واهان تکیان

واهان تکیان Վահան Թեքեյան
تمبر یادبود واهان تکیان، ارمنستان (۲۰۰۳)
زاده	۲۱ ژانویهٔ ۱۸۷۸ محله اورتاکوی، کنستانتینوپل، امپراتوری عثمانی
درگذشته	۴ آوریل ۱۹۴۵ (۶۷ سال) قاهره، مصر
آرامگاه	آرامستان ارمنی‌های قاهره
پیشه	شاعر، روزنامه‌نگاری اعتقادی، نویسنده، و فعال اجتماعی
ملیت	ارمنستان
دانشگاه	مدرسه بربریان Կեդրոնական վարժարան

واهان گالوستی تکیان (ارمنی: Վահան Գալուստի Թէքէեան) شاعر مردمی و فعال اجتماعی اهل ارمنستان بود. وی یکی از برجسته‌ترین شاعران زبان ارمنی در ابتدای سده بیستم بود.

زندگی

وی در ۲۱ ژانویهٔ ۱۸۷۸ در محله اورتاکوی کنستانتینوپل به دنیا آمد. وی کوچک‌ترین فرزند خانواده بود. در سن ۱۱ سالگی پدرش درگذشت. تکیان در مدارس «نرسیسیان بربریان» و «گتروناکان» تحصیل نمود. تکیان به عنوان سردبیر روزنامه و همچنین به عنوان معلم، فعال سیاسی و اجتماعی فعالیت نمود. وی بین سال‌های ۱۹۲۶–۱۹۳۲ سردبیر روزنامه «آفتاب» (به ارمنی: արեւ) چاپ قاهره و در سال ۱۹۳۷ بنیان‌گذار و سردبیر روزنامه «بیداری» (به ارمنی: զարթոնք) چاپ بیروت بود. در محافل ادبی ارمنی، از وی به خاطر سرودن اشعارش به ویژه غزلیات بی نظیرش در حوزه ادبیات ارمنی، با عنوان «شاهزاده شعر ارمنی» یاد می‌شود. محور اشعار وی عمدتاً در باب عشق بود.

برخی از آخرین اشعار وی عبارتند از: «کلیسای جامع ارامنه»، «امشب خاطره تو»، «دعای قبل از شامگاه»، «هنگامی که روز به پایان برسد»، «نام تو».

وی در ۴ آوریل ۱۹۴۵ در قاهره درگذشت و در آرامستان ارمنی‌های قاهره به خاک سپرده شد.

شعر زیستن؟ یا آنکه رؤیا دیدن

زیستن؟ یا آنکه رؤیا دیدن؟		هنوز هم این مسئله را حل نکرده‌ایم.
سر خوشی را در کجا باید جست؟ در رؤیا؟		یا آنکه در خود زندگی و تا به ساعت آخر هنوز تصمیم نگرفته‌ایم.
جان من! این مسئله عظیم بر دوش تو باید باری باشد		چندانکه رؤیا از زندگی گیراتر و شور انگیزتر بود.
و قلمرو تازیدنش دشت تا دشت و کوه تا کوه بی کرانه بود		و یگانه کلید تمامی درهای بسته، بر کف او بود.
درهائی که در پسشان گسترده نور بود و گنج‌های به نگین آراسته بود		ما را خوشتر آن بود که بر جاده‌های پر گل رؤیا سفر کنیم
گاهی تا به مغاک گاهی به اوج‌های فراتر از آسمان اما که		ای جان بیچاره‌ام! به سرانجام هر دو از پا فتاده برگشتیم.

آثار

• ۱۹۰۱ - دردها «Հոգեր» (پاریس)
• ۱۹۱۴ - رستاخیز اعجازآور «Հրաշալի յարութիւն» (کنستانتینوپل)
• ۱۹۱۸ - نیمه‌شب تا سپیده‌دم «Կէս գիշերէն մինչև արշալոյս» (پاریس)
• ۱۹۳۳ - عشق «Սէր» (پاریس)
• ۱۹۴۳ - ترانه ارمنستان «Հայերգութիւն» (قاهره)
• ۱۹۴۴ - غزلیات «Տաղարան» (قاهره)
• ۱۹۴۵ - مجموعه اشعار «Ամբողջական երկեր» (قاهره ՝ ۱۵ جلد، تاکنون ۹ جلد به چاپ رسیده)
• ۱۹۵۸ - اشعار «Երկեր» (ایروان)
• ۱۹۷۰ - «Հատընտիր» (ایروان)
• ۱۹۷۸ - «Իրիկվան խորհուրդներ» (ایروان)

نگارخانه

• 
• 
• 
  واهان تکیان, اورشلیم ۱۹۴۴ (his glass eye visible)
• 
  واهان تکیان، قبرس ۱۹۳۵

جستارهای وابسته

• فهرست نویسندگان ارمنی

منابع

• مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Vahan Tekeyan». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۶ آوریل ۲۰۱۵.
• مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Վահան Թէքէեան». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای ارمنی، بازبینی‌شده در ۶ آوریل ۲۰۱۵.

• Վահան Թեքեյան at Avproduction.am بایگانی‌شده در ۶ مارس ۲۰۱۶ توسط Wayback Machine
• Bardakjian, Kevork B. (2000). A Reference Guide to Modernb Armenian Literature, 1500-1920. Detroit: Wayne State University Press. pp. 160-61, 527–29.
• Armenian Soviet Encyclopedia. Vol. 4. Yerevan. p. 181-82.
• Այվազյան, Հ. Մ. (2005). Ով ով է. հայեր (կենսագրական հանրագիտարան: Երկու հատորով). Vol. առաջին. Երևան: Հայկական հանրագիտարան հրատ. p. 431.
• Խուդավերդյան, Կոստանդին (1995). Հայկական համառոտ հանրագիտարան (in Armenian). Vol. 2. Երևան: Հայկական Հանրագիտարան հրատարակչություն ՊՈԱԿ. p. 292-93.
• Der Hovanessian, Diana (1978). Marzbad, M. (ed.). Anthology of Armenian Poetry. New York: Columbia University Press. pp. 172-83.
• Adalian, Rouben Paul (2002). Historical Dictionary of Armenia. Lanham, Maryland: Scarecrow Press, Inc. p. 359-60. ISBN 978-0-8108-4337-0.
• Walker, Christopher J. (1990). Armenia:The Survival of a Nation. Detroit. pp. 418. ISBN 978-0-312-04944-7. Archived from the original on 27 April 2012. Retrieved 17 September 2023.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:مکان بدون ناشر (رده)
• Krikorian, Ara; Heratchian, Hraïr (2021). Le dictionnaire biographique : Arméniens d'hier et d'aujourd'hui (in French). Maisons-Alfort. p. 556. ISBN 978-2-905686-93-0.
• Վահան Թէքէեան at Am.hayazg.info
• Վահան Թէքէեան at Armradioarchive.am
• http://www.amazon.com/Vahan-Tekeyan-Selected-Edmond-Azadian/dp/0912201487

پیوند به بیرون

• www.tekeyan.com