کلیسای تادئوس و بارتوقیمئوس مقدس

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۳۵°۰′۰″ شمالی ۵۱°۰′۰″ شرقی / ۳۵.۰۰۰۰۰°شمالی ۵۱.۰۰۰۰۰°شرقی / 35.00000; 51.00000

کلیسای تادئوس و بارتوقیمئوس مقدس
Սուրբ Թադևոս եկեղեցի
کلیسای تادئوس و بارتوقیمئوس مقدس.jpg
نام کلیسای تادئوس و بارتوقیمئوس مقدس
Սուրբ Թադևոս եկեղեցի
کشور  ایران
استان استان تهران
شهرستان شهرستان تهران
اطلاعات اثر
نوع بنا کلیسا
سال‌های مرمت ۱۹۷۰ میلادی
کاربری مذهبی
دیرینگی دوره زندیه
دورهٔ ساخت اثر دوره زندیه (۱۷۸۶ میلادی)
مالک اثر خلیفه‌گری ارامنه تهران
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت ۲۵۰۰
تاریخ ثبت ملی ۲۶ آبان ۱۳۷۸
اطلاعات بازدید
امکان بازدید نیمه دایر

کلیسای تادئوس و بارتوقیمئوس مقدس[پانویس ۱](به ارمنی: Սուրբ Թադևոս եկեղեցի) در سال ۱۱۴۷ خورشیدی (۱۷۶۸ میلادی) تأسیس گردید اما براساس سنگ یادبودی که بر دیوار مجاور مدخل کلیسا نصب شده تاریخ ساخت این بنا را ۱۱۸۷ خورشیدی (اکتبر ۱۸۰۸ میلادی) است و همچنین با استناد به خاطرات «هُوسِپ هُوهانِسیان» این کلیسا در روز ۱۱۶۰ خورشیدی (اول سپتامبر ۱۷۸۸ میلادی) به دست اسقف اعظم، «گریکور دِرهُوانِسیان»، تقدیس شده است. عمارت کلیسای مربوط به دوره زندیه است و در تهران، خیابان مولوی، بازارحضرتی، کوچه ارامنه واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۶ آبان ۱۳۷۸ با شماره ثبت ۲۵۰۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.[۱]

تاریخ[ویرایش]

در سال ۱۷۵۰ میلادی تعدادی از ارمنیان در دروازه شاه عبدالعظیم تهران ساکن بودند، از این رو می‌توان گفت که ارمنیان پیش از جلوس کریم‌خان زند به سلطنت در سال ۱۱۲۹ خورشیدی و در زمان نادرشاه افشار به تهران آمده بودند. این گروه باید نخستین گروه از ارمنیانی باشند که به قصد رهایی از رفتار بد نادرشاه و کارگزارانش از محله جلفا (اصفهان) به تهران مهاجرت کرده بودند. اندک اندک با مهاجرت ارمنیان از سایر شهرای ایران مانند: تبریز و سلماس و حتی از آرتساخ و ارمنی‌های ترکیه بر تعداد خانواده‌های ارمنی ساکن تهران افزوده شد. در سال ۱۷۶۸ میلادی در زمان سلطنت کریم خان زند، ارمنیان تهران اولین کلیسای خود را به نام کلیسای تادئوس و بارتوقیمئوس مقدس در کوچه ارامنه بنا کردند.[۲]

در صحن آن ارامنه و بسیاری از شخصیت‌های سیاسی اروپایی روسیه و انگلستان به خاک سپرده شده‌اند. مساحت محوطه کلیسا شامل: حیاط و اتاق‌ها و کلیسا ۳۵۰ مترمربع است طول کلیسا یازده متر و عرض آن شش متر و چهل سانتیمتر است.[۳][۴]

کلیسا بنایی یک طبقه است؛ این کلیسا از حیاط، تالار مراسم، ایوان، ورودی به تالار، اتاق گوشه جنوب شرقی تالار و فضای نیمه بازی در شرق تالار تشکیل شده است. طرح تالار تداعی کننده کلیساهای کوچک محله جلفای اصفهان است. محراب کلیسا در شرقی‌ترین قسمت تالار و بصورت ایوانی در داخل تالار قرار گرفته است.

