانف
زاده ۱ اسفند ۱۳۲۱ (۷۵ سال)
محله جلفا، اصفهان
ملیت ایرانی ارمنی‌تبار
تحصیلات فارغ‌التحصیل رشته کارگردانی از مدرسه فیلم تکنیک لندن
زمینه فعالیت کارگردان و نویسنده سینما و تئاتر
سال‌های فعالیت در تئاتر از ۱۳۴۷[۱]
صفحه در وب‌گاه IMDb
صفحه در وب‌گاه سوره

آربی اُوانسیان (ارمنی: Արբի Յովհաննիսեան; انگلیسی: Arby Ovanessian؛ زادهٔ ۱ اسفند ۱۳۲۱) کارگردان سینما و تئاتر و نمایش‌نامه‌نویس ایرانی ارمنی‌تبار است. اوانسیان یکی از چهره‌های پیش‌رو[۲] و نوآور تئاتر ایران به‌شمار می‌رود.[۳]

ابتدای زندگی[ویرایش]

آربی آوانسیان (اُوانسیان) در اول اسفندماه ۱۳۲۱ در جلفای اصفهان به دنیا آمد[۴][۵][۶] وی تحصیلات ابتدایی و متوسطه («دبیرستان کوشش-داوتیان») را در تهران گذراند.[۷][۸][۹][۱۰]

شاهین سرکیسیان (سمت راست) و آربی آوانسیان در کتابخانهٔ باشگاه آرارات، گروه تئاتر آرمن

اولین برخورد وی با تئاتر، در دوران مهد کودک بود.[۱۱] در سه یا چهار سالگی که نقش یک خرگوش را بازی می‌کرد.[۱۲][۱۳] «هیچ وقت دوست نداشتم بازیگر باشم و در نقش دیگری پنهان شوم. همیشه خودم را صادقانه روی صحنه نشان داده‌ام و نیروی درونی صحنه را حس کرده‌ام.» در سال‌های مدرسه، کنجکاوی‌هایش او را به سوی تئاتر عروسکی برد.[۱۴] شروع جدی فعالیت‌های تئاتری‌اش از سال آخر دبیرستان بود که با چند نفر از همکلاسی‌هایش در گروه تئاتر نوجوانان واچه آدومیان در باشگاه آرارات شرکت داشتند و تصمیم گرفتند گروه تئاتر جدیدی را تأسیس کنند و برای بزرگترها بازی کنند و شاهین سرکیسیان را به عنوان مشاور گروه دعوت کردند. گروه تئاتر آرمن در روز ۱۳ آذر ۱۳۳۹ (۴ دسامبر ۱۹۶۰) تشکیل شد.[۱۵][۱۶][۱۷][۱۸][۱۹]

از کودکی شیفتهٔ کارگردانی تئاتر و سینما بود، در آغاز جوانی در روزنامه آلیک نقد و تحلیل می‌نوشت.[۲۰]

حاصل سال‌ها تحصیل در لندن کارگردانی سه فیلم کوتاه نقاب و فیلم پویانمایی پروانه بر اساس شعری از هوهانس تومانیان است.[۲۱]

آربی اوانسیان در اکتبر سال ۲۰۰۱ در ایروان در مصاحبه‌ای با فصلنامه «هاندس» در تهران گفت:

«من در سن ۱۲ سالگی تصمیم گرفتم تحصیلات خود را در رشته سینما ادامه دهم …»[۲۲]

و سپس در فاصله سال‌های ۱۳۴۲ الی ۱۳۴۶ (۶۶–۱۹۶۳) به تحصیل در رشتهٔ کارگردانی در مدرسهٔ فیلم تکنیک لندن پرداخت.[۲۳][۲۴][۲۵] وی در سال ۱۳۴۲ (۱۹۶۵) موفق به دریافت دیپلم کارگردانی فیلم و در سال ۱۳۴۳ (۱۹۶۶) دیپلم تخصصی انیمیشن را دریافت می‌کند.[۲۶]

برای پایان‌نامهٔ تحصیلی‌اش فیلمی به نام انقلاب را بر اساس داستانی از گریگور ظهراب نویسندهٔ ارمنی ساخت. سپس به ایالات متحده آمریکا رفت و در آنجا نیز در رشتهٔ تئاتر فارغ‌التحصیل شد.[۲۷] آربی اُوانسیان در سال ۱۳۴۵ (۱۹۶۶) به ایران بازگشت و خود را وقف فعالیت هنری نمود و چندین نمایش شاخص را به زبان‌های فارسی، ارمنی، و انگلیسی روی صحنه آورد.[۲۸] فعالیت مستقل تئاتر در ایران را از سال ۱۳۴۷ با نمایش باغ آلبالو آغاز کرد.[۲۹]

فیلم کوتاه نقاب و نقاشی متحرک پاروانا حاصل دوران تحصیل اوست.[۳۰]

اکثر نمایش‌های وی در جشنواره‌های بین‌المللی از جمله جشن هنر شیراز و جشنواره‌های رویان (فرانسه) و بلگراد (یوگسلاوی) به روی صحنه رفته‌اند.[۳۱] از کارهای معروف وی می‌توان به کارگردانی نمایشنامه‌های کالیگولا، باغ آلبالو، ناگهان، هدا گابلر (به زبان انگلیسی)، گدایان بزرگوار، در راه، برای دیگری، خانمی با سگ کوچولو (به زبان ارمنی) اشاره نمود.[۳۲]

وی در سال ۱۳۴۷ (۱۹۶۸) برنده جایزهٔ تلویزیون ملی ایران و جشن هنر شیراز برای کارگردانی تئاتر پژوهش ژرف و سترگ نوین (به زبان فارسی) گردید.[۳۳]

