اوانس اوهانیانس

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
اوانس اوهانیانس
اوانس اوگانیانس.jpg
آوانس اوهانیانس
نام اصلی آوانس گریگوری اوهانیانس[۱] آوانس گریگوری اوگانیانس[۲]
زمینه فعالیت کارگردان، فیلمنامه‌نویس، بازیگر و تدوینگر[۳]
تولد ۱۲۷۹ یا ۱۲۸۰ خورشیدی
عشق‌آباد یا مشهد
مرگ ۱۳۴۰
۱۹۶۱ (61ساله)
تهران
مدفن گورستان ارامنه تهران (دولاب)
ملیت ارمنی ایرانی
سال‌های فعالیت ۱۳۳۸–۱۳۰۹
فرزندان زما،
تأثیرات اولین کارگردان، فیلمنامه‌نویس و تدوینگر سینمای ایران

اوانس اوهانیانس (اوگانیانس) (به ارمنی: Աւանէս Օհանեանս) (زاده ۱۲۷۹ - درگذشته ۱۳۴۰) کارگردان فیلم، بازیگر، فیلمنامه‌نویس و تدوینگر اهل ارمنستان-ایران بود.

وی اولین کارگردان سینمای ایران و همچنین بانی اولین مدرسه بازیگری در ایران است.

زندگی‌نامه[ویرایش]

ابتدای زندگی[ویرایش]

اوانس اوهانیانس (اوگانیانس) در سال ۱۲۷۹ (۱۹۰۰)[۴][۵][۶][۷] یا ۱۲۸۰ (۱۹۰۱) در عشق‌آباد،[۸][۹][۱۰][۱۱] ترکمنستان و به روایتی در مشهد[۱۲][۱۳][۱۴] به دنیا آمد. وی به نام اوانس اوهانیان هم شناخته و معروف است که البته تلفظ درست نام او را بهتر نشان می‌دهد.[۱۵]

تحصیلات[ویرایش]

اوگانیانس در اسناد معدودی که باقی گذاشته خود را فارغ‌التحصیل دانشکدهٔ تجارت در تاشکند (۱۹۱۹)، حقوق در عشق‌آباد (۱۹۲۰)، آموزشکده فیلم مسکو (۲۸–۱۹۲۵)، دکترای سینما (۱۹۳۲)، دکترای علوم (۱۹۴۱) و دکترای طب (۱۹۵۳) معرفی کرده‌است.[۱۶]

فعالیت‌های هنری[ویرایش]

اوگانیانس دست کم از سال ۱۳۰۴ تا ۱۳۰۸ خورشیدی، یعنی یکی از دوره‌های شکوفای سینمای شوروی در ترکمنستان، تاشکند و مسکو بود، و احتمالاً فیلم‌های مهم دورهٔ ۳۰–۱۹۲۵ شوروی را دیده‌است.[۱۷] آوانس اوگانیانس (در سال ۱۳۰۸) هنگامی که وارد ایران شد حتی زبان فارسی را نمی‌دانست.[۱۸] اما به لطف استعداد شگرفش در مدتی بسیار کوتاه فارسی را آموخت.[۱۹]

مدرسه آرتیستی سینما[ویرایش]

وی برای تأسیس «مدرسهٔ آرتیستی سینما» تلاش کرد.[۲۰] او پس از جلب موافقت سعید نفیسی، عباس مسعودی، علی وکیلی و چند تن دیگر برای همکاری در ۲۴ فروردین ۱۳۰۹ طی اعلانی از متقاضیان هنرپیشگی خواست که همه روزه جهت ثبت نام به دفتر مدرسه (واقع در خیابان علاءالدوله) مراجعه کنند.[۲۱]

رئوس «پروگرام» پنج ماههٔ مدرسهٔ هنرپیشگی برای دانش‌آموزان و علاقه‌مندان پیگیر بدین قرار اعلام شد:[۲۲] «۱) صنعت آکتری، مطابق آخرین سیستم آمریکا، ۲) عکاسی، ۳) تکنیک سینما، ۴) آکروباتیک، ۵) ورزش سوئدی، ۶) بوکس، ۷) شمشیربازی، ۸) بالت، ۹) رقص شرقی، ۱۰) رقص اروپایی و شنا که به توسط اشخاص بصیر و متخصص تعلیم داده می‌شود.»