در سال ۱۳۴۸ خورشیدی (۱۹۷۰ میلادی) هنگام رنگ کردن دیوارهای کلیسا، گچ دیوارها فرو ریخت و نقاشی‌هایی در زیر گچ پدیدار شد. دیگر دیوارهای کلیسا مورد بررسی قرار گرفت و تعدادی نقاشی دیگر از زیر گچ نمایان گردید. برخی از محققان این نقاشی‌ها را اثر نقاش هوناتان می‌دانند. نقاشی‌ها شامل گل و گیاه و پرندگان است و به طرز زیبایی با رنگ و روغن بر روی دیوارها به تصویر کشیده است.[۵]

مدفونان[ویرایش]

سنگ قبر هنری لیندس، افسر آموزش سربازان ایران، در کلیسای تادئوس و بارتوقیمئوس مقدس
  • چارلز آلیسون (به انگلیسی: Charles Alison) (درگذشته ۱۸۴۲ در تهران) وزیرمختار انگلستان در ایران
  • دکتر کلن (درگذشته ۱۲ ژانویه ۱۸۴۹ میلادی) کشیش، معلم الهیات اهل انگلستان و مترجم تورات و انجیل از زبان عبری به زبان فارسی
  • چارلز اسکات (درگذشته ۲۸ اکتبر ۱۸۷۲ میلادی) عضو هیئت اعزامی انگلستان و نوه والتر اسکات نویسنده و شاعر معروف سده ۱۸)
  • داوید مگردیچیان داویانس، معروف به حکیم داودخان پزشک مخصوص فتحعلی شاه، (درگذشته ۱۸۵۲ میلادی)
  • گریگوریان خان، پادشاه زادهٔ اهل هندوستان
  • هنری لیندس، افسر آموزش سربازان ایران، (درگذشته ۱۸۵۱ میلادی)
  • زاتی، اهل اتریش مهندس نظام و معلم ریاضیات مدرسه دارالفنون، (درگذشته ۱۸۵۴ میلادی)

جستارهای وابسته[ویرایش]

توضیحات[ویرایش]

  1. تادئوس و بارتوقیمئوس دو تن از حواریون عیسی مسیح بودند که در نیمه اول سده اول میلادی برای تبلیغ مسیحیت به ارمنستان مسافرت کردند. بارتوقیمئوس در کلیسای بارتوقیمئوس مقدس دفن شده است و تادئوس در بخش جنوبی ارمنستان به تبلیغ پرداختند قره کلیسا و هر دو در این راه به شهادت رسیدند.

منابع[ویرایش]

  1. کتاب ارمنیان ایران، نویسنده:آندرانیک هویان، صفحه‌های (۱۱۱ تا ۱۵۷) انتشارات:مرکز بین‌المللی گفتگوی تمدنها با همکاری انتشارات هرمس، تاریخ:۱۳۸۰، شابک:۲-۰۰۷-۳۶۳-۹۶۴
  2. آلمار هوسپیان، نگاهی به زندگی ارمنیان تهران در گذشته نزدیک، سالنامه رافی، جلد اول، ۱۹۶۹ میلادی، صفحه: ۲۶۷
  3. «دانشنامهٔ تاریخ معماری ایران‌شهر». سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۲۳ اکتبر ۲۰۱۵. بازبینی‌شده در ۵/۹/۲۰۱۵. 
  4. ژانت د. لازاریان. «روحانیون». در دانشنامه ایرانیان ارمنی. چاپ اول. تهران: انتشارات هیرمند، ۱۳۸۲. ۶۴. شابک ‎۳-۵۰-۶۹۷۴-۹۶۴. 
  5. هوویان، آندرانیک. «کلیساهای ارمنیان در ایران». در ارمنیان ایران. چاپ اول. تهران: مرکز بین‌المللی گفتگوی فرنگ‌ها با همکاری انتشارات هرمس، ۱۳۸۰. ۱۴۹–۱۴۸. شابک ‎۲-۰۰۷-۳۶۳-۹۶۴.