پس از بازگشت به ایران، فعالیت‌های تئاتری را گسترش داد و نمایش‌های مطرحی را به زبان‌های فارسی، ارمنی و انگلیسی روی صحنه برد. در ۱۳۴۷ به خاطر کارگردانی نمایش پژوهشی ژرف و سترگ … برندهٔ جایزه تلویزیون ملی ایران و جشن هنر شیراز شد.[۳۴]

کارگاه نمایش[ویرایش]

وی همچنین از بنیانگذاران کارگاه نمایش تهران در سال ۱۳۴۸ (۱۹۶۹) بود.[۳۵] اُوانسیان از مؤسسان کارگاه نمایش در سال ۱۳۴۸ است؛ که بسیاری از بازیگران و علاقه‌مندان تئاتر در این کارگاه تجربه اندوخته‌اند.[۳۶] کارگاه نمایش از اواسط مرداد سال ۱۳۴۸ کار خود را با نمایش ادیپ شهریار اثر سوفوکل و پژوهشی ژرف و سترگ … به نویسندگی عباس نعلبندیان و کارگردان آربی آوانسیان آغاز کرد.[۳۷]

آربی اوانسیان تجربیات خویش را در زمینهٔ سینما نیز به کار گرفته‌است که حاصل آن در اوایل دهه ۱۳۵۰ فیلم مستند لیوبوس به نام تادئوس (در خصوص مراسم زیارت قره کلیسا که آن را در شهرستان ماکو ساخت[۳۸]) و فیلم بلند سینمایی چشمه می‌باشد[۳۹] که مورد توجه صاحبنظران و منتقدان هنری واقع گردید.[۴۰] آربی اوانسیان در سال ۱۳۵۸ (۱۹۷۹) مقیم فرانسه شد.[۴۱] و در سال ۱۳۶۲ (۱۹۸۳) فیلم چگونه پیش‌بند سوزن‌دوزی‌شده مادرم در زندگی‌ام گسترده می‌شود را در این کشور ساخت.[۴۲] اوانسیان همچنین نمایشنامه‌های ایلف کوچولو (ایبسن), همانطوری‌که بوده‌ایم (آدامف), خلوت خفتگان (پیتر گیل) را کارگردانی نموده‌است.[۴۳] در زمینه پژوهش‌های تئاتر بین‌المللی با پیشگامان نامداری چون پیتر بروک و یرژی گروتوفسکی همکاری کرده‌است.[۴۴] وی از سال ۱۳۵۹ (۱۹۸۰) مدیر هنری انجمن تئاتر ارمنی در پاریس می‌باشد.[۴۵]

تئاتر[ویرایش]

آربی اوانسیان پیش از انقلاب سال ۱۳۵۷ از چهره‌های شاخص و صاحب سبک تئاتر ایران بود، که در معرفی بسیاری از شگردها و فرم‌های تازه در تئاتر معاصر ایران آغازگر بود.[۴۶]

پس از مادمازل ژولی کار دیگری که آوانسیان به زبان فارسی روی صحنه بود، پژوهشی ژرف و سترگ و نو در سنگواره‌های دوره بیست و پنجم زمین‌شناسی نوشته عباس نعلبندیان بود آربی عضو هیئت داوری مسابقه نمایشنامه‌نویسی بود که تلویزیون برپا کرده بود. زمانی که این نمایشنامه خوانده شد،[۴۷]

پرویز پورحسینی که در بسیاری از نمایش‌های آربی و البته در فیلم چشمه به عنوان بازیگر با وی همکاری داشته‌است، می‌گوید:

«اولین کاری که از آربی دیدم نمایشی از اگوست استریندبرگ بود به نام مادمازل ژولی، طراحی صحنه اش فوق‌العاده بود. اجرای دیگری هم از او دیدم به نام در راه که نوشته لئون شانت بود و راجع به نسل‌کشی ارمنی‌ها. این نمایش را با گروه ارمنی کار کرده بود.»[۴۸]

باغ آلبالو[ویرایش]

نمایش باغ آلبالو به عنوان برنامه افتتاحیهٔ سالن تئاتر شهر انتخاب شده بود. در سال ۱۳۵۳ موقعی که قرار بود تئاتر شهر در مرکز تهران افتتاح شود، در کارگاه نمایش گروهی به سرپرستی من[چه کسی؟] شکل گرفت به نام «گروه بازیگران شهر». ما قصد داشتیم در تئاتر شهر برنامه پیوسته‌ای را پیش ببریم و به‌طور مرتب آثار مهم نمایشی ادبیات دراماتیک جهان را اجرا کنیم. برای اولین کار باغ آلبالو را انتخاب کردیم. بزرگ علوی این اثر چخوف را به فارسی ترجمه کرده بود، اما انتشار و اجرای این اثر ممنوع بود. به همین خاطر ما از ترجمه سیمین دانشور استفاده کردیم، البته تلاش کردیم که آن را با بهره‌گیری از ترجمهٔ نجف دریابندری برای اجرا تکمیل کنیم. قبلاً کارهای کوچکی از چخوف روی صحنه رفته بود، اما این اولین بار بود که یکی از کارهای بلند چخوف به‌طور کامل در ایران روی صحنه رفت.»[۴۹]

فیلم‌های کوتاه[ویرایش]

فیلم اول وی پروانا نام دارد.[۵۰] دومین فیلم وی نقاب نام داشت فیلمی داستانی که در سال۱۳۴۴ ش بر اساس نوشتهٔ گریگور ظهراب در مدرسهٔ سینما ساخته شد[۵۱]؛ و سومین آن‌ها فیلم مستند ۴۵ دقیقه‌ای با نام بالهٔ سلطنتی لندن بود که در سال ۱۳۴۵ ش ساخته شد.[۵۲] این سه فیلم تجربه‌های اولیهٔ آربی را در زمینهٔ فیلم انیمیشن داستانی و مستند فراهم آورند.[۵۳]

لبئوس به نام تادئوس[ویرایش]