نخستین فارغ‌التحصیلان «مدرسهٔ آرتیستی» در دی ۱۳۰۹ معرفی شدند،[۲۳]

دوره اول مدرسه آرتیستی سینما با پشتکار اوگانیانس شکل گرفته به انجام می‌رسد و پس از گذشت نزدیک به چهار ماه طی آیینی با دعوت از نمایندگان مجلس و جراید و محترمین نتیجه کوشش و فعالیتش را با به نمایش گذاشتن حرکات ورزشی و انجام نمایش توسط هنرآموزانش به معرض دید و تماشا می‌گذارد.[۲۴]

آبی و رابی[ویرایش]

نخستین فیلم بلند داستانی سینمای ایران (محصول «شرکت سهامی پرس فیلم»)، که «رژیسور» (کارگردان) و «مؤلف» (فیلم‌نامه‌نویس) آن آوانس اوگانیانس* و «اپراتور» (فیلم‌بردار) ش پائولو پوتمکین بود. مأخوذ از عنوان‌بندی («تیتراژ») فیلم، که در فیلمخانه ملی ایران نگه‌داری می‌شود(1)</ref> موضوع این فیلم به نخستین سال‌های پیدایش سینما در ایران راجع است: ماجرای یک کارگردان سینما که به دنبال داستان جدیدی برای فیلمش می‌گردد و به این نتیجه می‌رسد که از یک حاجی‌آقا، که مخالف حضور دخترش در کلاس‌های مدرسه هنرپیشگی است، فیلم تهیه کند.[۲۵]

اما هیچ نسخه ای از آن، به دلیل آتش‌سوزی سینما مایاک در ۱۳۱۱، موجود نیست.[۲۶]

حاجی آقا آکتور سینما[ویرایش]

حاجی آقا، آکتر سینما فیلمی کمدی و صامت (در هشت پرده و با میان‌نویس فارسی، روسی و فرانسه) بود، و در ۱۱ بهمن ۱۳۱۲ در سینما روایال (رویال) تهران نمایش داده شد،[۲۷] اما به سبب ضعف صناعتی با اقبال عمومی مواجه نشد.[۲۸] تنها نسخه منحصر به‌فرد این فیلم در فیلمخانه ملی ایران نگه‌داری می‌شود.

فعالیت‌های اواخر عمر[ویرایش]

در سال ۱۳۳۳ تصمیم به فعالیت مجدد در سینما گرفت که ناکام ماند.[۲۹] حاصل این فعالیت فیلمی بود با نام سوار سفید که ناتمام ماند[۳۰] در سال ۱۳۳۸ فیلمنامه‌ای نوشت با عنوان کودتای ۱۲۹۹ که نتوانست آن را تبدیل به فیلم کند.[۳۱]

درگذشت[ویرایش]

اوهانیانس در سال ۱۳۴۰ (۱۹۶۱) در سن شصت و یک سالگی در تهران به گمنامی درگذشت.[۳۲][۳۳][۳۴][۳۵][۳۶] و در گورستان دولاب (قبرستان قدیم ارامنه) تهران به خاک سپرده شد.[۳۷][۳۸] پس از مرگ نه فقط از او یادی نشد، بلکه به درستی دانسته شد او کیست و در طول حیاتش چه کارهایی کرده‌است.[۳۹]

تاثیرات[ویرایش]

در تاریخ سینمای ایران از وی به عنوان اولین فیلمنامه‌نویس، کارگردان، تدوینگر و مؤسس مدرسه هنرپیشگی یاد شده‌است.[۴۰]