فیلم مستند لبئوس، ملقب به تادئوس که در سال ۱۳۴۶ ساخته شده‌است. تهیه‌کننده فیلم انجمن فارغ‌التحصیلان ارمنی ایران بود که بعد از مشاهده فیلم نمایش آن را مناسب نیافت. آربی آوانسیان هم از فروش فیلم خودداری کرد و به این ترتیب فیلم در ایران به نمایش درنیامد. امّا نسخه‌ای از فیلم به اروپا راه پیدا کرد و در برنامه‌های فیلمخانه فرانسه و جشنواره فیلم ونیز به نمایش درآمد و با تحسین روبه‌رو شد. این فیلم دربارهٔ زیارت سالانه ارمنیان از کلیسای تادئوس مقدس واقع در در حوالی شهر ماکو است. فیلمساز نگاهی شخصی و انتقادی به این رویداد دارد. این فیلم مستند ۳۳ دقیقه‌ای در قطع ۳۵ میلی‌متری توسط سلیمان میناسیان، به صورت سیاه‌وسفید فیلمبرداری شده‌است و حاشیه صوتی آن اپتیک است.[۵۴][۵۵]

شوهر آهو خانم[ویرایش]

زمانی که آربی در انگلستان تحصیل می‌کرد، شاهین سرکیسیان کتاب شوهر آهو خانم نوشتهٔ علی‌محمد افغانی را به عنوان اثر ادبی قابل اعتنای جدید ایران برای او فرستاد. آربی کتاب را خواند و تصمیم گرفت که با استفاده از مطالعات و تجربیات دانشگاهی‌اش، سناریوی دکوپاژ شدهٔ شوهر آهو خانم را بنویسد. وی بعد از بازگشت به ایران کارگردانی شوهر آهو خانم را آغاز کرد، ولی کار بعد از بیست دقیقه فیلمبرداری متوقف شد، چون نگاه آربی به فیلم فارسی نزدیک نمی‌شد. کارگردانی این اثر به داوود ملاپور داده شد.[۵۶]

چشمه[ویرایش]

پوستر فیلم چشمه

در سال ۱۳۴۷ پیشنهاد همکاری با تلویزیون ملی ایران، فرصت مناسبی برای فیلمسازان جوان همچون آربی اوانسیان پیش آورد. در آن زمان وی در مدرسهٔ عالی تلویزیون مشغول تدریس تحلیل فیلم، نقد بود. آربی برای اولین بار در سینمای ایران، پیشنهاد کرد که سه نفر از دانشجویان مدرسهٔ عالی سینما دستیار کارگردان این فیلم باشند: ژیلا مهرجویی، رضا علامه‌زاده، و هوشنگ آزادی‌ور.[۵۷]

نخستین فیلم بلند او چشمه در سال‌های ۵۱–۱۳۴۹ با همکاری تلویزیون ملی ایران ساخته شد. فیلم سیاه و سفید ۳۵ میلی‌متری با مدت نمایش ۱۰۰ دقیقه که نعمت حقیقی مدیریت فیلمبرداری آن را به عهده داشت و آرمان هوسپیان، جمشید مشایخی، مهتاج نجومی و پرویز پورحسینی بازی‌های سینمای موج نو به‌یادماندنی از خود به یادگار گذاشتند و به این ترتیب یکی از پایه‌های سینمای موج نو ایران بنا نهاده شد. این فیلم براساس داستان چشمه هغنار نوشته مگردیچ آرمن، نویسنده مشهور ارمنی ساخته شد.[۵۸]

چشمه را آربی در شهرهای اصفهان، تهران، و کرج از جمله در باغ فردوس فیلمبرداری کرد. فیلمبرداری چشمه در سال ۱۳۴۸ (۱۹۶۹) با بودجهٔ نقدینگی یک صد و پنجاه هزار تومان آغاز شد که یکصد هزار تومان آن برای دستمزد بازیگران در نظر گرفته شده بود. دستمزد آرمان هوسپیان در این فیلم پنجاه هزار تومان، جمشید مشایخی بیست و پنج هزار تومان، مهتاج نجومی پنج هزار تومان و پرویز پورحسینی پنج هزار تومان. فیلمبرداری بر عهدهٔ نعمت حقیقی بود که اولین فیلم ۳۵ میلی‌متری اش را کار می‌کرد. اولین نمایش چشمه در ۳۱ فروردین ۱۳۵۱ در نخستین جشنواره جهانی فیلم تهران بود. بعداً این فیلم در جشنواره‌های ونیز، لندن، و پاریس، و دوبار نیز در جشن هنر شیراز (۱۳۵۱ و ۱۳۵۴) به نمایش درآمد. هانری لانگلوآ فیلم چشمه را در جشنوارهٔ پاریس در سال ۱۹۷۳ دید و آن را برای نمایش در سینماتک انتخاب کرد و بعد از نمایش جلوی بازگشت فیلم را گرفت و آن را در آرشیو سینماتک پاریس نگه داشت. چشمه چندی بعد به نمایش عمومی گذاشته شد. سینما کاپری تهران که به نمایش فیلم‌های متفاوت اختصاص داشت این فیلم را به مدت شش روز نمایش داد[۵۹] و بعد از آن به بهانه‌ها و فرصت‌های گوناگون، چشمه در کانون‌ها و سینه کلوپ‌ها به نمایش درآمد و از آن یاد شد و هنوز هم می‌شود.

همکاری با پیتر بروک[ویرایش]

در سال ۱۳۴۹ (۱۹۷۰) پیتر بروک پس از دیدن نمایش «پژوهشی ژرف و سترگ و نو در سنگواره‌های دوره بیست و پنجم زمین‌شناسی» اثر عباس نعلبندیان و اجرای آربی اوانسیان، از او رسماً دعوت نمود تا در پایه‌ریزی «مرکز پژوهش‌های بین‌المللی تئاتر» در پاریس که به سرپرستی خود «بروک» تشکیل می‌شد به عنوان کارگردان و پژوهشگر در زمینه تئاتری با او همکاری نماید. حاصل این همکاری نمایش «ارگاست» Orghast اثر تد هیوز در دو قسمت است که در جشن هنر پنجم شیراز در سال ۱۳۵۰ (۱۹۷۱) با امضای پیتر بروک، آربی اونسیان، آندری شربان و جفری‌ریوز اجرا شد.[۶۰]

وقوع انقلاب[ویرایش]

در سال ۱۳۵۷ به فرانسه مهاجرت کرد[۶۱] و در آنجا فعالیت در رشتهٔ تئاتر را ادامه می‌دهد.[۶۲]

آوانسیان در سال ۱۳۵۷ (ژانویه ۱۹۷۹) به دعوت مؤسسه گوته و به عنوان میهمان دولت آلمان برای آشنایی با تئاترها و کارگردان‌های شهرهای اشتوتگارت، برلین و مونیخ به آلمان دعوت شد.[۶۳][۶۴] از سوی دیگر پائیز همان سال قرار بود در «جشنواره پائیزی پاریس»، نمایش بانویی با سگ ملوسش را با بازی ساشا پیتویف به زبان فرانسه روی صحنه کارگردانی کند و چون به خاطر وقایع سیاسی، تئاترهای تهران تعطیل شده بود، تصمیم گرفت به پاریس برود که تا امروز هم در آنجا مقیم است.[۶۵]

آربی اوانسیان در سال ۱۳۵۸ (۱۹۷۹) به فرانسه مهاجرت کرد.[۶۶][۶۷] و به فعالیت‌های خود در اشکالی چون تدریس، کارگاه‌های کوچک نمایشی، اجرای نمایش به زبان فرانسه و ارمنی و ساخت فیلم ادامه داد.[۶۸] وی در ۱۳۶۴ (۱۹۸۵) فیلم بلند پیش‌بند سوزن دوزی شدهٔ مادرم در زندگی ام گسترده می‌شود را در این کشور می‌سازد.[۶۹]

در فرانسه[ویرایش]

Arbi-Hovhannesian-Movie Hooys.jpg

در سال ۱۳۶۴ نمایش چگونه پیش‌بند سوزن‌دوزی‌شده مادرم در زندگی‌ام گسترده می‌شود (به فرانسوی: Le Tablier Brode De Ma Mere S'Etale Dans Ma Vie) را براساس نوشته‌هایی از لئون شانت، وازگن شوشانیان و نقاش آبستره امپرسیونیسم، آرشیل گورکی کارکرد و در یکی از کلیساهای بزرگ پاریس به روی صحنه برد. این نمایش حاصل سه سال ملاقات و تبادل نظر با دانشجویان ارمنی پاریس بود و اجرای آن باعث تأسیس «انجمن تئاتر ارمنیان پاریس» شد که تا امروز به کارش ادامه می‌دهد.[۷۰] پس از آن عده‌ای از اهل فن، ار جمله پیتر بروک پیشنهاد دادند که فیلم آن هم ساخته شود و چون «آربی» قصد داشت این فیلم را به زبان ارمنی بسازد، نتوانست به‌طور کامل از دولت فرانسه کمک هزینه بگیرد. پس با کمک جمعی از همفکران و به خصوص کمک ویژه وزیر فرهنگ فرانسه، ژاک لانگ، توانست این فیلم را طی یک سال و نیم به پایان برساند و در «جشنواره مونترال» و «جشنواره پیزارو» روسیه به نمایش درآمد و بسیار مورد استقبال قرار گرفت.[۷۱]

وی در جهت معرفی جایگاه واقعی سینمای ارمنی اقدام به برپایی چندین جشنواره نموده‌است که در آخرین جشنواره فیلم ارمنی در مرکز ژرژ پمپیدوی پاریس در سال ۱۹۹۳ با ارائه ۱۲۰ فیلم ساخته شده توسط کارگردان‌های ارمنی در ارمنستان و دیگر نقاط جهانی که در نوع خود کم‌نظیر بوده، دو فیلم «چشمه» اثر خود او و «نقش خیال» به کارگردانی زاون قوکاسیان و بازیگری لوریک میناسیان از ایران شرکت داشتند.[۷۲]

تدریس[ویرایش]

در زمینه تئاتر[۷۳]
  • ۱۳۶۰ (۱۹۸۱) اسپاس آکتور - پاریس فرانسه، تدریس کارگردانی.
  • ۱۳۷۰ (۱۹۹۱) کارگاه نمایشی ـ ایروان ارمنستان، تئاتر مالیان.
  • ۱۳۷۱ (۱۹۹۴) کلاس‌های فوق تخصصی کارگردانی، دانشگاه کلمبیا، نیویورک، آمریکا.
  • ۱۳۷۵ (۱۹۹۶) کارگاه کودکان Cite Clniversitarie، پاریس فرانسه.
  • ۱۳۷۹ (۲۰۰۰) تدریس کارگردانی دانشگاه کلمبیا، نیویورک آمریکا.[۷۴]
  • استاد ادبیات نمایشی ارامنه در قسمت زبان‌های شرقی دانشگاه سوربن[۷۵]
در زمینه فیلم[۷۶]
  • ۱۳۶۵ (۱۹۸۶) کلاس تاریخ سینمای ارمنی - بوستون، آمریکا.
  • ۱۳۶۵ (۱۹۸۶) سینمای ارمنی، انستیتو زوریان دانشکده آزاد در دانشگاه کالیفرنیای جنوبی، لس‌آنجلس، آمریکا.