فیلم‌شناسی[ویرایش]

[۴۱]

عنوان سال کارگردان نویسنده بازیگر تهیه‌کننده یادداشت
آبی و رابی (صامت) ۱۳۰۹ YesY YesY ؟ اولین فیلم تاریخ سینمای ایران
حاجی آقا آکتور سینما (صامت) ۱۳۱۲ YesY YesY YesY ؟ دومین فیلم تاریخ سینمای ایران
سوار سفید ۱۳۳۳ YesY YesY ناتمام
کودتای ۱۲۹۹ ۱۳۳۸ YesY ساخته نشد

نگارخانه[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

یادداشت[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. ارامنه و سینمای ایران.
  2. امید، فرهنگ سینمای ایران، ۵۶.
  3. ارامنه و سینمای ایران.
  4. لازاریان، دانشنامه ایرانیان ارمنی، ۴۰۶.
  5. سیدمحمدی، فرهنگ کارگردان‌های سینمای ایران ۱۳۷۷–۱۳۰۹، ۵۱.
  6. اوانس اوگانیانس.
  7. چهره‌های معرفی شده در نمایشگاه هنرمندان ارمنی ایران.
  8. لازاریان، دانشنامه ایرانیان ارمنی، ۴۰۶.
  9. اوانس اوگانیانس.
  10. سیدمحمدی، فرهنگ کارگردان‌های سینمای ایران ۱۳۷۷–۱۳۰۹، ۵۱.
  11. چهره‌های معرفی شده در نمایشگاه هنرمندان ارمنی ایران.
  12. ارامنه و سینمای ایران.
  13. سیدمحمدی، فرهنگ کارگردان‌های سینمای ایران ۱۳۷۷–۱۳۰۹، ۵۱.
  14. چهره‌های معرفی شده در نمایشگاه هنرمندان ارمنی ایران.
  15. سیدمحمدی، فرهنگ کارگردان‌های سینمای ایران ۱۳۷۷–۱۳۰۹، ۵۱.
  16. بهارلو، صد چهره سینمای ایران، ۱۹.
  17. بهارلو، صد چهره سینمای ایران، ۱۹.
  18. تورانی، مدرسه آرتیستی سینما، چراغ اول.
  19. تورانی، مدرسه آرتیستی سینما، چراغ اول.
  20. بهارلو، صد چهره سینمای ایران، ۱۹.
  21. بهارلو، صد چهره سینمای ایران، ۱۹.
  22. بهارلو، صد چهره سینمای ایران، ۱۹.
  23. بهارلو، صد چهره سینمای ایران، ۱۹.
  24. اوانس اوگانیانس.
  25. حیدری، «فیلمشناخت ایران» (فیلم‌شناسی سینمای ایران ۱۳۴۰-۱۳۰۹)، ۴۰.
  26. ارامنه و سینمای ایران.
  27. [[#روزنامه اطلاعات|]], ۵.
  28. همان‌جا
  29. سیدمحمدی، فرهنگ کارگردان‌های سینمای ایران ۱۳۷۷–۱۳۰۹، ۵۲–۵۱.
  30. سیدمحمدی، فرهنگ کارگردان‌های سینمای ایران ۱۳۷۷–۱۳۰۹، ۵۲.
  31. سیدمحمدی، فرهنگ کارگردان‌های سینمای ایران ۱۳۷۷–۱۳۰۹، ۵۲.
  32. لازاریان، دانشنامه ایرانیان ارمنی، ۴۰۷.
  33. ارامنه و سینمای ایران.
  34. سیدمحمدی، فرهنگ کارگردان‌های سینمای ایران ۱۳۷۷–۱۳۰۹، ۵۲.
  35. بهارلو، صد چهره سینمای ایران، ۲۰.
  36. اوانس اوگانیانس.
  37. لازاریان، دانشنامه ایرانیان ارمنی، ۴۰۷.
  38. سیدمحمدی، فرهنگ کارگردان‌های سینمای ایران ۱۳۷۷–۱۳۰۹، ۵۲.
  39. بهارلو، صد چهره سینمای ایران، ۲۰.
  40. لازاریان، دانشنامه ایرانیان ارمنی، ۴۰۷.
  41. امید، فرهنگ سینمای ایران، ۵۷.