کتابشناسی[ویرایش]

Book About Arby.jpg

کتاب «تئاتر و سینمای آربی اوانسیان» با حضور جمعی از هنرمندان سینما و تئاتر در وز پنجشنبه ۲۲ آبان ۱۳۹۳ رونمایی شد و در این برنامه آربی اوانسیان که سال‌هاست در خارج از کشور زندگی می‌کند، گفت: هم‌چنان فقط یک گذرنامه ایرانی دارم و مانند برخی از افراد دو گذرنامه مختلف ندارم.[۷۷]

«تئاتر و سینمای آربی اوانسیان؛ از ورای نوشته‌ها، گفتگوها و عکس‌ها» به کوشش مجید لشکری در دو مجلد، در ۹۹۲ صفحه توسط انتشارات روزنه به انتشار رسید.[۷۸]

آثار[ویرایش]

تئاتر[ویرایش]

[۷۹]

آوانسیان از سال ۱۳۴۴ تاکنون ده‌ها نمایش را کارگردانی کرده و طراحی لباس چندین نمایش را بر عهده داشته‌است.[۸۰]

فعالیت در تئاتر از ۱۳۴۷: انسان حیوان تقوا، باغ آلبالو، روزهای خوش، سواری درآمد رنگش سرخ مویش سرخ، طلبکارها، کالیگولا، مادموازل ژولی، ناگهان …، ویس و رامین، یک قطعه برای گفتن[۸۱]

تعدادی از نمایش‌هایش عبارتند از: طلبکارها، روزهای خوش، تشنگی و گرسنگی، سواری درآمد رنگش سرخ مویش سرخ، کالیگولا، مادموازل ژولی، پژوهشی ژرف، لوئیجی پیراندلو، آلبر کامو، معلم من پاهای من، روزنهٔ آبی، انسان حیوان و تقوا، همان‌طور که بوده‌ایم، ایلف کوچولو.[۸۲]

فیلم‌شناسی[ویرایش]

فهرست عناوین فیلم‌های آربی اوانسیان[۸۳]

نام فیلم سال
ساخت
نوع مدت قطع توضیحات
نقاب/ماسک[۸۴] ۱۳۴۶ / ۱۳۴۴ (۱۹۶۴) فیلم کوتاه داستانی ۶ دقیقه ۳۵ میلی‌متری اقتباس از رمان گریگور ظهراب -- سیاه و سفید - به زبان انگلیسی
شوهر آهو خانم[۸۵] ۱۳۴۷ ۳۵ میلی‌متری در ابتدای کار، از کارگردانی فیلم کناره گرفت.
لبئوس به نام تادئوس[۸۶][۸۷] ۱۳۴۸ فیلم‌های کوتاه ۳۳ دقیقه ۳۵ میلی‌متری سیاه و سفید به زبان ارمنی
پروانه (=پاروانا)[۸۸][۸۹] ۱۳۴۹ / ۱۳۴۵ (۱۹۶۶) فیلم‌های کوتاه هشت دقیقه‌ای ۳۵ میلی‌متری فیلم پایان‌نامه‌اش است که یک انیمیشن بود و سال ۱۳۴۵ در جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه اوبرهاوزن نمایش داده شد. / بر اساس شعری از هوهانس تومانیان
بانک عمران ۱۳۴۶ ۱۹۶۷ انیمیشن تبلیغاتی
پودر برف ۱۳۴۷ ۱۹۶۸ انیمیشن تبلیغاتی
شرکت ارج، تبریک عید نوروز ۱۳۴۷ ۱۹۶۸ انیمیشن تبلیغاتی
چشمه[۹۰] ۱۳۵۱ / ۵۰–۱۳۴۸ ۷۲–۱۹۷۰ فیلم بلند سینمایی ۱۰۰ دقیقه ۳۵ میلی‌متری نویسنده، اقتباس آزاد از چشمه هغنار نوشته م. آرمن، کاگردان و تهیه‌کننده با مشارکت تل فیلم
چگونه پیش‌بند سوزن‌دوزی‌شده مادرم در زندگی‌ام گسترده می‌شود[پانویس ۱][۹۱]چگونه پیش‌بند گلدوزی‌شده مادرم در زندگی ام اثر گذاشت
[۹۲]
۱۳۶۴ کارگردان، در فرانسه
روبن مامولیان ۸۸[۹۳] ۱۳۶۷ مستند ویدئویی و ناتمام یکصد دقیقه حاوی گفتگویی با کارگردان ارمنی الاصل برادوی و هالیوود، روبن مامولیان
چهار، پنج و هفت ماه مه (۱۳۸۸)[۹۴] هجده ساعت تصویر تدوین نشده برای ساخت مستند ناتمام دربارهٔ س آخرین دفتر و چاپخانه روزنامه ۸۳ سالهٔ هاراچ در پاریس

ترجمه‌ها[ویرایش]

کتاب‌هایی که توسط آربی اوانسیان به فارسی ترجمه شده‌اند عبارتنداز:[۹۵]

  • ۱۳۵۱ ۱۹۷۲ «بکت، ۵ ترجمه»، ۵ نمایشنامه کوتاه از ساموئل بکت، نشر کارگاه نمایش
  • ۱۳۵۶ ۱۹۷۷ «خلوت ورگان» اثر پیتر گیل به فارسی با همکاری صدرالدین زاهد، نشر تئاتر شهر، چهارسو
  • ۱۳۵۵ ۱۹۷۷ «پیرود مضحک» اثر تادئوش روژویچ، ترجمه به فارسی با همکاری صدرالدین زاهد، نشر تئاتر شهر، چهارسو
  • ۱۹۹۸ «ایران»، مقاله در مورد تئاتر ایران، با همکاری فرخ غفاری و لاله تقیان منتشر شده در کتاب دایرةالمعارف تئاتر معاصر جهان جلد پنجم
  • ۲۰۰۳–۲۰۰۰ «تک پرده» مجموعه چهل نمایشنامه تک پرده ای ارمنی در ۳ جلد گرد آوری معرفی و حاشیه نویسی

جشنواره‌ها[ویرایش]

فهرست جشنواره‌های بین‌المللی تئاتر که آربی اوانسیان در آن‌ها شرکت کرده‌است[۹۶]

تاریخ برگزاری نام جشنواره نام اثر پدیدآورنده اثر توضیحات
۱۳۴۷ (۱۹۶۸) دومین جشن هنر شیراز، تخت جمشید اجرای جهانی پژوهشی ژرف و سترگ … عباس نعلبندیان
۱۳۴۹ (۱۹۷۰) هفتمین جشنواره هنر معاصر، رویان فرانسه پژوهشی ژرف و سترگ … عباس نعلبندیان
۱۳۴۹ (۱۹۷۰) چهارمین جشن هنر شیراز، تخت جمشید اجرای جهانی ویس و رامین مهین جهانبگلو (تجدد) نخستین اجرای تئاتری در تخت جمشید که میزانسن آن هماهنگ با غروب آفتاب تنظیم شده بود
۱۳۴۹ (۱۹۷۰) چهارمین جشنواره بین‌المللی تئاتر بلگراد، یوگسلاوی پژوهشی ژرف و سترگ … عباس نعلبندیان این نمایش در کنار اجراهایی از اینگمار برگمان، اوتامان کرچا و آندری شربان به روی صحنه رفت
۱۳۴۹ (۱۹۷۰) تئاتر رویال کورت، لندن، انگستان پژوهشی ژرف و سترگ … عباس نعلبندیان
۱۳۵۰ (۱۹۷۱) پنجمین جشن هنر شیراز، تخت جمشید ارگاست تد هیوز همکاری پیتر بروک، آربی اوانسیان و آندری شربان، در اجرای قسمت اول، ابتکار میزانسن هماهنگ با غروب آفتاب، آربی به کار برده شده بود و قسمت دوم نمایش با طلوع آفتاب به پایان رسید
۱۳۵۱(۱۹۷۲) ششمین جشن هنرشیراز - تخت جمشید اجرای جهانی، ناگهان… عباس نعلبندیان
۱۳۵۱(۱۹۷۲) نخستین جشنوارهٔ بین‌المللی فیلم تهران چشمه
(۱۳۵۲)۱۹۷۳ ونیز، ایتالیا
۱۳۶۴ (۱۹۸۶) په زارو، ایتالیا
۱۳۶۹ (۱۹۹۰) جشنواره سه قاره نانت، فرانسه
۱۳۷۸ (۱۹۹۹) موزه سینما، بروکسل
۱۳۷۸ (۱۹۹۹) انستیتو سینمایی انگلستان، لندن
۱۳۵۲ (۱۹۷۳)
۱۳۷۹ (۲۰۰۰)
جشنواره پائیزی پاریس، فرانسه
۱۳۵۲ (۱۹۷۳) نهمین جشنواره تئاتر نانسی، فرانسه ناگهان… عباس نعلبندیان
۱۳۵۲ (۱۹۷۳) نهمین جشنواره تئاتر نانسی، فرانسه یک قطعه برای گفتن پیتر هاندکه
۱۳۵۳ (۱۹۷۴) هشتمین جشن هنر شیراز، تخت جمشید کالیگولا آلبر کامو
۱۳۵۴ (۱۹۷۵) جشنواره تئاتر آزاد و روتسلاو، لهستان
۱۳۵۴ (۱۹۷۵) تئاتر کالامبور Kalambour، گلیویتسه، لهستان
۱۳۵۴ (۱۹۷۵) ورشو، لهستان کالیگولا
۱۳۵۵ (۱۹۷۶) سومین جشنواره بین‌المللی تئاتر، کاراکاس، ونزوئلا
۱۳۵۵ (۱۹۷۶) دومین جشنواره بین‌المللی تئاتر، سائوپائولو، برزیل
۱۳۵۵ (۱۹۷۶) تئاتر سه‌سیلو بیکر، ریو دو ژانیرو - برزیل
Cecilia Becker Theatre
۱۳۵۵ (۱۹۷۶) تئاتر لاماما، نیویورک، ایالات متحده
۱۳۵۵ (۱۹۷۶) دهمین جشن هنر شیراز، تخت جمشید اجرای جهانیسواری درآمد، رویش سرخ و مویش سرخ … مهین جانبگلو (تجدد)
۱۳۵۷ (۱۹۷۶) تئاتر ملل، کاراکاس، ونزوئلا ‌سواری درآمد … مهین جهانبگلو (تجدد)
۱۳۵۸ (۱۹۷۹) هشتمین جشنواره پائیزی پاریس بانویی با سگ کوچکش آنتوان چخوف با شرکت ساشا پیتویف، در مرکز ژرژ پمپیده، پاریس، فرانسه
۱۳۶۲ (۱۹۸۳) شانزدهمین جشنواره جهانی تئاتر نانسی، فرانسه چگونه پیشبند سوزندوزی شده مادرم در زندگیم گسترده می‌شود وارتگس شوشانیان، لئون شانت، آرشیل گورکی
۱۳۶۶ (۱۹۸۷) جشنواره مونترال، کانادا
۱۳۶۶ (۱۹۸۷) جشنواره پی زارو، ایتالیا
۱۳۶۶ (۱۹۸۷) موزه هیشهورن، انستیتو اسمیتسونیان، واشنتگتن، آمریکا
۱۳۷۰ (۱۹۹۱) نخستین جشنوارهٔ تئاتر ارامنه خارج از وطن (دیاسپورا)، ایروان، ارمنستان لئون شانت و نقش تئاتری او اجرا و سخنرانی در تئاتر آکادمیک سوندوکیان

جستارهای وابسته[ویرایش]

توضیحات[ویرایش]

  1. چگونه پیش‌بند گلدوزی‌شده مادرم در زندگی ام اثر گذاشت

پانویس[ویرایش]