منابع[ویرایش]

  • امید، جمال (۱۳۷۷). فرهنگ سینمای ایران. تهران: انتشارات نگاه. ص. ۵۷–۵۶. شابک ۹۶۴-۶۱۷۴-۸۹-۲.
  • امید، جمال (۱۳۶۳). اوانس اوگانیانس زندگی و سینما. تهران: فاریاب. شابک ۹۶۴-۵۷۹۹-۰۱-۵.
  • بهارلو، عباس (۱۳۸۲). صد چهره سینمای ایران. تهران: نشر قطره. ص. ۲۰–۱۹. شابک ۹۶۴-۳۴۱-۱۲۸-۱.
  • تورانی، بهروز (۲۰۰۴). «مدرسه آرتیستی سینما، چراغ اول». دریافت‌شده در ۴ دسامبر ۲۰۱۸.
  • داویدیان، کارینه (۱۳۸۳). «شب آوانس اوهانیان». پیمان (۲۹): ۸۳–۸۵. دریافت‌شده در ۳ دسامبر ۲۰۱۸.
  • سیدمحمدی، سیدمرتضی (۱۳۷۷). فرهنگ کارگردان‌های سینمای ایران ۱۳۷۷–۱۳۰۹. تهران: نشر سیمرو. ص. ۵۲–۵۱. شابک ۹۶۴-۵۶۸۵-۳۵-۴.
  • لازاریان، ژانت د (۱۳۸۲). «سینما». دانشنامه ایرانیان ارمنی. تهران: انتشارات هیرمند. ص. ۰۷–۴۰۶. شابک ۹۶۴-۶۹۷۴-۵۰-۳.
  • ارامنه و سینمای ایران. تهران: نشر محمد. ۱۳۸۳. ص. ۷۹. شابک ۹۶۴-۶۷۲۸-۴۴-۸.
  • هوویان، آندرانیک (۱۳۸۰). ارمنیان ایران. تهران: مرکز بین‌المللی گفتگوی فرنگ‌ها با همکاری انتشارات هرمس. ص. ۱۸–۳۱۷. شابک ۹۶۴-۳۶۳-۰۰۷-۲.
  • «چهره‌های معرفی شده در نمایشگاه هنرمندان ارمنی ایران». فصلنامه فرهنگی پیمان. سال هفدهم (۶۴). ۱۳۹۲. دریافت‌شده در ۳ دسامبر ۲۰۱۸.
  • «Iranian Movie DataBase اوهانیان - سوره سینما». ۱۳۹۷. دریافت‌شده در ۳ دسامبر ۲۰۱۸.
  • «اوانس اوگانیانس». موزه سینمای ایران. ۱۳۹۷. دریافت‌شده در ۳ دسامبر ۲۰۱۸.
  • «سهم ارامنه در سینمای ایران». ایسنا. دریافت‌شده در ۲۲ فوریهٔ ۲۰۱۸. از پارامتر ناشناخته |تاریخ انتشار خبر= صرف‌نظر شد (کمک)
انگلیسی
  • Gaffary, Farrokh (1991). "CINEMA i. History of Cinema in Persia". Irancia.
  • Akrami, Jamsheed (1991). "CINEMA ii. Feature Films". Irancia.
  • Naficy, Hamid (1991). "CINEMA iii. Documentary Films". Irancia.
  • O'Dell, Emily Jane (2013). Iranian-Russian Encounters: Empires and Revolutions Since 1800. Routledge. pp. 330–34.
  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Ovanes Ohanian». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۱۸ اکتبر ۲۰۱۴.

پیوند به بیرون[ویرایش]