  1. امید، فرهنگ سینمای ایران، 19.
  2. «آربی اوانسیان کیست؟». ایسنا. ۲۰۱۴-۱۰-۲۲. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۲۳ سپتامبر ۲۰۱۸. بازبینی‌شده در ۲۰۱۶-۱۱-۳۰. 
  3. «تئاتر چخوف، همچنان تازه و شاداب • گفتگو با آربی اوانسیان - فرهنگ و هنر - 28 فوریه 2010». DW.COM. ۲۰۱۰-۰۱-۲۸. بازبینی‌شده در ۲۰۱۶-۱۱-۲۹. 
  4. قوکاسیان، فصلنامه فرهنگی پیمان.
  5. لشکری، تئاتر و سینمای آربی اوانسیان از ورای نوشته‌ها، گفتگوها و عکس‌ها.
  6. گروه تحقیق و پژوهش سینما، ارامنه و سینمای ایران، ۱۲۲.
  7. قوکاسیان، فصلنامه فرهنگی پیمان.
  8. لازاریان، دانشنامه ایرانیان ارمنی، ۴۲۴.
  9. سیدمحمدی، فرهنگ کارگردانان سینمای ایران ۱۳۷۷–۱۳۰۹، ۵۰.
  10. لازاریان، دانشنامه ایرانیان ارمنی، ۴۲۴.
  11. ایران تئاتر، یاد ایام/ این هفته: آربی آوانسیان.
  12. ایران تئاتر، یاد ایام/ این هفته: آربی آوانسیان.
  13. لشکری، تئاتر و سینمای آربی اوانسیان از ورای نوشته‌ها، گفتگوها و عکس‌ها.
  14. ایران تئاتر، یاد ایام/ این هفته: آربی آوانسیان.
  15. میناسیان، “آربی اوانسیان” از فعالان عرصهٔ تئاتر و سینما در ایران ــ(1) 40 سال فعالیت و شرکت در بیش از 130 تئاتر حاصل کارنامهٔ آربی اونسیان است.
  16. ایران تئاتر، یاد ایام/ این هفته: آربی آوانسیان.
  17. لشکری، تئاتر و سینمای آربی اوانسیان از ورای نوشته‌ها، گفتگوها و عکس‌ها.
  18. سیدمحمدی، فرهنگ کارگردانان سینمای ایران ۱۳۷۷–۱۳۰۹، ۵۰.
  19. گروه تحقیق و پژوهش سینما، ارامنه و سینمای ایران، ۱۲۲.
  20. قوکاسیان، فصلنامه فرهنگی پیمان.
  21. لازاریان، دانشنامه ایرانیان ارمنی، ۴۲۴.
  22. میناسیان، “آربی اوانسیان” از فعالان عرصهٔ تئاتر و سینما در ایران ــ(1) 40 سال فعالیت و شرکت در بیش از 130 تئاتر حاصل کارنامهٔ آربی اونسیان است.
  23. لازاریان، دانشنامه ایرانیان ارمنی، ۴۲۴.
  24. سیدمحمدی، فرهنگ کارگردانان سینمای ایران ۱۳۷۷–۱۳۰۹، ۵۰.
  25. گروه تحقیق و پژوهش سینما، ارامنه و سینمای ایران، ۱۲۲.
  26. میناسیان، “آربی اوانسیان” از فعالان عرصهٔ تئاتر و سینما در ایران ــ(1) 40 سال فعالیت و شرکت در بیش از 130 تئاتر حاصل کارنامهٔ آربی اونسیان است.
  27. سیدمحمدی، فرهنگ کارگردانان سینمای ایران ۱۳۷۷–۱۳۰۹، ۵۰.
  28. لازاریان، دانشنامه ایرانیان ارمنی، ۴۲۴.
  29. سیدمحمدی، فرهنگ کارگردانان سینمای ایران ۱۳۷۷–۱۳۰۹، ۵۰.
  30. گروه تحقیق و پژوهش سینما، ارامنه و سینمای ایران، ۱۲۲.
  31. لازاریان، دانشنامه ایرانیان ارمنی، ۲۵–۴۲۴.
  32. لازاریان، دانشنامه ایرانیان ارمنی، ۴۲۵.
  33. لازاریان، دانشنامه ایرانیان ارمنی، ۴۲۵.
  34. گروه تحقیق و پژوهش سینما، ارامنه و سینمای ایران، ۱۲۲.
  35. لازاریان، دانشنامه ایرانیان ارمنی، ۴۲۵.
  36. گروه تحقیق و پژوهش سینما، ارامنه و سینمای ایران، ۱۲۲.
  37. ایران تئاتر، یاد ایام/ این هفته: آربی آوانسیان.
  38. گروه تحقیق و پژوهش سینما، ارامنه و سینمای ایران، ۱۲۲.
  39. گروه تحقیق و پژوهش سینما، ارامنه و سینمای ایران، ۱۲۲.
  40. لازاریان، دانشنامه ایرانیان ارمنی، ۴۲۵.
  41. لازاریان، دانشنامه ایرانیان ارمنی، ۴۲۵.
  42. لازاریان، دانشنامه ایرانیان ارمنی، ۴۲۵.
  43. لازاریان، دانشنامه ایرانیان ارمنی، ۴۲۵.
  44. لازاریان، دانشنامه ایرانیان ارمنی، ۴۲۵.
  45. لازاریان، دانشنامه ایرانیان ارمنی، ۴۲۵.
  46. دویچه وله فارسی.
  47. ایران تئاتر، یاد ایام/ این هفته: آربی آوانسیان.
  48. ایران تئاتر، یاد ایام/ این هفته: آربی آوانسیان.
  49. دویچه وله فارسی.
  50. ، فیلم انیمیشنی که بر اساس اشعار هوانس تومانیان ساخته شد و در سال ۱۳۴۲ جایزهٔ جشنوارهٔ اوبرهاوزن را به دست آوردقوکاسیان، فصلنامه فرهنگی پیمان.
  51. قوکاسیان، فصلنامه فرهنگی پیمان.
  52. قوکاسیان، فصلنامه فرهنگی پیمان.
  53. قوکاسیان، فصلنامه فرهنگی پیمان.
  54. «یادداشتی بر فیلم لبئوس ملقب به تادئوس». بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۲۳ سپتامبر ۲۰۱۸. 
  55. فیلم، ش. ۴۸۳ (آذر ۱۳۹۳): ۱۱۹. 
  56. قوکاسیان، فصلنامه فرهنگی پیمان.
  57. قوکاسیان، فصلنامه فرهنگی پیمان.
  58. ایران تئاتر، یاد ایام/ این هفته: آربی آوانسیان.
  59. قوکاسیان، فصلنامه فرهنگی پیمان.
  60. میناسیان، 'آربی اوانسیان از فعالان عرصهٔ تئاتر و سینما در ایران ــ(۱) 40 سال فعالیت و شرکت در بیش از 130 تئاتر حاصل کارنامهٔ آربی اونسیان است.
  61. سیدمحمدی، فرهنگ کارگردانان سینمای ایران ۱۳۷۷–۱۳۰۹، ۵۰.
  62. سیدمحمدی، فرهنگ کارگردانان سینمای ایران ۱۳۷۷–۱۳۰۹، ۵۰.
  63. ایران تئاتر، یاد ایام/ این هفته: آربی آوانسیان.
  64. میناسیان، 'آربی اوانسیان از فعالان عرصهٔ تئاتر و سینما در ایران ــ(۱) 40 سال فعالیت و شرکت در بیش از 130 تئاتر حاصل کارنامهٔ آربی اونسیان است.
  65. ایران تئاتر، یاد ایام/ این هفته: آربی آوانسیان.
  66. گروه تحقیق و پژوهش سینما، ارامنه و سینمای ایران، ۱۲۲.
  67. عبدی، آربی اوانسیان؛ کارگردانی «هم شرقی، هم غربی».
  68. عبدی، آربی اوانسیان؛ کارگردانی «هم شرقی، هم غربی».
  69. گروه تحقیق و پژوهش سینما، ارامنه و سینمای ایران، ۱۲۲.
  70. ایران تئاتر، یاد ایام/ این هفته: آربی آوانسیان.
  71. ایران تئاتر، یاد ایام/ این هفته: آربی آوانسیان.
  72. میناسیان، “آربی اوانسیان” از فعالان عرصهٔ تئاتر و سینما در ایران ــ(1) 40 سال فعالیت و شرکت در بیش از 130 تئاتر حاصل کارنامهٔ آربی اونسیان است.
  73. میناسیان، “آربی اوانسیان” از فعالان عرصهٔ تئاتر و سینما در ایران ــ(1) 40 سال فعالیت و شرکت در بیش از 130 تئاتر حاصل کارنامهٔ آربی اونسیان است.
  74. ایران تئاتر، یاد ایام/ این هفته: آربی آوانسیان.
  75. ایران تئاتر، یاد ایام/ این هفته: آربی آوانسیان.
  76. میناسیان، “آربی اوانسیان” از فعالان عرصهٔ تئاتر و سینما در ایران ــ(1) 40 سال فعالیت و شرکت در بیش از 130 تئاتر حاصل کارنامهٔ آربی اونسیان است.
  77. ایسنا.
  78. عبدی، آربی اوانسیان؛ کارگردانی «هم شرقی، هم غربی».
  79. میناسیان، “آربی اوانسیان” از فعالان عرصهٔ تئاتر و سینما در ایران ــ(1) 40 سال فعالیت و شرکت در بیش از 130 تئاتر حاصل کارنامهٔ آربی اونسیان است.
  80. ایران تئاتر، یاد ایام/ این هفته: آربی آوانسیان.
  81. امید، فرهنگ سینمای ایران، 19.
  82. سیدمحمدی، فرهنگ کارگردانان سینمای ایران ۱۳۷۷–۱۳۰۹، ۵۰.
  83. میناسیان، “آربی اوانسیان” از فعالان عرصهٔ تئاتر و سینما در ایران ــ(1) 40 سال فعالیت و شرکت در بیش از 130 تئاتر حاصل کارنامهٔ آربی اونسیان است.
  84. امید، فرهنگ سینمای ایران، 19.
  85. امید، فرهنگ سینمای ایران، 19.
  86. سیدمحمدی، فرهنگ کارگردانان سینمای ایران ۱۳۷۷–۱۳۰۹، ۵۱.
  87. امید، فرهنگ سینمای ایران، 19.
  88. سیدمحمدی، فرهنگ کارگردانان سینمای ایران ۱۳۷۷–۱۳۰۹، ۵۱.
  89. امید، فرهنگ سینمای ایران، 19.
  90. سیدمحمدی، فرهنگ کارگردانان سینمای ایران ۱۳۷۷–۱۳۰۹، ۵۱.
  91. سیدمحمدی، فرهنگ کارگردانان سینمای ایران ۱۳۷۷–۱۳۰۹، ۵۱.
  92. امید، فرهنگ سینمای ایران، 19.
  93. فیلم، ش. ۴۸۳ (آذر ۱۳۹۳): ۱۱۹. 
  94. فیلم، ش. ۴۸۳ (آذر ۱۳۹۳): ۱۱۹. 
  95. میناسیان، “آربی اوانسیان” از فعالان عرصهٔ تئاتر و سینما در ایران ــ(1) 40 سال فعالیت و شرکت در بیش از 130 تئاتر حاصل کارنامهٔ آربی اونسیان است.
  96. میناسیان، 'آربی اوانسیان از فعالان عرصهٔ تئاتر و سینما در ایران ــ(1) 40 سال فعالیت و شرکت در بیش از ۱۳۰ تئاتر حاصل کارنامهٔ آربی اونسیان است.

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]